gdh'de ara...

Çok kutuplu yeni düzenin aktörü olmak isteyen ülkeler

1. resim

Çin, Türkiye ve Fransa, Ukrayna krizini onlarca yıllık ABD küresel hegemonyasını alt üst eden yeni bir dünya düzeni oluşturabileceklerini göstermek için kullanıyor.

Çin, Türkiye ve Fransa, Ukrayna krizinde arabuluculuk rolü oynamaya çalışıyor.

Fransa'nın rolü tarihsel olarak benzersiz olmasa da potansiyel arabulucular olarak Türkiye ve Çin'in artan rolü tarihidir.

Bu durum; dünyadaki gücün ABD hegemonyasından çıkıp “yeni dünya düzeni” olan çok kutuplu düzende, Çin'in Avrupa'daki çatışmalara aracılık edebileceği bir dünyaya kaymasını sembolize ediyor.

Şimdiye kadar bu konu hakkında Çin'in yaklaşımı Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi'nin Münih Güvenlik Konferansı'nda yaptığı görüntülü konuşmada,

"Avrupa'da güvenlik ve istikrarı gerçekten garanti edecek diyalog ve istişare yoluyla bir çözüm bulunabileceğini umuyoruz. Minsk anlaşması bu krizin diplomatik yoldan çözülmesinini temeli olabilir."

ifadeleri olarak görünüyor.

Çin medyası ise Çin'in bu girişimin başarılı olmaması durumunda "Çin'in başarısız gibi görünmesini" istemediğinden endişe ediyor ve 'arabuluculuk' sürecine destek vermiyor. Yani Çin aslında perde arkasında hareket ediyor.

AB ve NATO; Rusya'nın dünya düzeninin kurallarını yeniden yazma girişimini gördüklerini belirtiyorlar. Kısacası bu, Rusya'nın sınırları yeniden çizmek için güç kullanabileceği anlamına geliyor. Bugün dünyadaki sınırların çoğu Avrupa sömürgeciliğinin sonucudur ve Avrupalı güçler hala Ortadoğu veya Güney Asya gibi yerlerde uygun gördükleri şekilde sınırlar çizebileceklerini düşünüyor.

Aslında 1945 ve 1960'tan beri durum böyle. Dünyadaki çatışmaların çoğu, Avrupalı sömürgeci güçlerin geride bıraktığı kötü çizilmiş sınırların bir sonucudur. Bu nedenle 1945'ten bu yana bu bölgelerde pek çok soykırım yaşandı ve buna “dünya düzeni” deniyor.

1990'lardan bu yana, Soğuk Savaş'ın ardından ABD hegemonyası, bu çatışmaların bazılarını insani müdahaleler de dahil olmak üzere küresel uluslararası liberal dünya düzeni kavramı altında çözmeye çalıştı. Ancak bu girişimler büyük ölçüde başarısız oldu ve ABD'nin bugün küresel geri çekilmesi bu durumun bir sonucudur.

Bugün diğer ülkeler bu "dünya düzenini" çöküyor olarak görüyor ve ABD'nin bıraktığı boşluğu doldurmaya çalışıyor.

Bunu, Türkiye'nin 2018 ve 2019'da Suriye'nin bir bölümünde nasıl varlık gösterdiğini izleyerek görebiliriz.

Çin, Ukrayna krizinin sona ermesi için diyaloğu desteklediğini söylerken, Türkiye de arabuluculuk yapmak istiyor.

Türk resmi yayın kuruluşu TRT World'e göre, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın, Türk Cumhurbaşkanının, Rusya ve Ukrayna liderlerini bir araya getirme çabalarını sürdürdüğünü söyledi.

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ukraynalı mevkidaşı Viladimir Zelensky ile başkent Kiev'e yaptığı son ziyarette ve ayrıca Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı telefon görüşmelerinde bu konuyu da görüştü ve yakında başka bir görüşme yapmaları bekleniyor.

Kalın'a göre, "diyalog ve diplomasiye öncelik verilmeli, tansiyon düşürülmeli, tansiyonu düşürmek için karşılıklı adımlar atılmalı." ve Türkiye, Putin'i ağırlamaya hazırlanıyor.

Türkiye Ukrayna'ya insansız hava araçları sattı ve Ankara Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın alıyor. Bu, Türkiye'nin duruma derinden dahil olduğunu gösteriyor.

Rusya ve Türkiye, Suriye'yi görüşmek üzere Astana süreci kapsamında İran ile de bir araya geliyor. Türkiye ayrıca son zamanlarda BAE ve İsrail'e de ulaştı.

Türkiye ve Çin'in mesajları büyük bir değişimi temsil ediyor.

İngiltere, Ukrayna'da bir işgal olması durumunda yaptırımlar konusunda Rusya'yı uyardı. Fransa yaptırımlar konusunda Rusya'yı uyardı. ABD, “benzeri görülmemiş” yaptırımlar konusunda Rusya'yı uyardı. Almanya ve Fransa vatandaşlarını Ukrayna'dan ayrılmaya çağırdı.

ABD her gün yeni savaş uyarıları yapıyor gibi görünüyor. Geçen hafta ABD medyası, Rusya'nın %70'inin savaşa hazır olduğunu, bazıları ise %80 veya daha fazlasının hazır olduğunu söyledi. ABD istihbarat raporları da Putin'in savaşa girmeye karar verdiğini söylüyor. 12 Şubat'ta ABD, Rusya'nın her an işgal edebileceğini söyledi. NATO, Ukrayna'ya karşı "tam ölçekli" bir saldırı hazırlandığına inanıyor. ABD medyasında çıkan haberlere göre, Rusya'nın işgalden sonra toplamayı planladığı kişilerin listeleri bile var.

Çin, Türkiye ve Fransa, bu fırsatı onlarca yıllık ABD küresel hegemonyasını alt üst eden yeni bir dünya düzeni oluşturabileceklerini göstermek için kullanıyor.

İsrail Jaruselam Post'da yayımlanan analiz gdh.digital tarafından çevrilmiştir.