2025'e Trump'ın hedef aldığı ülkeler damga vurdu

• Trump yönetimi, güvenlik ve ekonomi gerekçesiyle çok sayıda ülkeyi açık biçimde hedef aldı.
• Askeri baskı, özellikle Orta Doğu ve Latin Amerika’da belirgin şekilde arttı.
• Ticaret savaşları ve yaptırım tehditleri müttefik ülkeleri dahi kapsadı.
• Sert söylemler, hedef ülkelerin iç siyasal dengelerini de etkiledi.

Kanada: Müttefiklikten hedefe

Trump’ın ikinci kez göreve gelmesinin ardından Kanada’ya karşı başlattığı ticaret savaşı, iki ülke ilişkilerinde ciddi gerilim yarattı. Kanada’nın “51. eyalet” olması gerektiğini dile getiren Trump’ın, dönemin Başbakanı Justin Trudeau’ya “vali” diye hitap etmesi diplomatik tepki topladı.

Ronald Reagan’ın gümrük vergilerine karşı konuştuğu “sahte” reklam krizi sonrası Trump, Kanada ile tüm ticaret görüşmelerinin askıya alındığını ve tarifelerin yüzde 10 artırıldığını açıkladı.

Grönland: İlhak söylemi

Trump, Grönland çevresinde Çin ve Rusya’nın varlığını gerekçe göstererek adaya “sahip olunması gerektiğini” sık sık dile getirdi. Danimarka yönetimi, Grönland’ın satılık olmadığını vurgularken yatırımları artırma kararı aldı.

Ağustos ayında ABD’li bazı kişilerin etki kampanyası yürüttüğü iddiaları üzerine Danimarka, ABD maslahatgüzarını Dışişleri’ne çağırdı. Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen ise AB’ye açık işbirliği çağrısı yaptı.

Panama Kanalı: Egemenlik tartışması

Trump, Panama Kanalı’nın Çin’in kontrolünde olduğunu savunarak “geri alacağız” açıklamasında bulundu. Panama Devlet Başkanı Jose Raul Mulino ise bu iddiaları kesin bir dille yalanladı ve kanalın Panama’nın egemenliğinde olduğunu vurguladı.

Venezuela: Askeri gerilim

Uyuşturucu kartelleriyle mücadele gerekçesiyle Karayipler’de askeri varlığını artıran ABD, Venezuela açıklarına savaş gemileri ve denizaltılar gönderdi. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, rejim değişikliği dahil operasyonlara hazır olduklarını söyledi.

Maduro yönetimi ise 4,5 milyon milisi seferber etti. ABD’nin Cartel de los Soles’i “Yabancı Terörist Örgüt” ilan etmesi, Caracas tarafından müdahale bahanesi olarak değerlendirildi. Trump’ın hava sahasını kapatma açıklaması üzerine Venezuela, ICAO’ya şikayette bulundu.

Nijerya: İnanç üzerinden baskı

Trump, Nijerya’yı “Hristiyanlara yönelik katliamlara göz yumulduğu” gerekçesiyle “özel endişe duyulan ülke” ilan etti ve yardımları kestiğini açıkladı. Askeri müdahale tehdidi de gündeme geldi.

Nijerya yönetimi bu iddiaları reddederken, ACLED verileri saldırıların çok küçük bir kısmının doğrudan dini kimlik nedeniyle gerçekleştiğini ortaya koydu. İki ülke kasım ayında normalleşme görüşmelerine başladı.

Meksika ve Kolombiya: Uyuşturucu iddiası

Trump, CBP One uygulamasını kaldırarak sınır güvenliğini sertleştirdi ve Meksika sınırına ek asker gönderdi. Kartellere karşı Meksika’ya asker gönderme teklifine Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum net şekilde karşı çıktı.

Kolombiya da benzer şekilde hedef alındı. Trump’ın kokain laboratuvarlarını yok etme açıklamalarına Cumhurbaşkanı Gustavo Petro, hükümetlerinin binlerce tesisi imha ettiğini belirterek yanıt verdi.

Brezilya: Yargı üzerinden ticaret tehdidi

Trump, Jair Bolsonaro’ya açılan davanın düşürülmemesi halinde Brezilya’ya yüzde 50 gümrük vergisi uygulanacağını duyurdu. Lula da Silva bu adımı siyasi şantaj olarak nitelendirdi ve yargının bağımsızlığına vurgu yaptı.

Yemen: Hava saldırıları

ACLED verilerine göre Trump, Yemen’de ilk 6 ayda Biden’ın 4 yıldaki saldırı sayısına yaklaşan bir hava harekatı yürüttü. Saldırılar Husilerin Kızıldeniz’deki eylemlerine karşı düzenlendi.

İran: Doğrudan çatışma

Trump, “maksimum baskı” politikasını yeniden başlattı. Dolaylı görüşmelere rağmen Haziran 2025’te İran’daki nükleer tesislere yönelik ABD saldırılarına onay verdi. İran ise Katar’daki El-Udeyd Üssü’nü vurdu.

Güney Afrika: G20 krizi

ABD, Güney Afrika’yı insan ticaretiyle mücadelede yetersiz bularak izleme listesine aldı. Trump, G20 Zirvesi’nin burada yapılmasını eleştirdi ve Güney Afrika’nın 2026’daki zirveye davet edilmeyeceğini açıkladı.

Cumhurbaşkanı Cyril Ramphosa, beyaz azınlığa yönelik “soykırım” iddialarını kesin bir dille reddetti.