ABD ile İran müzakereleri sürdürmeye hazırlanıyor

• gdh’a konuşan Pakistanlı stratejist Musavar Tanoli, İslamabad görüşmelerinin “başarısızlık olarak değerlendirilemeyeceğini” ve sürecin kademeli ilerlediğini vurguladı.
• Tanoli’ye göre görüşmeler, nükleer program ve ateşkes mekanizmaları gibi kritik başlıklarda uzun vadeli bir diplomatik sürecin parçası.
• Tanoli, Pakistan’ın arabuluculuk rolünün bölgesel diyaloğu canlı tutma açısından stratejik önem taşıdığını ifade etti.
• Tanoli, mevcut göstergelerin kısa vadede savaş ihtimalinin düşük olduğunu, sürecin “temkinli iyimserlik” içerdiğini belirtti.

İslamabad’da gerçekleşen ABD–İran görüşmeleri, resmi bir anlaşmayla sonuçlanmasa da diplomatik açıdan önemli bir eşik olarak değerlendiriliyor. Zira taraflardan diyaloğun devam edeceği mesajı geliyor. Konuya ilişkin gdh’a konuşan stratejist Musavar Tanoli, sürecin doğası gereği zaman aldığını vurguladı:

“Uzun yıllardır karşı karşıya olan devletler arasında diplomasi nadiren hemen somut sonuçlar verir. Bu süreç genellikle aşamalı olarak ilerler ve kesin anlaşmalardan ziyade kademeli gelişmelerle şekillenir. Aslında İslamabad diyaloğunun kendisi önemli bir noktayı ortaya koyuyor: Her iki taraf da gerilimi artırmak yerine diyaloğu tercih etti. Washington ile Tahran arasındaki uzun süreli gerilim göz önüne alındığında, bu tür sürekli iletişim bile diplomatik yolların araştırılmasına hazır olunduğunu gösteriyor.”

— Tanoli

Kritik başlıklar: Nükleer program ve ateşkes

Görüşmelerde nükleer politika, ateşkes mekanizmaları ve bölgesel istikrar gibi temel konular ele alındı.Tanoli, “Bu konular tek bir toplantıda çözülebilecek kadar basit değil; uzun vadeli müzakereler, karşılıklı güvenin inşası ve stratejik uzlaşmalar gerektirir.” dedi.

Sözlerinin devamında “Mevcut durumu doğru değerlendirmek için geçmiş anlaşmalara, özellikle Kapsamlı Ortak Eylem Planı’na bakmak önemlidir. Bu anlaşma, 2015’ten çok önce başlayan uzun müzakerelerin sonucuydu ve kısa sürede elde edilmemişti.” diyen Tanoli, “Daha sonra bu anlaşmanın bozulması, bu tür düzenlemelerin ne kadar hassas olduğunu ve iç ile uluslararası siyasi değişimlere bağlı olarak kolayca zayıflayabileceğini bir kez daha gösterdi. Bu nedenle kısa sürede kapsamlı bir sonuç beklemek gerçekçi değildir.” açıklamasında bulundu.

Pakistan’ın arabuluculuk rolü

Pakistan’ın ev sahipliğinde gerçekleşen görüşmeler, bölgesel diplomasi açısından dikkat çekiyor. Tanoli bu rolü “Bu görüşmelere ev sahipliği yaparak İslamabad, giderek kutuplaşan jeopolitik ortamda diyaloğu teşvik eden bir aktör olarak öne çıkıyor.” dedi.

Tanoli, “Kısa vadede sonuçlar sınırlı görünse de asıl stratejik önem, iletişim kanallarının açık tutulmasındadır. Arabuluculuk, anlık başarı elde etmekten ziyade, sessizliğin çatışmaya dönüşmesini önlemek için diyaloğun sürdürülmesi anlamına gelir.” yorumunu yaptı.

“Kısa vadede savaş ihtimali zayıf”

Tanoli, mevcut tabloya ilişkin değerlendirmesinde doğrudan çatışma riskinin düşük olduğunu söyledi. Tanoli, “Şu an doğrudan bir askeri çatışmanın yaşandığını gösteren bir veri yok. Başlıca aktörlerin açıklamaları ve verilen mesajlar, diplomatik seçeneklerin hâlâ masada olduğunu gösteriyor. Teklifler, karşı teklifler ve siyasi mesajlar müzakere sürecinin ayrılmaz parçalarıdır. Bu açıdan bakıldığında, savaşın yaşanmaması bile kısa vadede önemli bir sonuçtur. Önümüzdeki 15–30 gün belirleyici olacak.” dedi.

Son olarak Tanoli, “Gerilimin tamamen ortadan kalkma ihtimali düşük ama buna rağmen geniş çaplı bir çatışma çıkma olasılığı da zayıf görünüyor. Daha olası senaryo, ek görüşmelerin yapılması ve tarafların pozisyonlarını yeniden değerlendirmesidir.” diyerek sözlerini tamamladı.