El Salvador'da çete davası: 486 sanık 47 bin suçtan yargılanıyor

• Mara Salvatrucha lider kadrosundan 486 sanık toplu şekilde yargılanıyor.
• 2012-2022 arasında işlendiği iddia edilen 47 binden fazla suç dosyada yer alıyor.
• Her suç için azami ceza talebiyle sanık başına 245 yıla kadar hapis isteniyor.
• Olağanüstü hal uygulaması ve cezaevi koşulları insan hakları tartışmalarını büyütüyor.

El Salvador, modern hukuk tarihinde nadir görülen kapsamda bir davaya sahne oluyor. Mara Salvatrucha (MS-13) lider kadrosunda yer aldığı öne sürülen 400’ü aşkın sanığın toplu yargılaması başladı.

Savcılığa göre davada yargılanan toplam 486 kişi, 2012 ile 2022 yılları arasında işlenen 47 binden fazla suçla bağlantılı. Sanıkların cinayet, kadın cinayeti, haraç, silah kaçakçılığı ve zorla kaybetme gibi ağır suçları organize ettiği iddia ediliyor.

Savcılık en ağır cezayı istiyor

Savcılık, sanıkları yalnızca bireysel suçlarla değil, aynı zamanda “toprak kontrolü yoluyla paralel devlet kurma” girişimi kapsamında isyanla da suçluyor.

Otopsi raporları, balistik incelemeler ve tanık ifadeleri dosyada delil olarak sunuldu. Savcılık, mahkemeden her bir suç için azami ceza verilmesini talep etti. Bu durumda tek bir sanık için toplamda 245 yıla kadar hapis cezası gündeme gelebilecek.

2022’deki kanlı hafta sonu dosyada

Dava dosyasında, 25-27 Mart 2022 tarihlerinde 86 kişinin öldürüldüğü saldırı dalgasına ilişkin talimatlar da yer alıyor. Bu dönem, iç savaş sonrası ülkenin en şiddetli hafta sonu olarak kayda geçti.

Bu olayların ardından hükümetin kontrolündeki Kongre, ülke genelinde olağanüstü hal ilan etti. Söz konusu uygulama, her ay uzatılarak yürürlükte tutuluyor.

İnsan hakları tartışması büyüyor

Olağanüstü hal kapsamında güvenlik güçlerinin 91 bin 500’den fazla kişiyi gözaltına aldığı belirtiliyor. İnsan hakları örgütleri ise uygulamanın ciddi ihlallere yol açtığını savunuyor.

Cezaevlerinde yüzde 238’e varan doluluk oranı ve en az 513 tutuklunun devlet gözetiminde hayatını kaybettiği iddiaları uluslararası eleştirileri artırmış durumda.

Hükümet: Suç oranı düştü

Devlet Başkanı Nayib Bukele yönetimi ise sert güvenlik politikalarının sonuç verdiğini savunuyor. Resmi verilere göre cinayet oranı 2022’de 100 binde 7,8 iken 2025’te 1,3’e kadar geriledi.

Sanıkların büyük bölümünün, 2023’te açılan yüksek güvenlikli CECOT Cezaevi’nde tutulduğu belirtiliyor. Bu cezaevi, sert çete karşıtı politikanın simgesi haline gelmiş durumda.

Ancak insan hakları örgütleri, CECOT’taki koşulları “insanlık dışı” olarak nitelendiriyor; işkence, sürekli gözetim ve avukat erişiminin engellenmesi gibi iddialar gündemdeki yerini koruyor.

Eski ateşkes aktörleri de sanık

Sanıklar arasında, eski Devlet Başkanı Mauricio Funes döneminde çetelerle yürütülen 2012-2014 ateşkes sürecine katılan MS-13 liderleri Borromeo Henriquez ve Dionisio Umanzor da bulunuyor.

Dava, hem kapsamı hem de yaratacağı hukuki ve siyasi sonuçlar açısından yalnızca El Salvador için değil, bölge genelinde de yakından izleniyor.