Ukrayna ve Moldova AB üyelik müzakerelerinde yeni aşamaya geçiyor

• Ukrayna ve Moldova, AB üyelik müzakerelerinin ilk resmi faslını Lüksemburg'da başlatıyor.
• Sürecin önündeki en büyük engel olan Macaristan vetosu, nisan ayında kurulan yeni hükümetle birlikte kaldırıldı.
• İlk aşamada hukukun üstünlüğü, demokrasi ve yargı reformları ele alınacak.
• AB yetkilileri Ukrayna'nın reform sürecini takdir etse de yolsuzlukla mücadele ve yargı bağımsızlığı alanlarında ilerlemenin yavaş kaldığını belirtiyor.

Ukrayna ve Moldova, Avrupa Birliği üyelik yolunda en önemli eşiklerden birini aşarak üyelik müzakerelerinin ilk somut aşamasına geçiyor. Lüksemburg'da düzenlenecek toplantılarda AB yetkilileri ile iki ülkenin üst düzey temsilcileri bir araya gelecek.

Eski Sovyet coğrafyasının parçası olan iki ülke için bu gelişme yalnızca teknik bir ilerleme değil, aynı zamanda güçlü bir siyasi mesaj olarak değerlendiriliyor.

Her iki ülke de Rusya'nın Ukrayna'yı geniş çaplı işgal girişiminin başlamasından birkaç gün sonra, 2022 yılında AB üyeliği için başvuruda bulunmuş ve aynı yıl aday ülke statüsü kazanmıştı.

Orban vetosu süreci yıllarca geciktirdi

AB liderleri Haziran 2024'te üyelik müzakerelerinin başlatılması konusunda siyasi karar alsa da sürecin fiilen başlaması mümkün olmamıştı.

Bunun temel nedeni, Rusya'ya yakın tutumuyla bilinen Macaristan Başbakanı Viktor Orban'ın vetosuydu.

Ancak Macaristan'da nisan ayında göreve gelen yeni hükümetin yaklaşımı değiştirmesiyle birlikte AB üyesi ülkeler geçen hafta oy birliğiyle ilk müzakere başlığının açılmasına onay verdi.

Böylece hukukun üstünlüğü ve demokratik standartları kapsayan ilk fasıl resmen başlatılmış oldu.

AB'den Ukrayna ve Moldova'ya övgü

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa, ortak açıklamalarında Ukrayna ve Moldova'nın reform iradesini övdü.

Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Her iki ülkenin de büyük zorluklara rağmen reformları ilerletme konusundaki kararlılığı, cesareti ve yoğun çabası takdire şayandır."

AB yönetimi, genişlemenin yalnızca teknik bir süreç olmadığını vurgulayarak bunu "stratejik bir tercih" olarak tanımladı.

Zelenskiy'den AB'ye çağrı

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de müzakerelerin başlamasını önemli bir siyasi destek olarak değerlendirdi.

Zelenskiy, yaptığı açıklamada şunları söyledi:

"Ukrayna üzerine düşeni yapıyor ve Avrupa Birliği'nin de verdiği sözü tutması önemlidir. İlk faslın açılması devletimiz ve halkımız için önemli bir siyasi ve ahlaki destektir."

Rusya'nın yoğun saldırıları altında bulunan Ukrayna açısından bu gelişme, Batı ile bütünleşme hedefinin sürdüğünü gösteren güçlü bir mesaj olarak yorumlandı.

Reformlar konusunda eleştiriler sürüyor

AB yetkilileri Ukrayna'nın reform çabalarını olumlu karşılasa da ilerlemenin beklenen hızda olmadığı görüşünde.

Avrupa Birliği'nin geçen yıl Ukrayna ile üzerinde uzlaştığı 10 maddelik reform planının yalnızca yüzde 15'inin tamamlandığı belirtiliyor.

Eksik kalan başlıklar arasında; yolsuzlukla mücadele kurumlarının bağımsızlığının güçlendirilmesi, ulusal yolsuzluk stratejisinin uygulanması, hakim ve savcı atama süreçlerinin reforme edilmesi ve yargı sisteminde siyasi etkinin azaltılması yer alıyor.

Buna karşın Ukrayna'da üst düzey isimlere yönelik yolsuzluk soruşturmalarının başlatılması, Brüksel tarafından olumlu bir işaret olarak değerlendiriliyor.

Üyelik süreci yıllar alabilir

AB'ye tam üyelik için aday ülkelerin binlerce Avrupa mevzuatını kendi hukuk sistemlerine uyarlaması gerekiyor.

Bunun ardından ise mevcut tüm üye ülkelerin oy birliğiyle onayı şart koşuluyor.

Uzmanlar, siyasi iradenin devam etmesi halinde Ukrayna'nın teknik müzakere sürecini yaklaşık dört yıl içerisinde tamamlayabileceğini düşünüyor. Ancak üyeliğin nihai olarak siyasi bir karar olduğu ve kesin bir takvimin bulunmadığı vurgulanıyor.

Avrupa güvenliği açısından Ukrayna'nın önemi arttı

Bruegel düşünce kuruluşundan Heather Grabbe, Ukrayna'nın yalnızca aday ülke değil, aynı zamanda Avrupa güvenliği açısından kritik bir aktör haline geldiğini belirtti.

Grabbe şu değerlendirmeyi yaptı:

"Bugün Ukrayna, savaş tecrübesine sahip askerleri ve modern savaş alanında etkili silah sistemleriyle Avrupa kıtasının en ciddi savunma oyuncularından biri. Avrupa Birliği'nin Ukrayna'yı kaybetmesi, Avrupa güvenliği açısından büyük bir felaket olur."

Grabbe'ye göre Avrupa Birliği'nin Ukrayna'yı savunma ve güvenlik politikalarına daha erken entegre etmesi, gelecekteki stratejik istikrar açısından hayati önem taşıyor.