gdh'de ara...

Afrika'da perde arkası güç mücadelesi: ABD-Çin

1. resim

Son yıllarda Çin, Afrika'da yalnızca önemli bir silah tedarikçisi olmakla kalmıyor, aynı zamanda bölgedeki ekonomik ve askeri etkisini de hızla genişletiyor. Ortadoğu'dan Pasifik'e kadar birçok arenada stratejik güç mücadelesi veren Çin ve ABD'nin üstünlük mücadelesi Afrika'da da artarak devam ediyor.

African Center Strategic Studies tarafından yayımlanan "Çin Afrika'da Çin Rüyasının Peşinde" başlıklı makaleye göre; Çin, Afrika'nın en büyük ticaret ortağı olarak ABD'yi geride bıraktı ve Çin Ticaret Bakanlığı'nın verilerine Çin'in Afrika ile ticareti yaklaşık 200 milyar dolara ulaştı.

Çin'in bölgedeki ham petrol, hammadde ve doğal kaynak ithalatı ve altyapı gibi faaliyet alanları göz önüne alındığında, Afrika odaklı faaliyetlerinin çoğunluğunun ekonomik olduğu düşünülse de askeri alanda da büyük hedefleri olduğu aşikar.

Çin öncelikle Cibuti'nin en büyük şehirlerinden biri olan Bata'da bir ticari liman inşaa etmişti. Üstelik bu üs, bölgedeki ABD askeri varlığının çok yakınında bulunuyor. Yine African Center Strategic Studies'in raporuna göre Çin ayrıca, Afrika'nın batı kıyısında savaş gemileri ve denizaltılar için yeni bir deniz üssü kurarak, Atlantik Okyanusu'nda da hakimiyetini artırmak istiyor.

Diğer yandan Pentagon'un Çin'in askeri gücü hakkındaki 2021 raporu, Çin'in bu bölgelerin yanı sıra Angola'da da deniz, hava ve kara kuvvetlerini desteklemek için yeni askeri tesisler inşa etme planı olduğunu belirtiyor.

ABD Hava Kuvvetleri Avrupa-Afrika Komutanı Orgeneral Jeff Harrigian geçtiğimiz günlerde gerçekleşen 2021 Hava Kuvvetleri Birliği Değerlendirme Sempozyumu'nda gazetecilere verdiği demeçte;

“Afrika'da sahip olduğumuz en büyük endişenin Çin ve Rusya ile nasıl rekabet edeceğimiz konusundaki strateji olduğunun altını çizmem gerekiyor. Hem askeri hem de ekonomik açıdan Rusya ve Çin, kıtada etkilerini genişletmek için sürekli yeni fırsatlar arıyor.”

açıklamasında bulundu.

Zira Çin'in bu faaliyetleri ve kıtaya büyük ilgi göstermesi, ABD'nin de Afrika’ya olan yatırımlarına hız vermesine neden oldu. İlk defa 2014 yılında ABD-Afrika Liderler Zirvesi düzenlendi. Bu zirveye 50’den fazla Afrika ülkesi katılım gösterdi. Geçtiğimiz günlerde de Beyaz Saray, Afrika liderlerini 2022 yılı başlarında Washington’da ağırlayacağını açıkladı.

ABD, Afrika Boynuzu olarak isimlendirilen Somali, Etiyopya ve Cibuti gibi ülkelerle olan ilişkilerini oldukça kritik buluyor. Bu bölgeye stratejik açıdan yaklaşan ABD, askeri üsleri ile özellikle Afrika üzerindeki etkinliğini artırmayı amaçlıyor.

ABD’nin, 54 Afrika ülkesinin 50’sinde askeri personeli bulunuyor

ABD’nin en çok askeri personeli ise Cibuti’de bulunuyor. Cibuti’nin stratejik konumu Çin için olduğu gibi ABD için de oldukça önemli durumda. Ülkede yaklaşık 4 bin askeri bulunan ABD’nin, ayrıca askeri üsleri de bölgedeki etkinliğini korumasını sağlıyor. Orta Doğu petrolünün büyük bir kısmı Kızıldeniz üzerinden taşınırken, ABD’nin Cibuti’deki askeri üssü bölgedeki en önemli varlığı olarak kabul ediliyor.

Diğer yandan Doğu Akdeniz’de yaşanan gelişmeler ise Kuzey Afrika’daki Rusya-ABD rekabetini kızıştırıyor. İki ülke de Libya ve Mısır gibi ülkelerde farklı stratejiler uygulayarak, Doğu Akdeniz’de keşfedilen petrol ve doğalgaz yataklarından pay almayı hedefliyor.

Bütün bu gelişmeler ışığında önümüzdeki dönemde; Afrika’daki ABD-Çin ve ABD-Rusya rekabetinin ileri boyutlara taşınması kaçınılmaz olarak görülüyor.