- ABD'de yaşayan tek bir kişinin ömür boyu ürettiği dijital verilerden 1.08 milyon dolara yakın gelir elde edebiliyor.
- ABD ve Avrupa genelindeki internet kullanıcılarının toplam veri değeri 458 trilyon dolar (21 katrilyon TL) olarak hesaplandı.
- Türkiye’deki bir kullanıcının dijital ömür boyu veri değeri ortalama 47 bin 404 dolar oldu.
İnternette tıkladığınız her reklam, arattığınız her kelime ve onayladığınız her çerez, teknoloji devleri için devasa bir servete dönüşüyor.
"Bedavanın Gizli Bedeli: Veriniz Gerçekte Ne Kadar Ediyor?" başlıklı yeni bir araştırma, dijital dünyada ücretsiz sandığımız hizmetlerin arkasındaki ürkütücü finansal gerçekleri tüm çıplaklığıyla gözler önüne seriyor.
Şirketler dijital ayak izimizden ne kadar kazanıyor?
Web3 Foundation tarafından gerçekleştirilen ve 150 lider teknoloji şirketinin incelendiği araştırma, bir insanın en aktif internet kullandığı 13 ila 73 yaş arasındaki 60 yıllık süreci baz alıyor.
Ortaya çıkan çarpıcı rakamlar ve senaryolar ise şunlar:
- ABD'deki en yüksek senaryo: Tek bir kişinin ömür boyu verisi şirketlere 1.08 milyon dolar kazandırıyor. Bu da yıllık kişi başı yaklaşık 18.000 dolara denk geliyor.
- ABD'deki en düşük senaryo: En kötü ihtimalle bile tek bir kişinin veri kazancı 610.029 dolar olarak hesaplanıyor.
- Yapay zeka etkisi: Söz konusu yapay zeka (AI) şirketleri olduğunda, kişisel verilerin yıllık değeri kişi başı 136.000 doların üzerine çıkıyor.
- Amazon örneği: Sadece Amazon'un, tek bir kullanıcının verisinden yılda 1.227 dolar gelir sağladığı belirtiliyor.
Avrupa ve ABD'nin toplam veri değeri kaç trilyon dolar?
Küresel dijital reklam pazarı ve tüketim alışkanlıkları, verinin finansal değerini doğrudan belirliyor.
Rapora göre batı ülkelerindeki pazar payları şu şekilde dağılıyor:
Avrupa'da bulunan 484.7 milyon internet kullanıcısının toplam dijital ömür boyu veri değeri 109 trilyon euro olarak hesaplandı. Tek bir Avrupa vatandaşı; Amazon, Meta ve Anthropic gibi şirketlere dijital ömrü boyunca ortalama 224 bin euro kazandırıyor.
ABD’nin 315 milyon kullanıcısı da bu denkleme eklendiğinde, iki bölgenin toplam veri değeri 458 trilyon dolara (21 katrilyon TL) ulaşıyor.
Çerez izinleri kullanıcıyı koruyor mu?
Raporda, internet sitelerine girerken karşımıza çıkan yasal koruma yöntemlerinin ve çerez (cookie) izinlerinin işlevsizliği sert şekilde eleştiriliyor. Bu metinlerin kullanıcıları korumaktan ziyade şirketlerin yasal sorumluluktan kaçmasını sağladığı aktarılıyor.
Araştırmaya göre her 10 kullanıcıdan 9’u bu karmaşık metinleri okumadan “Kabul Et” butonuna basarak verilerini paylaşıyor.
Web3 Foundation Kurucusu Gavin Wood, konuyla ilgili şu değerlendirmede bulundu:
"Modern dijital ekonomi tamamen insan verisinden güç alıyor; ancak bu değeri bizzat üreten insanların, yaratılan bu devasa finansal hareketten ne haberi var ne de bunun üzerinde bir kontrolü veya katılımı mevcut"
Türkiye listede kaçıncı sırada?
Araştırma, bölgelerin ekonomik büyüklüklerine göre verileri üç farklı grupta sınıflandırıyor. ABD tüketim yoğunluğuyla ilk kategoride yer alırken, İngiltere ve Avrupa ikinci kategoride bulunuyor.
Türkiye ise raporda "Dünyanın Geri Kalanı" adı verilen üçüncü kategoride konumlandırıldı.
Türkiye'ye dair finansal veriler şöyle sıralandı:
- Türkiye’deki bir internet kullanıcısının dijital ömrü boyunca ürettiği verinin enflasyon endeksli piyasa değeri ortalama 47 bin 404 dolar (yaklaşık 2.1 milyon TL) oldu.
- Teknoloji şirketleri, Türkiye’deki her bir vatandaştan yıllık ortalama 265 dolar civarında saf ticari değer elde ediyor.
- Yerel reklam pazarı ve satın alma gücü nedeniyle bu veriler ilk iki kategoriye göre daha düşük fiyatlansa da, küresel ölçekte birleştiğinde devasa bir bütün oluşturmaya devam ediyor.
