ABD ile Ermenistan nükleer işbirliği için anlaştı

• ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in ziyaretiyle Erivan’da nükleer iş birliği anlaşması imzalandı.
• gdh’a konuşan Ermeni gazeteci Natali Aleksanyan, Metsamor’un Rusya bağlantısının süreceğini söyledi.
• Anlaşma, Amerikan üretimi küçük modüler reaktörlerin inşasını öngörüyor.
• Aleksanyan’a göre olası gerilim enerji değil, siyasi ve jeopolitik kaynaklı olabilir.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in Erivan ziyareti, Washington’un Güney Kafkasya’ya artan ilgisinin yeni bir göstergesi oldu. Başbakan Nikol Paşinyan ve Cumhurbaşkanı ile yapılan görüşmelerin ardından iki ülke arasında çeşitli alanlarda iş birliği anlaşmaları imzalandı.

Ziyaretin en dikkat çekici başlığı ise nükleer enerji alanındaki anlaşma oldu. Buna göre Ermenistan’da Amerikan üretimi küçük modüler reaktörlerin (SMR) inşa edilmesi planlanıyor.

Bu adım, Erivan’ın enerji portföyünü çeşitlendirme ve Batı ile teknik entegrasyonu artırma hedefinin bir parçası olarak görülüyor.

gdh’a değerlendirmelerde bulunan Ermeni gazeteci Natali Aleksanyan, ABD ile imzalanan nükleer anlaşmanın Metsamor’u etkilemeyeceğini belirtti. Aleksanyan’a göre risk enerji alanında değil, Rusya ile siyasi dengelerde ortaya çıkabilir.

Metsamor gerçeği: Rusya bağlantısı sürüyor

Ermenistan’daki Metsamor Nükleer Santrali hâlihazırda Rusya’nın teknik ve operasyonel desteğiyle faaliyet gösteriyor. Yakıt tedariki, bakım ve teknik altyapı açısından santral büyük ölçüde Rus sistemine entegre durumda.

gdh’a konuşan Natali Aleksanyan’a göre bu tablo kısa vadede değişmeyecek:

“Metsamor Nükleer Santrali hem işletme hem de teknoloji açısından Rusya ile bağlantılıdır. Fiilen bu santral bir Rus santralidir ve işletilmesi kaçınılmaz olarak Rusya ile ilişkili olmaya devam edecektir.”

— Aleksanyan

Bu nedenle ABD ile yapılan yeni anlaşmanın mevcut santralin faaliyetlerini doğrudan etkilemesi beklenmiyor.

İki farklı teknolojik hat

Aleksanyan’a göre ABD ile imzalanan anlaşma, tamamen farklı bir teknolojik altyapıya dayanıyor:

“ABD ile imzalanan barışçıl nükleer enerji anlaşması, Ermenistan topraklarında Amerikan üretimi küçük modüler nükleer santrallerin inşa edilmesini öngörüyor. Bu tamamen farklı bir teknolojik altyapıdır ve doğal olarak ABD tarafından denetlenecektir.”

— Aleksanyan

Aleksanyan, “Metsamor’un Sovyet/Rus tasarımına dayalı klasik reaktör yapısı ile Amerikan SMR teknolojisi arasında teknik bir kesişim bulunmuyor. Bu da doğrudan teknik çatışma ihtimalini zayıflatıyor.” dedi.

“Siyasi irade olduğu sürece, her iki sistem de eş zamanlı ve sorunsuz şekilde işletilebilir” diyen Aleksanyan’a göre, gelişen süreç Erivan’ın denge siyaseti arayışına işaret ediyor.

Asıl risk: Siyasi ve jeopolitik baskı

Natali Aleksanyan’a göre olası gerilim enerji üretiminden değil, jeopolitik okumadan kaynaklanabilir:

Ermenistan son yıllarda güvenlik, ekonomi ve diplomasi alanında Rusya’ya olan bağımlılığını azaltma yönünde adımlar atıyor. ABD ile nükleer anlaşma da bu stratejinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.

— Aleksanyan

Aleksanyan, “Eğer bir sorun ortaya çıkarsa, bunun nedeni ekonomik ya da enerji temelli değil, daha çok siyasi olacaktır” dedi.