Dünya artık her zamankinden daha gürültülü. Her sabah milyarlarca insanın aynı anda konuştuğu, tartıştığı, iddialar savurduğu, sosyal medyada birbirine sövdüğü ya da kaydırdığı bir büyük panayır gibi. Fakat fark etmediğimiz bazı şeyler var. Örneğin biri şu, “Ses yükseldikçe anlam kayboluyor!”
Bazı şeyler anlamını yitirdikçe karşımıza daha büyük ve hayati sorunlar olarak çıkıyor. Bugün bu sorunlardan beş tanesini inceleyeceğiz.
- Hakikatin İdamı
Eskiden bilginin eksikliğinden yakınırdık; bugün ise bilginin obezitesi söz konusu. Sosyal medya algoritmalarının, manipüle edilmiş kesitlerin ve yapay zeka çağının ortasında, artık "gerçeğin" kendisi değil, onun nasıl pazarlandığı önem kazanıyor. Arşivlerin ve belgelerin yerini anlık infialler aldı. "Bilgiye ulaşmak bu kadar kolayken, hakikati bulmak neden bu kadar zor?" sorusu, bu çağın insanının bence en büyük yenilgisidir. Bizler artık gerçeği aramıyoruz; sadece kendi duymak istediğimiz yalanları fısıldayan algoritmaları kutsuyoruz. Hakikat, bu dijital gürültünün ortasında sessizce suikasta uğruyor.
- İdeolojilerin Ölümü ve "Vitrindekiler”
Siyaset, toplumu dönüştürme ve bir fikir etrafında geleceği inşa etme sanatı olmaktan çıktı; tamamen bir "kişisel imaj" ve sosyal medya performansına dönüştü. Klasik doktrinlerin, derin felsefi tartışmaların yerini saniyelerle yarışan videolar, kriz anlarındaki anlık refleksler ve dijital karizmalar aldı. Seçmen artık rasyonel vaatleri değil, önündeki figürün ne kadar iyi "rol çaldığını" oyluyor. Siyasetin bir kamusal hizmet alanından çıkıp, eğlence ve gösteri toplumunun bir parçası haline gelmesi, toplumsal sorunların kökten çözülmesini imkansız kılıyor. Makyaj akıyor, geriye ise koskoca bir fikri boşluk kalıyor.
- Özal Kuşağını Mumla Aratacak Bir Kaçış Yolu: Apati
Sürekli bir kriz, kötü haberler, gençler gidiyor, umut kalmadı gibi haberler yapan ve iyi bir şeyin hiç olmadığını söyleyen tek yanlı muhalif medya bir yanda, “Her şey iyi aslında ama bu muhalefete engel olmasa” diyen iktidar medyası diğer yandaysa, ekonomik darboğaz da diğer yandaysa ve skandalların ardı arkası kesilmiyor, ağzını açan linç ediliyorsa hayatta kalabilmek için tehlikeli bir savunma mekanizması geliştirdi: Apati, yani derin bir duyarsızlaşma.
İnsanlar artık şaşırmıyor, öfkelenmiyor ve en önemlisi tepki vermiyor. Kendi kabuğuna çekilen, sadece kendi mikro dünyasını kurtarmaya çalışan kitleler, sessiz bir mutabakatla meydanı boş bırakıyor. Peki bu bir teslimiyet mi, yoksa patlamaya hazır bir fırtına öncesi sessizlik mi?
Benim cevabım, “buna sebep olan her iki kesime de sandıkta sürprizler olabilir!”
- Güven İflası ve Sosyal Medya Mahkemeleri
Kurumsal yapılara, bürokrasiye ve adalet mekanizmalarına olan inanç zedelendiğinde, toplumlar kendi çözümlerini üretmeye başlar. Bugün resmi kanallardan umudunu kesen kitlelerin, hak aramayı sosyal medya mahkemelerinde bir "kamuoyu baskısına" dönüştürmesi tam olarak bundandır. Dijital meydanlarda kurulan mahkemeler, bazen adaleti hızlandırıyor gibi görünse de uzun vadede kamunun kurumsal yapısını tehdit ediyor ve yargılama esaslarının aşınmasına, temel hukuk kurallarının göz ardı edilmesine sebep oluyor.
Kendi adaletini sosyal medyadaki beğeni sayısıyla aramaya çalışan bir toplum, aslında bir devletin en temel direği olan "hukuki güvenliği" kendi elleriyle tehlikeye atıyor.
- Kolektif Yalnızlık
Tarihin en "bağlantılı" ama birbirine en uzak dönemini yaşıyoruz. Her an herkesle iletişimdeyiz ama kimseye dokunamıyoruz. Ortak acılarda birleşemeyen, ortak sevinçleri paylaşamayan, tamamen atomize olmuş bireylerden oluşan bir toplum yapısına doğru sürükleniyoruz. Yan yana yürüyen ama birbirinin yüzüne bakmayan, ekranların parıltısında kendi gölgesinden bile yabancılaşan insanlık, en derin krizini aslında kendi içinde, kalbinde yaşıyor. Bağlarımız koptukça, toplum olma vasfımızı kaybedip sadece aynı coğrafyada yaşayan birer "yabancıya" dönüşüyoruz.
Bu bireyselleşmeyi bizim çocukluğumuzda çokça öven diziler ve 28 Şubat sonrası okullarda sürekli bize övülen bu kavram bugün toplumda sosyolojik sorunların yanı sıra birçok psikolojik sorunlara sebep oldu. 80’den bu yana bize dayatılan “Liberalleşme” aslında ne çok şey götürdü. Teknoloji ile birleşince acaba asıl düşman mı oldu?
