AB-ABD ticaret anlaşmasında kriz: Brüksel’de uzlaşı sağlanamadı

• AB kurumları ve üye ülkeler, AB-ABD ticaret anlaşmasının nihai metni üzerinde uzlaşmaya varamadı.
• AP, anlaşmaya koruma mekanizmaları ve ABD’nin ihlali durumunda otomatik devreye girecek yaptırımlar eklenmesini istiyor.
• AB ve ABD arasında 2025’te imzalanan anlaşma kapsamında AB, ABD ürünlerine tarife uygulamamayı kabul etmişti; ABD ise yüzde 15 gümrük vergisi getirmişti.
• Trump’ın AB menşeli araçlara yüzde 25 vergi tehdidi sonrası AB içinde anlaşmanın hızla onaylanması çağrıları arttı.

Avrupa Birliği (AB) kurumları, AB ile ABD arasında varılan ticaret anlaşmasının nihai yasal metni üzerinde yürütülen müzakerelerde henüz uzlaşmaya varamadı. Avrupa Parlamentosu (AP) Uluslararası Ticaret Komitesi Başkanı Bernd Lange, taraflar arasında ilerleme sağlanmasına rağmen kritik başlıklarda sürecin tamamlanamadığını açıkladı.

Müzakerelerde “ilerleme var ama yeterli değil”

Lange, AB ülkeleri ile AP temsilcileri arasında yürütülen ikinci tur görüşmelerde özellikle anlaşmanın koruma mekanizması, ana düzenlemenin gözden geçirilmesi ve uygulamanın denetlenmesi gibi alanlarda ilerleme kaydedildiğini belirtti. Ancak metnin nihai haline ulaşması için hâlâ önemli mesafe bulunduğunu vurguladı.

AP’nin sürece yaklaşımında, anlaşmanın sadece ticari değil aynı zamanda kurumsal güvence boyutunun da güçlendirilmesi gerektiği ifade ediliyor. Bu kapsamda Parlamento, anlaşmanın ruhuna uygun şekilde hızlı ama “sorumlu” bir yasal çerçeve oluşturulmasını hedefliyor.

Strazburg’da kritik tarih: 19 Mayıs

Tarafların bir sonraki müzakere turunun 19 Mayıs’ta Strazburg’da yapılacağı bildirildi. Bu görüşme, anlaşmanın AB içinde onay sürecine girip girmeyeceği açısından belirleyici aşamalardan biri olarak görülüyor.

Lange, Avrupa Parlamentosu’nun yetkilerini kullanma konusunda kararlı olduğunu belirterek, “AB ve ABD’deki vatandaşlara ve şirketlere fayda sağlayacak ek güvenceler sunmak için her zamankinden daha kararlıyız” ifadelerini kullandı.

Turnberry anlaşması ve gümrük gerilimi

AB ile ABD arasındaki ticaret anlaşması, Temmuz 2025’te İskoçya’daki ABD Başkanı Donald Trump’a ait Turnberry golf sahasında sonuçlandırılmıştı. Anlaşmaya göre AB, ABD ürünlerine gümrük tarifesi uygulamamayı kabul ederken, ABD’nin AB ürünlerine yüzde 15 oranında tarife uygulayacağı açıklanmıştı.

Ancak AB tarafının onay sürecini tamamlayamaması Washington’un tepkisini çekti. Trump, geçtiğimiz günlerde anlaşmaya uyulmadığı gerekçesiyle AB menşeli otomobil ve kamyonlara uygulanan gümrük vergisini yüzde 25’e çıkaracağını duyurdu.

AB içinde “hızlı onay” ve “güvence” tartışması

Trump’ın açıklamasının ardından AB ülkelerinin büyük bölümü anlaşmanın hızla yasalaştırılarak yürürlüğe girmesini savunuyor. Ancak Avrupa Parlamentosu temsilcileri, metne ABD’nin olası ihlallerine karşı otomatik devreye girecek yaptırım ve koruma maddeleri eklenmesini talep ediyor.

Bu nedenle süreç, bir yandan transatlantik ticaret ilişkilerinde gerilimi artırırken, diğer yandan AB içindeki kurumsal denge tartışmalarını da yeniden gündeme taşıyor.