TÜİK: Türkiye’nin yarısı "Bakıcı" konumunda, istihdamda bakım yükü artıyor

• Türkiye genelinde 59 milyon 127 bin kişinin bakım sorumluluğu bulunurken, bu oran kadınlarda yüzde 45,6 ile erkeklere oranla daha yüksek seviyede seyrediyor.
• Bakım sorumluluğu taşıyan kişilerin iş gücüne katılma oranı yüzde 60,5 olarak ölçülürken, çalışanların yüzde 83’ü profesyonel çocuk bakım hizmetlerinden yararlanmıyor.
• İstihdamda olan ve bakım yükü taşıyan bireylerin yaşadığı en büyük zorluk yüzde 38,4 ile uzun çalışma saatleri olurken, bunu yorucu iş koşulları takip ediyor.
• Profesyonel hizmet almayanların yüzde 17,6’sı maliyetlerin yüksek olmasını temel engel olarak gösterirken, yüzde 50,8’i bakımı eşiyle birlikte yürütüyor.

Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan 2025 yılı verilerine göre, 18-74 yaş grubundaki nüfusun yüzde 43,1’i çocuk, yaşlı veya hasta bakımı sorumluluğunu üstleniyor. Araştırma, bu yükümlülüklerin bireylerin iş gücüne katılım oranları ve profesyonel hizmetlere erişim süreçleri üzerindeki belirleyici etkisini tüm detaylarıyla ortaya koyuyor.

Bakım sorumluluğunun cinsiyete göre dağılımı ve iş gücü oranları

Türkiye’de 18-74 yaş aralığındaki 59 milyonluk nüfusun büyük bir kısmı, hane içinde veya dışında düzenli bakım sorumluluğu üstlenmiş durumdadır. Erkeklerde bu oran yüzde 40,6 olarak kaydedilirken, kadınlarda ise bakım yükümlülüğü yüzde 45,6’ya kadar yükselmektedir.

Bakım sorumluluğu bulunan kişilerin genel iş gücüne katılma oranı yüzde 60,5 seviyesinde kalarak, sorumluluğu olmayanlara göre farklılık göstermektedir. Kadınlarda bakım yükü arttıkça iş gücüne katılım yüzde 37,8’e gerilerken, erkeklerde bu oran yüzde 86 gibi yüksek bir seviyede izlenmektedir.

Profesyonel hizmet kullanımında maliyet ve erişim engelleri

İstihdamda yer alan ve 15 yaş altı çocuk bakan kişilerin sadece yüzde 14’ü kurumsal bakım merkezlerini birincil tercih olarak kullanmaktadır. Geriye kalan yüzde 83’lük devasa kesim ise herhangi bir profesyonel hizmet almadan süreci yönetmeye çalışmaktadır.

Yetişkin bakımı tarafında da benzer bir tablo görülmekte; çalışanların yüzde 79,3’ü profesyonel yardım almadan kendi imkanlarıyla bakım sağlamaktadır. Bakım hizmeti almayan bireylerin yüzde 17,9’u yüksek maliyetleri gerekçe gösterirken, yüzde 5,3’ü uygun mesafe ve kontenjan bulamamaktan şikayetçidir.

Çalışanların iş ve aile uyumunda karşılaştığı temel zorluklar

İş hayatı ile bakım sorumluluğunu bir arada yürüten bireylerin büyük çoğunluğu sorun yaşamadığını belirtse de, 4 milyonun üzerinde kişi çeşitli engellerle karşılaşmaktadır. Bu zorlukların başında yüzde 38,4 oranıyla uzun çalışma saatleri gelirken, zahmetli işler yüzde 26,9 ile ikinci sırada yer almaktadır.

Erkeklerde uzun mesai saatlerinden kaynaklı zorluk yaşama oranı yüzde 39,3 iken, kadınlarda bu oran yüzde 36,4 olarak ölçülmüştür. Ev ile iş arasındaki ulaşım süresinin uzunluğu da çalışanların aile sorumluluklarını yerine getirmesini zorlaştıran önemli bir etken olarak kaydedilmiştir.