X-BAT
Polonya Başbakanı Donald Tusk tarafından duyurulan teklif, ülkenin hem geleceğin insansız savaş sistemlerinin üretim zincirine dahil olmasını hem de NATO'nun doğu kanadındaki hava gücü altyapısında kritik bir rol üstlenmesini hedefliyor.
X-BAT programında Polonya'ya üretim rolü
Shield AI'ın geliştirdiği X-BAT, dikey iniş-kalkış yapabilen otonom bir savaş uçağı olarak öne çıkıyor. Şirket, henüz seri üretim aşamasına geçmeyen program kapsamında Polonyalı savunma ve havacılık şirketlerinin üretim sürecine dahil olmasını istiyor.
Başbakan Donald Tusk, Shield AI'ın Polonya'yı hem X-BAT programına hem de Avrupa'daki F-16 kullanıcılarına hizmet verecek motor destek merkezine dahil etmeyi teklif ettiğini açıkladı.
Bu adımın, Polonya'nın yalnızca bakım ve montaj faaliyetleriyle sınırlı kalmayıp yeni nesil hava platformlarının geliştirilmesinde de rol üstlenmesini sağlayabileceği değerlendiriliyor.
NATO için F-16 motor merkezi kurulabilir
Teklifin ikinci ayağını ise General Electric F110 motor ailesi için bölgesel bakım ve destek merkezi oluşturulması oluşturuyor.
F110 motorları halen çok sayıda F-16 ve F-15 varyantında kullanılıyor. Polonya'nın mevcut F-16C/D Block 52+ filosu ve envantere girmeye başlayan F-35A savaş uçakları dikkate alındığında, ülkede kurulacak bir bakım merkezi NATO'nun Avrupa'daki hava operasyonlarına önemli katkı sağlayabilir.
Uzmanlara göre motor bakım, onarım ve modernizasyon faaliyetleri onlarca yıl devam eden sürdürülebilir bir sanayi ekosistemi oluşturduğu için bu bölüm, kısa vadede teklifin en somut kısmı olarak görülüyor.
X-BAT'ın öne çıkan özellikleri
Shield AI tarafından geliştirilen X-BAT, şirketin Hivemind yapay zekâ mimarisi üzerine inşa ediliyor.
Sistem, GPS'in devre dışı bırakıldığı ve yoğun elektronik harp ortamlarında görev yapabilecek şekilde tasarlanıyor. Şirket, ilk dikey kalkış testlerini 2026 yılında gerçekleştirmeyi, görev kabiliyetine sahip prototipleri 2028'de ortaya çıkarmayı ve 2029 yılında üretim planlamasına başlamayı hedefliyor.
Tek motorlu platformda General Electric F110-GE-129 turbofan motoru kullanılıyor. Uçağın 3.700 kilometreden fazla menzile ve 50 bin feetin üzerinde operasyon irtifasına ulaşması hedefleniyor.
X-BAT'ın en dikkat çekici özelliği ise pist bağımlılığını ortadan kaldıran tasarımı. Uçak, özel bir mobil fırlatma ve geri alma aracı üzerinden dikey kalkış yapabiliyor ve görev sonunda yine aynı sistem üzerine otonom olarak iniş gerçekleştirebiliyor.
