Gelecek, tahmin ettiğimizden çok daha tuhaf ve ironik bir şekilde geldi. Bugün, küresel işe alım ajanslarının koridorlarında fısıldanan en çarpıcı trendlerden biri şu: İş başvurularında artık "yazım hatalı" metinler ve imla kusurları barındıran CV'ler makbul sayılıyor. Neden mi? Çünkü bir metinde kusur varsa, o başvuruyu yapay zekanın değil, gerçek bir "insanın" yazdığına ancak o zaman ikna olabiliyoruz. İnsanın ayırt edici özelliği artık hatasızlığı değil, kusurları haline geldi.
İşte tam bu kırılma noktasında, İngiltere’nin en büyük istihdam uzmanlarından biri olan James Reed (Reed Group CEO'su), BBC aracılığıyla küresel ekonominin kalbine pimi çekilmiş bir bomba bıraktı: "İnsanları destekleyin, robotları vergilendirin!" Bu çağrı, Silikon Vadisi’nin parıltılı yazılımlarının arkasına saklanan o devasa mali adaletsizliği yeniden gündeme taşıdı.
Şu an robotlardan vergi alınıyor mu?
Kısa ve net cevap: Hayır. Dünyanın hiçbir yerinde robotlar, yapay zeka yazılımları ya da sohbet botları "çalışan" statüsünde vergilendirilmiyor.
Mevcut sistem kapitalizmin en büyük paradokslarından birini yaşatıyor. James Reed’in verdiği örnekle düşünelim: Bir kafede boş bardaklarını toplaması için genç bir insanı işe aldığınızda, devlet o gencin ücreti üzerinden gelir vergisi ve sigorta primi kesiyor. Yani "insan" çalıştırmanın devlete bir mali bedeli var. Ancak aynı işi (ya da müşteri hizmetlerini, yazılım kodlamasını, grafik tasarımını) bir robota veya yapay zeka algoritmasına devrettiğinizde, şirketler bu ağır istihdam vergilerinden tamamen muaf oluyor. Üstelik bu yapay zeka sistemleri çalışırken devasa miktarda enerji tüketip iklim krizini tetiklerken bile maliye politikalarının konforlu alanında yüzmeye devam ediyorlar.
Kürsü savaşları: Alınsın diyenler ve karşı çıkanlar neyi savunuyor?
Robot Vergisini Savunanlar:
- "Vergi Zenginliği Takip Eder": Tarih boyunca devletler vergiyi paranın biriktiği yere koymuştur. Gelecekte zenginliği insanlar değil robotlar üretecekse, vergi tabanı kaçınılmaz olarak makinelere kaymalıdır. Aksi takdirde devletlerin vergi gelirleri çöker.
- Sosyal Güvence Fonu: Makineler yüzünden işsiz kalan, lojistik sektörü çöktüğü için dışarıda kalan kamyon şoförleri veya büro çalışanları için bir "Evrensel Temel Gelir" fonu oluşturulmalı, bu fonun kaynağı da robot vergisi olmalıdır.
- Adil Rekabet: İnsan emeğinin üzerindeki vergi yükü azaltılarak, robotlar karşısında tamamen savunmasız kalması engellenmelidir.
