Türkçenin ifade gücünden tam olarak yararlanmak, kelimeleri yerli yerinde ve doğru anlamlarıyla kullanmayı gerektirir. Kelimelerin satır aralarındaki anlamlarını bilmek, izlediğimiz veya okuduğumuz içerikleri daha iyi kavramamızı sağlar. Sözlüklerdeki tanımıyla dikkat çeken üst ifadesinin dilimizdeki yeri ve kullanım alanları merak konusudur.
Üst kelimesinin anlamı nedir? TDK'ya göre tanımı nasıldır?
Bu kelime, kullanıldığı yere ve bağlama göre birden fazla anlama gelebilmektedir. TDK güncel sözlüğünde yer alan farklı tanımlar maddeler halinde şöyledir.
- isim Bir şeyin yukarı, göğe doğru olan yanı; üzeri, fevk, alt karşıtı
- Bir şeyin görülen yanı, yüzü
- Bir şeyin dış yüzü; üzeri
- Giysi
- Birine göre yüksek aşamada olan kimse; mafevk
- Vücudun beden bölümü
- Artan, geriye kalan bölüm
- sıfat Birkaç şeyden birbirine göre yukarıda olan
- sıfat Sınıflamalarda temel olarak alınan bir tipe göre ileri derecede olan
Üst kelimesi için kullanım örnekleri
Kelimenin cümle içindeki kullanımını pekiştiren ve farklı bağlamları içeren örnekler maddeler halinde sunulmuştur.
- Köyün üst tarafında, saman, taş ve yangın arasında, üstü sazlarla örtülmüş bir kulübenin önünde ateş yanıyor.
- Bu sefer taşın üstünden inip yere oturdu.
- O günden sonra kapıya diktiği bir bekçiye iş çıkışları işçilerin üstlerini arattı.
- Sonunda, üstlerinin de onayıyla bir sınav yapmaya karar verdi.
- Üstüne şal al, öyle git.
- Bir liranın üstü olarak uşağın getirdiği yetmiş beş kuruşu masanın üstünden kaldırmaz.
- Kadınların beni böyle göz hapsine almaları yüzünden üst düğmelerimi gevşetemiyordum.
- Üst makam. Üst rütbedekiler.
Üst kelimesinin yer aldığı atasözleri ve deyimler
Dilimizde bu üst kelimesi ile ilişkilendirilen birden fazla atasözü ve deyim kaydı vardır.
- Üst başı
- Üst çıkmak (veya gelmek)
- Üste çıkmak
- Üstten bakmak
- Üstü kalsın
- Üstüme (veya üstümüze veya üstünüze) sağlık (veya iyilik sağlık veya şifalar)
- Üstünde durmak
- Üstünde hakkı olmak
- Üstünde kalmak
- Üstündeki üstünde, başındaki başında
- Üstünden (şu kadar zaman) geçmek
- Üstünden akmak
- Üstünden atmak
- Üstünden dökülmek
- Üstünden geçmek
- Üstünden geçmek
- Üstünden kibarlık akmak
- Üstünden silindir gibi geçmek
- Üstüne alınmak
- Üstüne almak
- Üstüne atmak
- Üstüne basmak
- Üstüne bir bardak (soğuk) su içmek
- Üstüne bir iki güneş doğmak
- Üstüne çekmek
- Üstüne çullanmak
- Üstüne düşmek
- Üstüne fenalık gelmek
- Üstüne geçirmek
- Üstüne gelmek
- Üstüne gitmek
- Üstüne gül koklamamak
- Üstüne güneş doğmamak
- Üstüne iyilik sağlık
- Üstüne kalmak
- Üstüne kapanmak
- Üstüne koymak
- Üstüne kuma gelmek
- Üstüne kuş kondurmak
- Üstüne mal etmemek
- Üstüne olmamak
- Üstüne oturmak
- Üstüne ölü toprağı serpilmiş gibi
- Üstüne perde çekmek
- Üstüne sevmek
- Üstüne sıçratmak
- Üstüne titremek
- Üstüne toz kondurmamak
- Üstüne tuz biber ekmek
- Üstüne tüy dikmek
- Üstüne üstüne gitmek
- Üstüne varmak
- Üstüne vazife olmamak
- Üstüne yaptırmak
- Üstüne yatmak
- Üstüne yıkılmak
- Üstüne yıkmak
- Üstüne yok
- Üstüne yüklenmek
- Üstüne yürümek
- Üstünü çizmek
- Üstünü görmek
- Üstünüze afiyet (veya sağlık)
- Üst yanı
Üst kelimesi ile türetilen birleşik kelimeler
Dilimizin ifade olanaklarını genişleten üst, farklı sözcüklerle birleşerek yeni kavramları karşılayan kalıplar oluşturur.
- Üst açı
- Üst alize
- Üst anlam
- Üst baş
- Üst bitken
- Üstçavuş
- Üst çene
- Üst deri
- Üst dil
- Üst direk
- Üst diş
- Üst dudak
- Üst eşik
- Üst geçiş
- Üst geçit
- Üst güverte
- Üst insan
- Üst kat
- Üst katman
- Üst kavuşum
- Üst kurul
- Üst küme
- Üst perdeden
- Üst sınıf
- Üst soy
- Üstsubay
- Üst tabaka
- Üst tarafı
- Üst üste
- Üstyapı
- Üstü kapalı
- Altüst
- Akşamüstü
- Altı üstü
- Arkaüstü
- Ayaküstü
- Başüstü
- Bayramüstü
- Bireyüstü
- Böbrek üstü bezi
- Deneyüstü
- Dizüstü
- Diz üstü
- Doğaüstü
- Duyuüstü
- Gerçeküstü
- İkindiüstü
- İnsanüstü
- Kalburüstü
- Kıçüstü
- Köprü üstü
- Lisansüstü eğitim
- Masaüstü
- Normalüstü
- Olağanüstü
- Öğleüstü
- Partilerüstü
- Rüzgârüstü
- Set üstü ocak
- Sırtüstü
- Suçüstü
- Tabiatüstü
- Tepe üstü
- Tepeüstü
- Yaşamüstü
- Yer üstü
- Yolüstü
- Yüzüstü
- Dumanı üstünde
- Buğusu üstünde
- Başüstüne
