Bir LNG tankeri - Shutterstock
- ABD-İran savaşı nedeniyle Hürmüz Boğazı'nda mahsur kalan LNG filoları karanlık yöntemlere başvurmaya başladı.
- Katar ve Abu Dabi'ye ait gaz taşıyıcıları, sinyallerini kapatarak boğazdan gizlice geçiyor.
- Karanlık geçişler, gemileri ve mürettebatı korumayı amaçlasa da denizcilik kurallarını ihlal ediyor.
- Bu durum, Asya'daki alıcıları zorlarken küresel LNG ticaretinin şeffaflığına ağır bir darbe vuruyor.
ABD ile İran arasındaki savaş dördüncü ayına girerken, Hürmüz Boğazı'ndaki abluka küresel sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretini adeta gölgelerin arasına itti.
Dünyanın en büyük ikinci LNG ihracatçısı olan Katar, savaşın patlak vermesiyle birlikte devasa LNG tesisleri ve dünyanın en pahalı gemilerinden oluşan filosuyla ekonomik çapraz ateşin ortasında kalmıştı.
Ancak şirketler, krizden çıkmak için tartışmalı bir yönteme başvurmaya başladı.
Sinyaller kapanıyor, karanlık geçiş başlıyor
Bloomberg’in özel haberine göre, Hürmüz Boğazı'nı geçmeden hemen önce Katar doğal gazı yüklü Al Rayyan gemisi transponderini (sinyal verici) kapattı ve Basra Körfezi'nden çıkmaya başladı.
Al Rayyan, Pakistan ile İran arasındaki bir anlaşma kapsamında boğazı geçmeye hazırlanan Fuwairit adlı başka bir gaz taşıyıcısını gizlice takip etti.
Kendisini koruyacak bir anlaşması olmayan Al Rayyan, İran kontrolündeki sulara yavaşça girerek ufku, devriye botlarını ve insansız hava araçlarını taradı. Bir süre sonra her iki geminin de sinyalleri tamamen kayboldu.
Bir gün sonra Umman Körfezi'nde yeniden ortaya çıkan iki gemi, aylarca süren bekleyişin ardından doğuya doğru yola koyuldu.
"Karanlık geçişler artıyor"
Denizcilik istihbarat firması Windward'ın analisti Michelle Wiese Bockmann, yaşananları "Bu bir seyrüsefer özgürlüğü savaşıdır." sözleriyle özetledi.
Bockmann, "Tüm bu geçiş noktalarına baktığınızda, deniz yoluyla yapılan uluslararası küresel ticaretin temelinin bir anda çöktüğünü görüyorsunuz. Karanlık geçişlerin arttığını ve riskin tırmandığını görüyoruz." değerlendirmesinde bulundu.
Gemi takip verilerine göre, yalnızca mayıs ayında Katar'a ait en az dört gemi boğazdan Al Rayyan gibi gizlice geçti. Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi'ne (Adnoc) ait benzer sayıda geminin de aynı yöntemi kullandığı belirtiliyor.
Savaş öncesi hacimlerin çok küçük bir kısmını oluştursa da bu durum, spot piyasadan iki katı fiyatına gaz almak zorunda kalan Hindistan ve Bangladeş gibi alıcılar için bir rahatlama sağladı.
Rusya'nın taktiği LNG pazarına sıçradı
Karanlık geçişlere yönelim, her şeyden önce Hürmüz'ü geçen gemi ve mürettebata yönelik riskleri sınırlamayı amaçlıyor. Ancak bu durum, LNG ticaretinde kalıcı sonuçlar doğurma potansiyeli taşıyor.
Bir zamanlar özel gemileri ve terminalleri sayesinde tamamen izlenebilir olan LNG sektöründeki bu değişimin ilk çıkış noktası, 2023 yılında ABD yaptırımlarının Rusya'nın gaz ihracatını vurmasıyla ortaya çıkmıştı.
Çin pazarına ulaşmak isteyen Moskova, petrol endüstrisinin taktiklerini kullanarak paralel bir "karanlık filo" kurmuştu.
Katar veya Abu Dabi şu an herhangi bir yaptırıma tâbi olmasa da, Uluslararası Denizcilik Örgütü'nün dar ve sıkışık şeritlerde zorunlu kıldığı AIS (Otomatik Tanımlama Sistemi) cihazlarını kapatarak Rusya'nın bu tartışmalı taktiğini benimsiyor.
