Hem ABD hem İran destekliyor: Irak’ın yeni Başbakan adayı Ali Zeydi'yi bekleyen ikilem

• ABD Başkanı Donald Trump, Irak'ın yeni başbakanı olması beklenen iş insanı Ali Zeydi'ye tam destek verdiğini açıkladı.
• Beyaz Saray, Zeydi'den hükümetteki İran destekli milisleri dışlamasını ve Tahran'ın Bağdat'taki etkisini kırmasını talep ediyor.
• Zeydi'nin sahibi olduğu banka ise İran Devrim Muhafızları ile bağlantısı nedeniyle 2024'te ABD Hazinesi tarafından yaptırım listesine alınmıştı.
• Hiçbir siyasi tecrübesi olmayan Zeydi’nin ismi açıklanmadan önce adaylığı hem ABD hem de İran tarafından onaylandı.

Irak'ta aylardır süren siyasi çıkmazın ardından, kamuoyunda pek tanınmayan iş insanı Ali Zeydi hem ABD hem de İran’ın onayını almasının ardından yeni başbakan olmaya hazırlanıyor.

ABD Başkanı Donald Trump, geçtiğimiz hafta Zeydi'yi Washington'a davet ederek "ABD'nin sonuna kadar onun yanında olduğunu" belirtmişti.

Ancak Beyaz Saray'ın bu desteğinin önemli bir şartı bulunuyor: Zeydi'nin İran destekli milisleri Irak'ın yeni hükümetinden dışlaması ve Tahran'ın Bağdat'taki etkisini azaltması isteniyor.

Bankası ABD'nin kara listesinde

Irak Ticaret Bakanlığı ile yakın ilişkileri olan Ali Zeydi’nin ABD tarafından desteklenmesi ilginç bir çelişkiye dikkatleri çekti.

The Wall Street Journal’ın haberine göre, Başbakan adayının sahibi olduğu Al Janoob İslam Bankası, İran Devrim Muhafızları ile bağlantılı bir milis lideriyle iş yaptığı şüphesiyle 2024 yılında ABD Hazine Bakanlığı tarafından dolar işlemlerinden menedildi.

Zeydi’nin bir diğer şirketi Al Awees’in, Irak Ticaret Bakanlığı için ABD’den yüksek hacimde tarım ürünleri ithal ettiği belirtiliyor.

Bankasına uygulanan dolar yasağı nedeniyle özellikle devasa pirinç ithalatının sekteye uğramaması için Washington ve Bağdat yönetiminin özel bir anlaşmayla ödemelerin avro üzerinden yapılmasına izin verdiği aktarıldı.

Al Janoob’un aralarında bulunduğu yirmiyi aşkın Irak bankası üzerindeki ABD’nin dolar yasağı halen yürürlükte.

Adaylığı ABD ve İran onayladı

Iraklı yetkililer, Zeydi'nin adaylığının açıklanmadan önce hem ABD hem de İran tarafından onaylandığını bildirdi.

Daha önce hiçbir siyasi görevde bulunmayan Zeydi'nin, Trump'ın İran'a yakın eski Başbakan Nuri el-Maliki'nin aday gösterilmesi halinde ABD yardımlarını kesmekle tehdit etmesinin ardından bir "uzlaşma adayı" olarak ortaya çıktığı belirtiliyor.

İran yanlısı Şii siyasi grupların hakimiyetindeki Koordinasyon Çerçevesi'nin de geçtiğimiz ayın sonlarında Zeydi üzerinde uzlaştığı kaydedildi.

Zeydi'nin şimdiden Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile telefon görüşmeleri yaptığı ifade ediliyor.

ABD üslerine 600 saldırı

Üst düzey bir ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi, Washington'un İran destekli milislere karşı somut eylemler beklediğini vurguladı.

ABD'li yetkililere göre, İsrail-ABD ekseninin İran ile savaşı başladığından bu yana söz konusu milisler Irak'taki ABD diplomatik ve askeri tesislerine 600'den fazla saldırı düzenledi.

ABD yönetimi saldırıların ardından, Irak'ın petrol satış gelirlerinin dolar cinsinden transferini ve Bağdat'a yönelik güvenlik yardımlarını askıya aldı.

Milisleri silahsızlandırmak büyük risk

Analistler, Beyaz Saray'ın Zeydi'den milislerle mücadele etmesini istemesinin devasa bir siyasi risk taşıdığı konusunda uyarıyor.

Milislerin, Irak siyaseti ve ekonomisindeki konumlarını oldukça sağlamlaştırdığı, bu grupları silahsızlandırmaya yönelik herhangi bir girişimin şiddetli bir karşılık bulabileceği ifade ediliyor.

Biden döneminde Dışişleri Bakanlığı'nda Irak politikasını yöneten Victoria Taylor, "Gerçek şu ki milis grupları Irak devletine ve ekonomik sistemine oldukça derin bir şekilde yerleşmiş durumda. Başbakan kim olursa olsun, bu grupları zayıflatmaya başlamak zorlu ve oldukça uzun bir süreç olacak" değerlendirmesinde bulundu.