gdh'de ara...

Çek krizinin 24 saati

1. resim

Pandemi döneminin ekonomideki olumsuz etkilerini düzenleme amacıyla geçtiğimiz Remi Gazete’de gün yayınlanan yasanın çeklerle ilgili hükmi kısa sürede krize dönüştü. Toplamda yüzlerce milyonu bulan çek işlemlerinin hiçbiri yapılamadı, sistem çöktü. Çok sayıda mağduriyetin yaşandığı olayı Bakanlık gün içinde yeni bir tebliğ yayınlayarak şimdilik çözdü.

Koronavirüsün yarattığı en derin krizlerden biri hiç şüphesiz ekonomide yaşandı, yaşanmaya da devam ediyor. Kimi ülkeler bu süreçte hayata geçirdikleri yeni yardım paketleri, düşük maliyetli krediler ve benzer adımlarla piyasaların yani dolaylı olarak ülke ekonomisinin en az hasarla yola devam etmesini hedefliyor.

Bakanlığın açıklaması ve bankaların tepkisi

Bu adımlardan biri de karşılığı olmayan çeklerin 30 Nisan ile 31 Mayıs arasında ibraz edilemeyeceği, bu tarihler dahil olmak üzere vadesi gelen kambiyo senedine dayalı alacaklar hakkında icra ve iflas takibi başlatılamayacağı, ihtiyati haciz kararı verilemeyeceği ve başlamış olan takipler durdurulacağı gibi önlemleri içeren yeni bir paket oldu.

TBMM’de kabul edilen ve Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Torba Yasası’nın Mayıs ayı boyunca çeklerin bankalara ibraz edilemeyeceğine ilişkin bu hükmü piyasalarda ‘çek krizi’ yaşanmasını beraberinde getirdi.

Bankalar, ilgili maddede çek ibrazını kesin olarak yasaklandığı gerçeğinden hareket edince ortaya ilginç bir durum çıktı. Karşılığı olan çeklerin bile bankaya ibraz edilemediği için tahsilatı yapılamıyor, bankalar çekle ilgili takas işlemlerini de kabul etmiyordu.

Yani aslında sıkıntılı çekler için bir nefes alma süresi olarak düşünülen erteleme sürecinin uygulaması belki de iyi yönetilemediği için piyasalarda son yılların en önemli ödeme/tahsilat krizleriden birine sebep oldu.

İş dünyası devrede

Günün ilk saatlerinde bankalardan eli boş dönen işletmeciler bağlı bulundukları odalara bu durumu bildirdi. İlk mesaj TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu’ndan geldi. Hisarcıklıoğlu, “Çek düzenlemesiyle ilgili karşılığı olan çeklerin de tahsil edilemediği şikayetleri geliyor. Karşılığı olan çeklerin ödenmemesi bütün sistemi kilitliyor. Bu sorunun acilen çözülmesini tüm iş dünyamız adına talep ediyoruz.” ifadesini kullandı.

Hemen ardından ATO Başkanı Gürsel Baran ve İstanbul Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan gibi isimlerden de benzer çağrılar geldi.

Bakanlık yeniden açıklama yaptı

Öğlen saatlerine kadar birbirini ardında gelen şikayetler ve piyasalardaki kaos ortamının ardından Ticaret Bakanlığı yeni bir açıklama yapmak zorunda kaldı. Bakanlık, bu tarihler arasında karşılığı olan çeklerin banka tarafından ödenebileceğini belirtti ve bu konuyla ilgili taraflara bildirim yapıldığını açıkladı. Öğleden sonra ise Ticaret Bakanlığı aynı içerikte bir tebliği de Resmi Gazete’nin mükerrer sayısında yayınladı.

Bankalar, sorunun çözülmesinin ardından akşam saatlerine kadar çek işlemlerine devam etti.

Bankalardan ek mesai

Tüm bu gelişmelerin ardından bankalar yeniden takas işlemlerine başladılar ve gün içerisinde akşam 20’ye kadar işlemlerin yapılabileceğini duyurdular.