AB'den Taliban'a davet: Brüksel'de "kırmızı çizgi" tartışması

• Avrupa Komisyonu, Afgan göçmenlerin geri gönderilmesini görüşmek için Taliban yetkililerini Brüksel’e davet etti.
• AB yetkilileri, görüşmenin siyasi tanıma değil “teknik temas” niteliğinde olduğunu savundu.
• İnsan hakları savunucuları ve Yeşiller Grubu, davetin “kırmızı çizgi” olduğunu belirterek tepki gösterdi.
• AB ülkeleri, özellikle suça karışmış Afgan göçmenlerin geri gönderilmesi için yeni diplomatik yollar arıyor

Avrupa Komisyonu’nun Taliban yönetimiyle yürüttüğü temaslar yeni bir aşamaya taşınıyor. İsveç ile koordinasyon halinde hareket eden AB göç yetkililerinin, Taliban yönetimine gönderdiği mektupla Brüksel’de yapılacak görüşme için tarih belirlenmesini istediği bildirildi.

AFP’nin diplomatik kaynaklara dayandırdığı bilgilere göre görüşmenin temel amacı, Afgan göçmenlerin geri gönderilmesi sürecindeki pratik sorunların çözülmesi olacak. Özellikle Avrupa’daki Afgan diplomatik temsilciliklerinin Taliban yönetimi tarafından kontrol edilmemesi nedeniyle pasaport işlemleri ve kimlik doğrulama süreçlerinin nasıl yürütüleceği ele alınacak.

Avrupalı yetkililerin ayrıca Afganistan ziyaretlerinde Kabil Havalimanı’nın kapasitesi ve geri gönderme operasyonlarının teknik ayrıntıları üzerine incelemelerde bulunduğu aktarıldı.

“Bu bir tanıma değil”

Taliban heyetinin Brüksel’e gelebilmesi için Belçika tarafından özel vize muafiyeti sağlanması gerekecek. Belçika Dışişleri Bakanlığı’nın, AB kurumlarına ev sahipliği yapan ülke sıfatıyla prensipte bu vizeleri vermeye hazır olduğu belirtildi.

Ancak heyette kimlerin yer alacağı ve masrafların hangi tarafça karşılanacağı konusunda henüz resmi açıklama yapılmadı.

Avrupa Birliği, Taliban yönetimini resmen tanımıyor. Taliban, 2021’de Afganistan’da yeniden iktidarı ele geçirmişti.

AB Komisyonu Sözcüsü Markus Lammert ise planlanan temasın siyasi meşruiyet sağlamayacağını savunarak, görüşmenin daha önce Afganistan’da yapılan iki tur teknik temasın devamı niteliğinde olduğunu söyledi.

Lammert, “Bu kesinlikle bir tanıma anlamına gelmiyor” ifadelerini kullandı.

Avrupa’da tepki büyüyor

AB’nin açıklamaları, insan hakları savunucularını ve Avrupa Parlamentosu’nun sol kanadını ikna etmedi.

Yeşiller Grubu Milletvekili Melissa Camara, Avrupa Komisyonu’nu “kırmızı çizgiyi aşmaması” konusunda uyardı.

Camara, Taliban yetkililerinin Brüksel’de ağırlanmasının “Avrupa Birliği’nin üzerine kurulduğu değerler ve temel haklardan vazgeçmek anlamına geleceğini” söyledi.

Göç baskısı AB’yi yeni arayışlara itti

Avrupa Birliği’nde son dönemde sertleşen göç politikaları, Afganistan konusunda yeni diplomatik arayışları da beraberinde getirdi.

Birliğe üye 27 ülkeden yaklaşık 20’sinin, özellikle sabıka kaydı bulunan Afgan göçmenlerin ülkelerine nasıl geri gönderilebileceği üzerinde çalıştığı belirtiliyor. Bazı üye ülkeler geçen yıl AB’ye gönderdikleri mektupta, sınır dışı süreçleri için diplomatik ve pratik mekanizmaların geliştirilmesini talep etmişti.

Komisyon Sözcüsü Lammert ise odak noktasının “güvenlik tehdidi oluşturan kişiler” olduğunu savunarak, üye ülkelerin iade etmek istediği kişilerin bunlar olduğunu söyledi.

AB verilerine göre 2013-2024 yılları arasında Afgan vatandaşları tarafından yaklaşık bir milyon iltica başvurusu yapıldı. Başvuruların yaklaşık yarısı kabul edilirken, 2025 yılında AB’ye en fazla iltica başvurusu yapılan ülke Afganistan oldu.