gdh'de ara...

Aşı yapıldıkça sağlık sisteminde yük azaldı

1. resim

Son dönemlerde neredeyse her gün yeni bir grubun aşılama programına dahil edildiği haberini duyuyoruz… Kısa bir süre öncesine kadar günlük 100 bin dozun altında olan aşılama sayısı geçtiğimiz gün 600 bine yaklaştı. Gelin hep birlikte hem ne oldu da sayı bir anda bu kadar arttı sorusuna yanıt arayalım hem de Türkiye’nin aşılama takviminde sürecin nasıl başlayıp nereye gittiğine göz atalım…

Koronavirüs Türkiye’de görüleli neredeyse 1 yıla yakın zaman geçtiği, en büyük çarenin ‘aşı’ olduğunun netleştiği, yakın bir zaman öncesine kadar maske için ‘savaşan’ ülkelerin bu kez aşı için birbirlerini geride bırakmaya çalıştığı dönemlerdi. İşte böyle bir ortamda Türkiye önemli bir çıkış yaptı ve ‘elimize gelen aşıları bekletmeden uygulayacak ve kısa sürede toplum bağışıklığına ulaşmaya çalışacağız’ açıklaması yaptı.

Biz bu açıklamayı duyduğumuzda, elimizde Çin’den gelen 10 milyon doz Sinovac aşısı vardı. Yaklaşık 37 milyon Sinovac, 5 milyon BionTech aşısının da geleceği konuşuluyordu.

Acil Kullanım Onayı verilmesinin ardından ilk CoronaVac aşısı Sağlık Bakanı Fahrettin Koca'ya yapıldı. ( Mehmet Kaman - Anadolu Ajansı )

İlk aşı Sağlık Bakanı’na

Maraton, 13 Ocak 2021’de ilk doz aşının Sağlık Bakanı Koca’ya yapılmasıyla başladı. Elindeki aşıları bir an önce uygulamak isteyen Türkiye, ilk olarak savaşın en öndeki cephesinde bulunan sağlık çalışanlarını aşılama kararı aldı.

Hastane çalışanları aşılanırken diğer yandan da aşıyla ilgili kamuoyunda var olan soru işaretleri giderilmeye çalışılıyordu. Burada ilginç bir kırılma noktası daha oldu ve 14 Ocak’ta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan aşı olduğu duyurdu ve görüntüleri paylaştı. Erdoğan’ın aşı olması, özellikle belli bir yaşın üzerindeki vatandaşları ‘rahatlattı’ ve onların da aşı konusundaki kararsızlığı nispeten azaldı.

İlk grupta sağlık çalışanlarını aşılamak isteyen Türkiye kısa sürede 1 milyon 100 bin sağlık personelini virüse karşı mücadelede aşıladı. İlk etapta Çin'den Sinovac aşısı 28 gün arayla sağlık ordusuna yapıldı. Burada bir detayı atlamayalım ve tıp fakültesi ile diş hekimliği fakültesi stajyer öğrencileri de dahil olmak üzere eczane çalışanlarının da bu kapsamda aşılandığını hatırlatalım.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın sürecin daha ilk günlerinde aşı olması toplum için önemli bir mesaj niteliği taşıdı.

65 yaş üzerinde aşılama ve zorlu sınavlar

Sağlık çalışanlarının aşılanması nispeten kolay oldu. Hemen hepsi hali hazırda hastanelerde görevliydi ve aşıya da aşı yapılacak alana da erişimleri çok kolaydı. Türkiye’nin aşı programının ikinci sırasında ise 65 yaş üstü vatandaşlar oldu.

12 Şubat 2021 itibariyle ’65 yaş ve üzeri vatandaşların aşı randevuları’ sistem üzerinden verilmeye başlandı. Türkiye için bu oldukça zorlu bir meydan okumaydı. Bu grupta milyonlarca vatandaş vardı ve işin daha da çetrefilli tarafı, bu nüfusun büyük şehirler ve şehir merkezleri dışında yaşayan oranı pek de azımsanacak seviyede değildi.

Sağlık çalışanları ikinci doz için sırasını beklerken, 65 yaş üstü ilk dozu vuruldu. Bu grubu 70 yaş ve üzeri takip etti.

