gdh'de ara...

İnternet 'açma-kapama’ bedeli yasal değil

1. resim

Türkiye’de internet gerek altyapısındaki sıkıntılar gerek fiyatı gerekse de dünya ülkeleriyle kıyaslandığında ortaya çıkan tablo en çok tartışılan konulardan biri… Bunun yanı sıra servis sağlayıcıların pandemi dönemi olmasına rağmen faturasını ödeyemeyen binlerce vatandaşa ‘açma-kapama’ parası adı altında fazladan ücret yansıtması var olan mağduriyeti artırıyor…

İnternet ve cep telefonu servis sağlayıcılarının sundukları hizmetin kalitesi ve karşılığında aldıkları ücret son zamanlarda sürekli gündeme geliyor... Deprem sırasında kesilen hatlar, afet sonrası kendine gelemeyen altyapı ve nihayetinde korona günlerinde özellikle öğrencilerin yaşadığı diğer sıkıntılar...

İstanbul'da Eylül 2019'daki 5.8'lik depremin ardından telefon ve internet şebekeleri tamamen çökmüştü.

Avrupa ülkeleri arasında en düşük sabit internet hızına sahip olan Türkiye, mobil internet indirme hızında ise ancak 57. sırada kendine yer bulabiliyor.

Sürekli kesilen, yükleme ve indirme hızı oldukça düşük, müşteri hizmet servisleri son derece sorunlu GSM operatörlerinin en ilginç kazançlarından biri ‘hat açma-kapama parası’ adı altında vatandaştan tahsil ettikleri uygulama.

Buna göre eğer internet ya da cep telefonu faturanızı son ödeme gününde yatırmadığınız taktirde önce kısıtlama ardından kapanma işlemi uygulanıyor. Abone borcunu yatırdığında yine hizmet almaya başlıyor ancak gelecek ilk faturasında 30-40 TL arasında değişen fazladan bir ücreti ödemek zorunda kalıyor. GSM operatörleri ve servis sağlayıcıların bunun ‘açma-kapama parası’ olarak kabul ediyor.

Ülkemizdeki mobil/sabit internet değerlerinin ortalamasına ilişkin tablo.

Açma-Kapama parası yasal mı?

Peki alınan bu ücret yasalara uygun mu? Vatandaş böyle bir durumda parasını geri alabilir mi? Bu konuda iki temel düşünce var.

Konuyu sorduğumuz uzmanlar, 24 Ocak 2015 tarih 29246 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği'ne atıfta bulunuyor.

Söz konusu yönetmeliğin 12'nci maddesi, abonenin faturasını zamanında ödememesi durumunda hizmet sağlayıcının aboneden yasal gecikme faizi dışında farklı adlar altında başka bir ücret alamayacağının hükme bağlıyor. Bu kapsamda, GSM operatörleri tarafından alınan açma kapama bedelinin yasal bir dayanağı olmadığı görüşü ağırlık kazanıyor.

Alınan ücretin hukuki dayanağı olduğunu savunanlar ise 28 Ekim 2017 tarih ve 30224 sayılı Elektronik Haberleşme Sektörüne İlişkin Tüketici Hakları Yönetmeliği’ne vurgu yapıyor. Buna göre son ödeme tarihi geçen faturalar nedeniyle operatörlere hattı kısıtlama ve durdurma yetkisi verildi. Devamında da açma kapama ücretinin bilgisinin verileceği belirtilerek bu ücret kaleminin de aboneden tahsil edilebilecek nitelikte olduğu ifade edildi.

Açma-Kapama bedeli faturalarda farklı şekillerde adlandırılıyor. Superonline 'yeniden hızlandırma ücreti' olarak bu ücreti tüketiciye sunuyor.

Tüketici heyetine başvurarak para geri alınabilir

Söz konusu durumu değerlendiren Tüketici Hakem Heyeti yetkilileri ise bu kapsamda alınan ücretlerin Türk Borçlar Kanunu'nun 'sebepsiz zenginleşmenin' açıklandığı 77- 82'nci maddelerine de aykırı olduğu bilgisini paylaşıyor.

Yasa, yönetmelik ve sözleşmelerde olmayan herhangi bir ücretin tüketiciden talep edilmesini ve tahsil edilmesini ‘hukuka aykırı’ olarak tanımlayan uzmanlar Tüketici Hakem Heyetlerine müracaat edilmesi durumunda alınan ücretlerin tüketiciye iadesi gerçekleşeceğini ifade ediyor. Bunun için tek gereken vatandaşın hat açma kapama bedelinin olduğunu gösterir belge ile ilgili kurula başvurması.

Resmi Gazete'de yayımlanan hükmün maddesine göre ilk kapanmada servis sağlayıcı herhangi bir ek ücret talep edemez.

İlk kesintide para alınamaz

Pandemi döneminde işinden olan, ek ödemelerle geçinmeye çalışan, iş yerleri kapalı kalan yüz binlerce vatandaştan böylesine bir süreçte dahi ‘açma-kapama ücreti’ tahsil eden GSM operatörleri ve servis sağlayıcılarının yaptıklarını sadece bununla sınır kalmıyor.

Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmelik çok açık bir şekilde söz konusu açma-kapama ücretinin ilk seferde uygulanamayacağı şartını ortaya koyuyor. İlgili maddede “İşletmeci tarafından, abonenin faturasını ödememesi nedeni ile hizmetin kısıtlanması/durdurulması ve hattın tekrar hizmete açılması durumunda, bir takvim yılındaki ilk açma-kapama işlemi için aboneye herhangi bir ad altında ücret yansıtılamaz.” ifadesi yer alsa da kimi servis sağlayıcıları ve GSM operatörleri ilk seferde dahi kullanıcıya bu ücreti yansıtıyor.

Nasıl bir hakka sahip olduğunu bilmeyen vatandaşlar ise hizmeti yeniden satın alabilmek için söz konusu haksız bedeli kuruşu kuruşuna ödüyor.

Söz konusu sürece dair ilgili kurumların özellikle pandemi döneminin getirdiği mücbir sebepleri göz önünde bulundurarak açma-kapama parasının bir süre ertelenmesi ya da tamamen iptal edilmesi konusunda adım atması bekleniyor.