ABD Irak'ta kullandığı tesislerden çekildi

• ABD güçleri, Irak’taki federal kontrol altındaki tüm askeri tesislerden çekildi.
• Son ABD birlikleri Anbar’daki El-Esad Hava Üssü’nden ayrıldı.
• Koalisyonun Irak federal topraklarındaki misyonu resmen sona erdi.
• ABD güçleri Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’ndeki üslerde varlığını sürdürüyor.

Irak Savunma Bakanlığı’na göre, ABD askeri danışmanlarının son birliği, yirmi yılı aşkın süredir Amerikan askerlerine ev sahipliği yapan Anbar vilayetindeki El-Esad Hava Üssü’nden Pazar günü ayrıldı. Çekilme, Irak hükümetinin 2023 yılında ABD güçlerinin azaltılmasını resmen talep etmesinin ardından başlatılan kademeli sürecin tamamlanmasıyla gerçekleşti.

Bakanlık, daha önce ABD öncülüğündeki koalisyon tarafından kullanılan tüm tesislerin, Ortak Operasyonlar Komutanlığı karargâhındaki alanlar dahil olmak üzere, tamamen Irak güvenlik güçlerinin kontrolüne devredildiğini doğruladı.

Koalisyonun federal bölgedeki misyonu sona erdi

Iraklı yetkililer, ABD liderliğindeki IŞİD karşıtı koalisyonun Irak’ın federal topraklarındaki misyonunun tamamlandığını açıkladı. ABD ordusu, Aralık 2021’de ülkedeki muharebe operasyonlarını resmen sona erdirmiş, ardından danışmanlık ve destek rolünü sürdürmüştü.

ABD Savunma Bakanlığı Merkez Komutanlığı da askeri tesislerin Irak’a devredildiğini teyit etti ancak operasyonel ayrıntılara ilişkin ek bilgi paylaşmadı.

Kürt bölgesindeki Amrikan varlığı sürüyor

Federal bölgelerden çekilmeye rağmen, ABD kuvvetleri Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nin kontrolündeki Erbil vilayetinde bulunan Harir Hava Üssü’nde konuşlanmayı sürdürüyor. Irak anayasasına göre özerk bir federal yapı olan IKBY, kendi hükümeti, parlamentosu ve güvenlik güçlerine sahip olsa da Irak devletinin bir parçası olmayı sürdürüyor.

Bağdat yönetimi, çekilmenin yalnızca federal toprakları kapsadığını ve Kürt bölgesindeki mevcut askeri düzenlemeleri etkilemediğini özellikle vurguladı.

ABD’nin askeri varlığının dalgalı geçmişi

ABD’nin Irak’taki askeri varlığı 2003 işgalinden bu yana büyük değişimler yaşadı. En yoğun dönemde ülkede yaklaşık 170 bin ABD askeri bulunuyordu. Eski ABD Başkanı Barack Obama, 2011 yılında tam çekilmeyi yönetti. Ancak 2014’te, Irak hükümetinin talebiyle IŞİD’e karşı operasyonlara destek amacıyla yaklaşık 5 bin asker yeniden ülkeye konuşlandırıldı.

ABD’nin muharebe misyonunun sona erdiği 2021’den bu yana Irak’ta yaklaşık 2 bin 500 ABD askeri danışmanlık görevinde bulunuyordu.

El-Esad Hava Üssü, yıllar boyunca İran ve İran destekli silahlı grupların saldırılarına sık sık hedef oldu. Ocak 2020’de İran, Kasım Süleymani’nin Bağdat’ta ABD saldırısıyla öldürülmesine misilleme olarak üsse balistik füze saldırısı düzenledi.

7 Ekim 2023’te İsrail’e yönelik saldırıların ardından İran bağlantılı milisler, El-Esad’a yönelik füze ve insansız hava aracı saldırılarını artırdı. Ağustos 2024’teki bir saldırıda beş ABD askeri ve iki ABD’li yüklenici yaralandı.

Gelecekteki iş birliği ve DEAŞ ile mücadele

Iraklı yetkililer, ülkenin silahlı kuvvetlerinin tüm ulusal toprakları koruyabilecek kapasiteye ulaştığını savundu. ABD ile gelecekteki iş birliğinin, ikili anlaşmalar kapsamında eğitim, ekipman temini, ortak tatbikatlar ve operasyonel koordinasyonla sınırlı olacağı ifade edildi.

Bağdat, Irak’taki koalisyon misyonunun sona erdiğini düşünse de, DEAŞ’a karşı koalisyon faaliyetlerinin Suriye’de sürdüğünü ve lojistik desteğin Erbil üzerinden devam edeceğini belirtti. Gerekirse El-Esad’dan başlatılacak ortak ABD-Irak operasyonları da tamamen dışlanmadı.

Milislerin silahsızlandırılması tartışmaları

ABD’nin çekilmesi, Bağdat’ın devlet dışı silahlı grupların silahsızlandırılmasına yönelik müzakerelerdeki elini güçlendirebilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. İran destekli birçok milis grup, uzun süredir ABD varlığını silah bırakmamanın gerekçesi olarak gösteriyordu.

ABD tarafından terör örgütü olarak tanımlanan Kataib Hizbullah ve Harakat el-Nujaba gibi gruplar, yabancı güçlerin tamamen çekilmesi şartıyla silahsızlanabileceklerini savunuyordu. Pazar günkü açıklamanın ardından bu gruplardan henüz resmi bir tepki gelmedi.