İran heyeti İslamabad müzakerelerine katılmazsa ne olacak?

• Stratejist Rıza Talibi, İran’ın görüşmelere katılmama ihtimalinin düşük olduğunu belirtti.
• Talibi’ye göre, İran içinde sertlik yanlıları ile ılımlı kanat arasında belirgin görüş ayrılıkları bulunuyor.
• Talibi, “Görüşmelerin başarısız olması halinde ekonomik krizin derinleşmesi ve toplumsal baskının artması bekleniyor.” dedi.
• Talibi’ye göre, sürecin tıkanması, askeri gerilim ve olası kara harekâtı riskini gündeme taşıyor.

Stratejist Rıza Talibi, gdh’a yaptığı değerlendirmede İran’ın masadan tamamen çekilme ihtimalini düşük gördüğünü belirtti. Talibi’ye göre temel sorun, ABD’nin uyguladığı yaptırımlar ve bu yaptırımların İran iç siyasetinde derin bir ayrışmayı tetiklemesi.

Talibi, “Özellikle sertlik yanlısı çevrelerin müzakereleri “sonuçsuz bir süreç” olarak değerlendirdiğini düşünüyorum. Buna karşılık daha pragmatik kanatların diplomasi kapısını açık tuttuğunu görüyoruz.” dedi.

İran içindeki güç dengesi müzakereleri belirliyor

Talibi’ye göre İran’daki iç siyasi yapı, görüşmelerin kaderinde belirleyici rol oynuyor. Talibi, “Devrim Muhafızları çevresinin etkisiyle daha sert bir çizginin güç kazandığını gözlemliyoruz.” yorumunu yaptı.

Sözlerinin devamında Talibi, “Bu durum, müzakere sürecinin sadece dış politika değil, aynı zamanda iç iktidar dengeleri açısından da kritik bir alan haline geldiğini gösteriyor.” açıklamasında bulundu.

Ekonomik baskı ve kriz riski

Görüşmelerin başarısız olması halinde İran ekonomisinde ciddi bir kırılma yaşanabileceği değerlendiriliyor. Talibi, “Yaptırımların devam etmesi özellikle lojistik ve enerji hatlarını zorlayabilir.” dedi.

Talibi’ye göre bu senaryoda enflasyonun %70–90 bandına çıkması, işsizlikte artış ve toplumsal huzursuzluk ihtimali güçlenebilir. Ayrıca stratejik rezervlerin sınırlı olduğu yönündeki farklı değerlendirmeler, ekonomik kırılganlığı artırıyor.

Askeri gerilim ihtimali masada

Talibi, “Bölgedeki askeri hareketlilik de senaryoları daha karmaşık hale getiriyor. ABD’nin bölgedeki askeri varlığını artırması ve bazı üsleri yeniden aktive etmesi dikkat çekiyor.” dedi.

Talibi, “Bu tablo, olası bir tırmanmada Hürmüz Boğazı gibi kritik noktaların gündeme gelebileceğini ve sınırlı ya da geniş ölçekli askeri operasyon riskinin tamamen dışlanmadığını ortaya koyuyor.” ifadelerini kullandı.

Üç temel senaryo

Talibi’ye göre süreç üç ana eksende ilerleyebilir:

Yumuşak senaryo, yaptırımların sürmesi ve diplomatik çıkmazın devam etmesiyken, orta düzeyli senaryo, ekonomik krizin derinleşmesi ve iç toplumsal baskının artması şeklinde tezahür edebilir. Sert senaryo ise bölgesel güçlerin daha agresif adımlar atması ve askeri çatışma riskinin belirginleşmesi.

— Talibi