Türkçemiz, mecazlar, deyimler ve yan anlamlar açısından oldukça bereketli ve keşfedilmeye açık bir dildir. Dilimizin sürprizlerle dolu yapısı, Türkçeyi öğrenmeyi ve incelemeyi her zaman heyecan verici bir hale getiriyor. TDK'nın güncel yazım kılavuzuna göre ana ile kız, helva ile koz ifadesinin doğru yazılışı ve anlamı büyük önem arz etmektedir.
TDK'ya göre ana ile kız, helva ile koz nedir?
Dil bilgisi kurallarına uygun olarak yapılandırılan ana ile kız, helva ile koz ifadesi, açık bir tanıma sahiptir. TDK verisi şöyledir.
- "ana ile kız, koz helvasının içindeki cevizle helva gibidirler, birbirlerinden kesinlikle ayrılmazlar" anlamında kullanılan bir söz
Ana ile kız, helva ile koz ifadesi içeren atasözleri ve deyimler
Dilimizin zenginliğini yansıtan ve içinde bu kelimenin geçtiği atasözleri ve deyimler aşağıda sıralanmıştır.
- Ana avrat küfretmek (veya düz veya dümdüz gitmek)
- Ana bir, baba ayrı
- Anadan doğmuşa dönmek (veya anadan yeni doğmuş gibi olmak)
- Ana gibi yâr olmaz, Bağdat gibi diyar olmaz
- Ana kızına taht kurar, kız bahtı kocadan arar (veya ana kızına taht kurmuş, baht kuramamış)
- Analar taş yesin, yarım yarım beş yesin
- Anam!
- Anam avradım olsun
- Anam babam
- Anamın (veya anasının) ak sütü gibi (helal olsun)
- Anamın öleceğini bilseydim kulağı dolu darıya satardım
- Anan güzel idi hani yeri, baban zengin idi hani evi?
- Ananın bahtı kızına
- Ananın bastığı yavru incinmez
- Ananın karnında dokuz ay nasıl durdun?
- Anan yahşi, baban yahşi
- Anası ağlamak
- Anasına avradına sövmek
- Anasına bak kızını al, kenarına bak bezini al
- Anasından doğduğuna bin pişman
- Anasından doğduğuna pişman etmek
- Anasından doğduğuna pişman olmak
- Anasından emdiği süt burnundan (fitil fitil) gelmek
- Anasından emdiği sütü burnundan getirmek
- Anasını ağlatmak
- Anasını bellemek
- Anasını eşek kovalasın!
- Anasının gözü
- Anasının ipini satmış (veya pazara çıkarmış)
- Anasının kızı
- Anasının körpe kuzusu
- Anasının nikâhını istemek
- Anasının oğlu
- Anasını sat! (veya satayım!)
- Anasını sattığımın …
- Anası onu Kadir Gecesi doğurmuş
- Anası turp (veya sarımsak), babası şalgam (veya soğan)
- Anası yerinde
