Hürmüz Boğazı - Reuters
- ABD'li bir yetkili, Washington ve Tahran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki saldırıları durdurma ve ticari gemilerin güvenli geçişini sağlama konusunda anlaşmaya vardığını açıkladı.
- İran anlaşmayı henüz resmen doğrulamazken, iki ülke hafta sonu boyunca karşılıklı askeri operasyonlarını sürdürdü.
- Hürmüz Boğazı'nda yeniden başlayan saldırılar, iki hafta önce sağlanan kırılgan ateşkesi tehdit ediyor.
ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimin azaltılması yönünde diplomatik temasların sürdüğü belirtilirken, The New York Times’a konuşan ABD'li bir yetkili, iki tarafın saldırıları durdurma ve ticari gemilerin güvenli geçişini sağlama konusunda mutabakata vardığını açıkladı. Ancak İran yönetimi söz konusu anlaşmayı henüz resmen doğrulamadı.
Hürmüz Boğazı'nda gerilim düşürülecek
Kimliğinin açıklanmasını istemeyen ABD'li yetkiliye göre taraflar, dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nda saldırıları durdurarak ticari gemilerin serbest şekilde seyretmesini sağlamayı hedefliyor. Anlaşmanın hayata geçirilmesi halinde son günlerde yeniden tırmanan çatışmaların sona ermesi ve iki hafta önce varılan ateşkesin korunması amaçlanıyor.
Gerilim, geçtiğimiz hafta bir yük gemisine düzenlenen saldırının ardından yeniden yükselmişti. ABD yönetimi, Hürmüz Boğazı'nda son günlerde iki ticari gemiye yönelik insansız hava aracı saldırılarından İran'ı sorumlu tuttu. İran ise bu saldırıları üstlenmezken, pazar günü yaptığı açıklamada gemilerin yalnızca kendi belirlediği rotaları kullanması gerektiğini yineledi.
İran: Ticari trafiği yönetme yetkisi bizde
İran Dışişleri Bakanı gün içerisinde yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'ndaki ticari deniz trafiğini yönetme yetkisinin yalnızca İran'a ait olduğunu savundu.
ABD'li yetkili ayrıca, iki ülke arasında daha önce sağlanan ateşkes mutabakatının uygulanmasına yönelik teknik ayrıntıların görüşülmesi amacıyla diplomatik temasların devam edeceğini belirtti. Ancak görüşmelerin ne zaman ve nerede gerçekleştirileceğine ilişkin bilgi paylaşılmadı.
Karşılıklı saldırılar devam ediyor
Diplomatik temaslara rağmen taraflar pazar günü de karşılıklı askeri operasyonlarını sürdürdü. İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD'nin önceki saldırılarına misilleme olarak Bahreyn'deki bir ABD deniz üssü ile Kuveyt'teki bir hava üssünü füze ve insansız hava araçlarıyla hedef aldığını duyurdu.
ABD'li bir başka yetkili ise İran tarafından fırlatılan füze ve İHA'ların tamamının etkisiz hale getirildiğini, hedeflerine ulaşamadığını veya önlendiğini söyledi. Bahreyn ve Kuveyt hükümetleri de saldırılarda herhangi bir can kaybı yaşanmadığını açıkladı.
ABD'den İran'a yeni askeri operasyon
ABD ordusu cumartesi günü, Hürmüz Boğazı'nda bir petrol tankerine yönelik saldırıya doğrudan karşılık olarak İran'ın hava savunma sistemleri ile çeşitli askeri altyapı hedeflerini vurduğunu duyurdu.
ABD'li yetkililer, bu operasyonlardan önce de Umman açıklarında bir konteyner gemisine düzenlenen saldırının ardından İran'a yönelik başka hava saldırıları gerçekleştirildiğini bildirdi.
Ateşkesin geleceği belirsiz
Son saldırıların barış görüşmelerini nasıl etkileyeceği ise belirsizliğini koruyor. ABD ile İran karşılıklı olarak ateşkesi ihlal etmekle suçlarken, uzmanlar iki tarafın da kapsamlı bir savaşa yeniden dönmek istemediği değerlendirmesinde bulunuyor.
İran Devrim Muhafızları yaptığı açıklamada bölgedeki Amerikan üslerinin "bu günlerde cehennemi yaşayacağını" savunurken, ABD Başkanı Donald Trump ise sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, savaşın yeniden başlaması halinde İran'ın "tamamen yok edileceği" uyarısında bulundu.
Lübnan'da çatışmalar sürüyor
Bölgedeki gerilim yalnızca İran ile ABD arasında yaşanmıyor. İsrail ordusu, güney Lübnan'da bir İsrail askerinin ölümünden sorumlu tuttuğu Hizbullah mensubunu öldürdüğünü açıkladı.
İsrail ile Lübnan cuma günü ABD'nin arabuluculuğunda İsrail askerlerinin kademeli olarak güney Lübnan'dan çekilmesini öngören bir anlaşmaya varmıştı. Ancak İran destekli Hizbullah bu anlaşmayı reddetti ve çatışmalar devam etti.
Lübnan Sağlık Bakanlığı verilerine göre mart ayı başından bu yana yeniden başlayan çatışmalarda 4 bin 200'den fazla kişi hayatını kaybederken, 12 binden fazla kişi de yaralandı.
Küresel deniz ticareti risk altında
Uzmanlar, Hürmüz Boğazı'nda ticari gemilere yönelik saldırıların sürmesinin, dünyanın en önemli enerji ve ticaret koridorlarından birinde deniz taşımacılığını olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulunuyor. Ateşkes kapsamında İran'ın boğazı yeniden tamamen ticari gemilere açmayı kabul ettiği belirtilirken, son saldırılar bu sürecin geleceğine ilişkin endişeleri artırıyor.
