İsrail Gazze'de çok sayıda okulu hedef aldı - Getty Images
- 2024 ve 2025 yıllarında 83 ülkede eğitim kurumlarına yönelik 8 bin 556 saldırı kaydedildi.
- En az 10 bin 600 öğrenci ve eğitim çalışanı öldürüldü, yaralandı, kaçırıldı veya gözaltına alındı.
- Okul ve üniversitelerin askeri güçler tarafından kullanılması yüzde 91 artarak bin 912 vakaya ulaştı.
- Gazze, Ukrayna, Kolombiya, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Etiyopya ve Haiti en fazla saldırının kaydedildiği ülkeler arasında yer aldı.
Küresel Eğitimi Saldırılardan Koruma Koalisyonu'nun (GCPEA) yayımladığı rapor, eğitim kurumlarının artık yalnızca çatışmaların dolaylı mağduru olmadığını, doğrudan hedef haline geldiğini ortaya koydu.
Rapora göre 2024 ve 2025 yıllarında dünya genelinde eğitim kurumlarına yönelik toplam 8 bin 556 saldırı kayda geçti. Bu saldırılar sonucunda en az 10 bin 600 öğrenci, öğretmen ve eğitim çalışanı hayatını kaybetti, yaralandı, kaçırıldı, gözaltına alındı veya başka şekillerde zarar gördü.
Saldırılar son iki yılda yüzde 40 oranında artış gösterirken, uzmanlar bunun uluslararası hukukun caydırıcılığını yitirmesinin tehlikeli bir göstergesi olduğunu belirtiyor.
GDH Digital YouTube kanalına abone olabilirsiniz.
En fazla saldırı Filistin ve Ukrayna'da kaydedildi
Raporda saldırıların kaydedildiği ülke sayısının 83'e ulaştığı belirtildi.
En fazla saldırının görüldüğü ülkeler arasında Kolombiya, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Etiyopya, Haiti, Filistin ve Ukrayna yer aldı.
Ukrayna'da yaklaşık 900 okul saldırıya uğrarken, Filistin'de öğrenci ve eğitim personeline yönelik en az 2 bin 400 saldırı vakası kaydedildi.
Gazze’de ise çok sayıda okul, İsrail’in hedefi haline geldi. İsrail’in Gazze’deki okullara düzenlediği saldırılar çok sayıda çocuk hayatını kaybetti.
ABD-İsrail’in İran’ın Minnab kentindeki bir okula düzenlkediği saldırıda ise yaklaşık 170 öğrenci hayatını kaybetmişti.
Minnab saldırısı, son zamanlarda eğitim kurumlarına düzenlenen en kanlı saldırı olarak öne çıkıyor.
Myanmar, Nijerya, Yemen ve Kamerun ise eğitim kurumlarına yönelik saldırılar sonucunda en fazla can kaybının yaşandığı ülkeler oldu.
Bu dört ülkede toplam 1.700'den fazla öğrenci ve eğitim çalışanının öldürüldüğü veya yaralandığı bildirildi.
Kaçırmalar ve toplumsal cinsiyet temelli saldırılar arttı
Nijerya'da 700'den fazla öğrenci ve eğitim çalışanının kaçırıldığı bildirildi.
Myanmar'da ise en az 80 öğrenci ve eğitim çalışanı hayatını kaybetti, yaklaşık 240 kişi yaralandı.
Rapor, kız çocuklarının ve kadınların toplumsal cinsiyetleri nedeniyle özellikle hedef alındığını da ortaya koydu.
En az 11 ülkede kadınlar ve kız çocuklarına yönelik doğrudan saldırılar kaydedildi.
Bunun örneklerinden biri, Nijerya'da 17 Kasım 2025'te bir kız yatılı okuluna düzenlenen saldırı oldu. Saldırıda okulun müdür yardımcısı öldürülürken 25 kız öğrenci kaçırıldı.
Engelli öğrenciler de hedef oldu
Eğitime erişimde zaten önemli engellerle karşı karşıya bulunan engelli öğrencilerin de saldırılardan etkilendiği belirtildi.
Rapora göre Lübnan'da 11 Eylül 2025 tarihinde özel gereksinimli çocukların eğitim gördüğü bir okul, kontrollü patlama yöntemiyle yıkıldı.
Bu olayın, engelli bireylerin eğitim hakkına yönelik ihlallerin ulaştığı boyutu gözler önüne serdiği ifade edildi.
GDH Digital NSosyal kanalını takip edebilirsiniz.
Ağır silahlar ve dronlar öne çıktı
Saldırılarda yüksek etkili patlayıcıların kullanımının arttığına dikkat çekilen raporda, özellikle dronlarla taşınan mühimmatların eğitim kurumlarında büyük yıkıma yol açtığı vurgulandı.
Bu saldırılar nedeniyle çok sayıda okul kullanılamaz hale gelirken, eğitim faaliyetleri uzun süreli olarak durduruldu.
University College London'dan eğitim, çatışma ve barış uzmanı Prof. Tejendra Pherali, yaşananların tesadüfi olmadığını belirterek şunları söyledi:
"Her yıl aynı tabloyu görüyoruz. Ancak artık bu saldırılar rastlantısal değil, sistematik ve stratejik hale geldi. Bu sayıların arkasında okulu artık güvenli bir yer olarak göremeyen çocuklar var. Kaybedilen sadece eğitim değil; güvenlik, gelecek ve kurumlara duyulan güvendir."
Yardım kesintileri ve cezasızlık eleştirisi
War Child UK temsilcisi Kieran King ise eğitim kurumlarına yönelik saldırıların uluslararası hukukun açık ihlali olduğunu söyledi.
King, "2010'dan bu yana çatışma bölgelerinde yaşayan çocuk sayısı yüzde 60 arttı. Aynı dönemde çocuklara yönelik ağır ihlaller ve eğitim saldırıları yüzde 373 yükseldi." dedi.
Devletlerin yaptırımdan çekinmeden hareket ettiğini belirten King, uluslararası sistemin zayıflamasının savaş suçlarına yönelik cezasızlığı artırdığını savundu.
ABD ve İngiltere başta olmak üzere birçok ülkede insani yardımlarda yaşanan kesintilerin de eğitim alanındaki koruma mekanizmalarını zayıflattığını ifade etti.
GDH Digital X kanalını takip edebilirsiniz.
Çatışmalar son 30 yılın zirvesinde
Raporun yayımlandığı dönemde, devletler arası çatışmaların sayısı da son otuz yılın en yüksek seviyesine ulaştı.
Uppsala Üniversitesi Çatışma Veri Programı'na göre 2025 yılında dünya genelinde 65 silahlı çatışma yaşandı. Bunların 13'ü, bir takvim yılı içinde en az bin kişinin hayatını kaybettiği "savaş" kategorisinde değerlendirildi.
Organize şiddet olaylarında 2025 yılı boyunca 244 binden fazla kişi yaşamını yitirdi. Bu rakam, 1994 Ruanda Soykırımı'ndan bu yana kaydedilen en kanlı ikinci yıl olarak kayıtlara geçti.
Uzmanlara göre eğitim kurumlarına yönelik saldırılardaki artış, küresel güvenlik krizinin çocukların yaşamları ve gelecekleri üzerindeki en ağır sonuçlarından biri olarak öne çıkıyor.