Sağlık personelleri son derece zorlu şartlara rağmen yaşlı vatandaşların evlerine kadar gidip aşılarını yaptı. ( Bestami Bodruk - Anadolu Ajansı )

Aşılama sonrasında ilk etkiler görülmeye başlanıyor

Türkiye’nin aşılama programına devam edeceğiz ama öncesinde kısaca bir araya girelim… Ülkemizde aşı konuşulmaya başladığından bu yanan süre gelen ‘aşı zararlı mı, çipli mi, kısır mı ediyor?’ gibi hamasi tartışmaları hepimiz hatırlıyoruz. Şimdi sizinle bir rakam paylaşalım.

65 yaş ve üzerinde aşılamalar başladıktan kısa bir süre sonra bu durumun faydaları rakamlara da yansıdı. Bu yaş grubunda 1 Ocak'ta yüzde 17,7 olan pozitiflik oranı 18 Mayıs tarihinde yüzde 8,2'ye kadar düştü. Kaldı ki aşının özellikle yoğun bakım ve entübe olma durumlarının önüne geçtiği ortaya çıktı. Bir dönem ‘hastaneler en üst sınırda, yoğun bakımda yer yok’ denilen Türkiye, aşılamayla birlikte bu yükten de hızlıca kurtuldu.

Aşı yapıldıkça sağlık sisteminde yük azaldı

Türkiye’nin sağlık ordusunun yolu olmayan köylerde dahi bir şekilde yaşlı vatandaşlara ulaşıp, aşılarını yaptıkları görüntüleri sizler de hatırlarsınız… Tüm dünyanın ‘büyük başarı’ dediği bu uygulama aslında 90 yaş ve üzeri kişiler için başlayan aşı takvimiyle beraber geldi. 65 yaş üstünü aşılayan Bakanlık, sonraki hedefi 85-89 yaş arası ve nihayetinde 90 yaş ve üzeri olarak belirledi.

Vaka sayısının artmasıyla beraber hastaneler dolup taşmış, özellikle yoğun bakımda yoğunluklar yaşanmıştı. ( Arif Hüdaverdi Yaman - Anadolu Ajansı )

Tam kapanma döneminde aşılama sayısı düştü

Nisan 2021’e geldiğimizde Türkiye’nin koronavirüs tablosu maalesef vahim bir görüntü vermeye başladı. Açıklanan her yeni vaka sayısı ‘rekor’ anlamına geliyor, 50 bin üzerinde seyreden tablo 16 Nisan 2021’de 63 binin üzerine çıkarak rekor tazeliyordu.

Bu sırada Türkiye tam kapanma yoluna gidiyor, özellikle sosyal hayat neredeyse duruyor ama bir şekilde aşılama da devam ediyordu. Aşılama devam ederken kimi sorunlar da kamuoyuna yansıdı. Örneğin yeni aşıların gelmesi bir türlü mümkün olmuyor, randevusuna giden vatandaşlar ‘aşı yok’ diyerek evine geri gönderiliyordu. Öyle ki günlük 1,5 milyona yakın aşılama kapasitesi olan Türkiye uzunca bir süre günlük 100 bin aşı seviyelerinde kaldı. Kapasitenin 10’da biri kullanılabiliyor, vaka sayısı çığ gibi büyümeye devam ediyordu.

2,8 milyon doz BionTech aşısı, Türkiye’ye getirilerek Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı depolarına yerleştirildi. ( Sağlık Bakanlığı - Anadolu Ajansı )

Aşılamada ikinci gruba geçildi

Sonrasında hem kapanma hem de yeni varılan aşı anlaşmaları ile süreç bir kez daha hızlandı. Bakanlık ikinci grubu aslında 9 temel başlık üzerinde ele almış ve kendi içlerindeki öneme göre sıralamıştı. Aşı takvimi tam da bu sıraya göre belirlendi ve her gelen aşı hiç bekletilmeden ilgili sıradaki kişiye vuruldu. Peki neydi buradaki sıralama derseniz, birlikte hatırlayalım…

Öncelikle Milli Savunma Bakanlığı personeli, ki burada askerlerin de kapsam içinde olduğunu hatırlatalım, aşılanmaya başlandı. Ardından İçişleri Bakanlığı, kritik görevlerdeki kişilerin sırası geldi.

