Taliban’dan akıllı telefon yasağı

• Taliban, hükümet çalışanlarının akıllı telefon kullanımını yasakladı.
• Yasağı ihlal edenlerin telefonlarının kırılacağı ve cezalandırılacağı belirtildi.
• Bazı bölgelerde yasak kadınlar, öğretmenler ve sivillere de uygulanıyor.
• Uzmanlar, kararın ülke genelinde internet ve telefon kısıtlamalarına dönüşebileceği uyarısında bulunuyor.

Guardian’ın incelediği Taliban askeri mahkemelerine ait talimata göre yasak bu hafta itibarıyla yürürlüğe girdi. Karar, üst düzey yöneticilerden alt kademe personele kadar tüm kamu görevlilerini kapsıyor.

Talimatta, “Kim akıllı telefon kullanırsa cihazı parçalanacak ve yasal ile şeri cezalar uygulanacaktır” ifadeleri yer aldı.

Muafiyet yalnızca Taliban lideri Hibatullah Akhundzada tarafından verilecek özel yazılı izinle mümkün olacak.

Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde, Taliban yetkililerinin yasağı okuduğu ve bazı telefonların kırıldığı görüldü.

Yasak bazı bölgelerde sivillere de uzandı

Afganistan’dan gelen saha bilgileri, yasağın ülke genelinde standart biçimde uygulanmadığını gösteriyor. Bazı bölgelerde yalnızca kamu çalışanları hedef alınırken, bazı şehirlerde kadınlar, sağlık çalışanları, öğretmenler ve öğrencilerin de kısıtlamalardan etkilendiği belirtiliyor.

Uzmanlar, Taliban’ın yerel yönetim birimlerine geniş takdir yetkisi tanıması nedeniyle farklı uygulamaların ortaya çıktığını ifade ediyor.

İnternet kısıtlamalarının devamı olabilir

Analistler, bu yasağın Afganistan’ın küresel internetten daha fazla izole edilmesine yönelik daha geniş bir stratejinin parçası olabileceğini düşünüyor.

Taliban yönetimi daha önce de “ahlaksızlığı önleme” gerekçesiyle ülke çapında internet kesintileri uygulamıştı. Geçmişteki kesintiler ticaret, bankacılık, acil sağlık hizmetleri ve hava trafiğinde ciddi aksamalara yol açmıştı.

Protestolar ve bilgi sızıntıları etkili oldu

Kararın arkasında birden fazla neden olduğu değerlendiriliyor. Bunlardan biri, Herat kentinde kadınların “uygunsuz hicap” gerekçesiyle gözaltına alınmasının ardından patlak veren protestolar.

Protestolar sırasında güvenlik güçlerinin kalabalığa ateş açtığına ilişkin videoların internette yayılması Taliban yönetimini rahatsız etti. Yönetimin, görüntülerin dolaşıma girmesini engellemek için dijital erişimi sınırlamaya yöneldiği belirtiliyor.

Öte yandan Taliban’ın kendi bürokrasisi içindeki bilgi sızıntılarından da rahatsız olduğu ifade ediliyor. Yetkililerin, resmi belgelerin fotoğraflanarak dışarı sızdırılmasını önlemeyi hedeflediği belirtiliyor.

Verimlilik gerekçesi de öne çıkıyor

Taliban yetkilileri, akıllı telefonların kamu çalışanlarının verimliliğini düşürdüğünü de savunuyor. Özellikle mesai saatlerinde çalışanların sosyal medya ve mesajlaşma uygulamalarında zaman geçirmesinin yasak kararını hızlandırdığı ifade ediliyor.

Uzmanlar ise dijital cihazların iş verimliliğini etkileyebileceğinin evrensel bir sorun olduğunu ancak bunun yasal yasak seviyesine çıkarılmasının dünyada çok nadir görülen bir uygulama olduğuna dikkat çekiyor.