“20 Ocak 1990’da Sovyet ordusu Bakü’ye tanklarla girdi. Yüzlerce sivil öldü. Azerbaycan bu geceyi ‘Kara Ocak’ diye andı. Bu müdahale Sovyet sisteminin meşruiyet kaybını hızlandırdı ve imparatorluğun çözülüşünde bir dönüm noktası haline geldi.”

ABD İran’a ilk kez askerî seçenek aramıyor. 1980’deki Eagle Claw girişimi, dünyanın en büyük ordusunu çöl kumlarında durdurdu. Sorun güçte değil, coğrafyada ve siyasetteydi. Bugün tartışma yeniden açılıyor.

BAE nasıl oldu da kabilelerden gelişip bölgesel bir güç mimarisine dönüştü? Cevap petrolde değil, İngiliz mühendisliğinde, ABD şemsiyesinde ve İsrail’le kurduğu soğuk ortaklıkta saklı.

Pehlevî monarşisi İran’ın geleceği değildi; 1953’te CIA–MI6 operasyonuyla geri yüklenen dışsal bir enerji projesiydi. Bugün monarşiyi çözüm diye pazarlamak, hafızayı değil propaganda paketini sahneye sürmektir.

100 yıl önce bugün, 9 Ocak 1916’da İtilaf kuvvetleri Gelibolu Yarımadası’ndan tahliyelerini tamamladı ve bu tarih I. Dünya Savaşı kronolojisine Çanakkale Cephesi’nin resmî kapanış günü olarak geçti.

Bir devletin başkenti yalnızca idari bir merkez değildir; aynı zamanda vitrindir, cazibe alanıdır, nüfusun aktığı yerdir ve devletin kapasitesini gösteren bir ölçüdür. Bu yüzden dünya tarihinde su meselesi, büyük şehirlerin en kritik altyapı ihtiyacı olarak görülmüştür.