Bakanlığın ikinci aşama cetvelinde zabıta, özel güvenlik, Adalet Bakanlığı, cezaevleri, eğitim sektörü (öğretmenler ve öğretim üyeleri) vardı.

Hizmetin aksamaması için önemli gruplardan biri de şüphesiz gıda sektörüydü. Bakanlığın ‘A8’ olarak kodladığı bu alanda SGK kayıtlarına göre fırın, yemek fabrikaları, gıda imalathaneleri, ambalajlanmış su üreticileri ve benzer yerlerde çalışanlar aşılanma hakkına kavuştu.

Yeni tip koronavirüse (Kovid-19) karşı toplumsal bağışıklığın sağlanabilmesi için sürdürülen aşılama programı kapsamında vatandaşlara BioNTech aşısının birinci dozu, Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi'nde uygulanmaya başlandı. ( Salih Zeki Fazlıoğlu - Anadolu Ajansı )

Neredeyse her gün yeni bir aşı grubu açıklanıyor

Tüm bunlar yaşanırken Türkiye’nin hem BionTech hem de Rus aşısıyla ilgili yeni anlaşmalar devam ediyor, bir yandan da yerli ve milli aşıdaki çalışmalarda büyük mesafeler kat ediliyordu. 

4 Haziran 2021’de kayda geçen iki veri bizim için önemli. O gün Türkiye bir yandan 30 milyon doz aşı barajını geçti bir yandan da kabus gibi çöken ikinci dalganın ardından vefat sayısını ilk kez yeniden iki basamaklı rakamlara indirmeyi başardı.

Bu sırada aşıya erişimde yeni kolaylıklar da sağlandı ve Biontech aşısı için artık kamu ve özel hastanelerle birlikte aile hekimlikleri de devreye alındı. Sonrasında çok farklı gruplar için aşılamada adeta yeniden gaza basıldı ve neredeyse her gün yeni bir grup açıklandı.

Öğretmenlerin aşılanmasını müzisyen, film ve dizi prodüksiyon ekipleri izledi. Eylül ayında ‘yüz yüze eğitim’ hedefi koyan Türkiye, üniversitelerdeki öğretim üyeleri ve öğrencileri de aşılama programına dahil etti.

‘Sırada kim var?’ diye merak edilirken yanıt Sağlık Bakanı Fahrettin Koca’dan geldi. 10 Haziran itibariyle gıda üretim ve dağıtım sektörü ile kafe, lokanta ve restoran çalışanları da programa dahil edildi.

Berber ve kuaförleri de takvime alan Türkiye, 11 Haziran’da tüm avukatların randevu alabileceğini duyurdu. Kargo çalışanları ve kuryelerin de takvime alınmasıyla iyice gaza basan Türkiye belli ki hız kesmeden yoluna devam edecek.

Biz bu haberi hazırlarken ajanslara yeni bir gelişme son dakika haberi olarak düşüyor ve ‘özel güvenlik sektöründe çalışan herkesin aşı randevusu alabileceği’ duyuruluyordu. Kim bilir siz bu haberi okurken de farklı meslek grupları için aşılanma çağrıları devam edecek.

Aşı randevunuzu aksatmayın

GDH olarak bu haberin sonunda müsaadenizle sizlerden özel bir istekte bulunalım… Biliyoruz aşı konusunda kafanız karışık. Ancak rakamlar ortada. Eğer hem kendinizi hem sevdiklerinizi önemsiyorsanız lütfen aşınızı mutlaka olun. İsrail’de, İngiltere’de ABD’nin belli bölümlerinde aşılanma oranının yüksekliği sonrasından hayatın normalde dönüşünü hep birlikte izledik, izliyoruz. 

Oralarda hayat sadece normalde dönmekle kalmadı, koronavirüs nedeniyle vefat sayısı bir elin parmakları seviyesine düştü. Çoğu yerde yeni vakaya rastlanmadı.

Her BionTech aşı flakonunda 6 doz aşı bulunuyor. Flakon açılıp sulandırıldıktan sonra bu 6 doz aşı 6 saat içinde kullanılmalı. Eğer siz randevunuza gitmezseniz o aşı israf oluyor. Bakan Koca’nın “Aşı kıymetli, temini kolay değil. Randevunuzu aksatmayın.” Uyarısına hep birlikte kulak verelim.