ABD'den Güney Afrika'ya İsrail yanlısı büyükelçi atama kararı

• ABD Başkanı Donald Trump, İsrail yanlısı muhafazakâr medya aktivisti Leo Brent Bozell III’ü Güney Afrika Büyükelçisi olarak aday gösterdi.
• Trump yönetimi, Güney Afrika'yı beyaz Afrikanerlere ayrımcılık yapmakla suçlayarak ülkeye yapılan yardımları kesti.
• İki ülke arasındaki ilişkiler, Ukrayna savaşı, İsrail-Gazze davası ve toprak reformu politikaları nedeniyle daha da gerildi.
• Bazı analistler, Elon Musk’ın ilişkileri onarma sürecinde arabulucu olabileceğini öne sürüyor.

ABD Başkanı Donald Trump, muhafazakâr medya aktivisti ve Media Research Center’ın kurucusu Leo Brent Bozell'i ABD’nin Güney Afrika Büyükelçisi olarak aday gösterdi. Bozell’in ataması, Cumhuriyetçilerin kontrolündeki Senato’nun onayına bağlı olacak.

Bu gelişme, Güney Afrika’nın Washington Büyükelçisi Ebrahim Rasool’un sınır dışı edilmesinin ardından geldi. 

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Rasool’u “Amerika’yı küçümseyen bir siyasetçi” olarak nitelendirerek Güney Afrika hükümetini eleştirmişti.

ABD-Güney Afrika ilişkilerindeki gerginlik

Trump yönetimi, Güney Afrika’yı beyaz Afrikalılara karşı ayrımcılık yapmakla suçlayarak ülkeye yönelik yardımları kesti. 

Şubat ayında imzaladığı başkanlık kararnamesiyle, ABD yardımlarını sonlandırarak beyaz Afrikalılara mülteci statüsü verilmesini öngören bir düzenlemeyi hayata geçirdi.

Güney Afrika Devlet Başkanı Cyril Ramaphosa, ABD’nin mali yardımları kesme kararına karşılık “Bu onların hakkı, ancak bu durum bize daha bağımsız olmamız gerektiğini hatırlatan bir uyarı niteliğinde” dedi.

İki ülke arasındaki ilişkiler, Güney Afrika’nın Ukrayna savaşında tarafsız kalması ve İsrail aleyhine açtığı soykırım davası gibi konular nedeniyle zaten gergindi. 2023’te dönemin ABD Büyükelçisi Reuben Brigety, Güney Afrika’nın Rusya’ya silah sağladığını öne sürmüştü.

İsrail'in Gazze'ye saldırıları ve Güney Afrika'nın tepkisi

Güney Afrika, Ocak ayında Uluslararası Adalet Divanı’nda İsrail aleyhine soykırım davası açarak ABD ile olan ilişkilerini daha da gerdi. 

Trump yönetimi, Güney Afrika’nın İsrail’e yönelik suçlamalarını sert bir dille eleştirdi ve buna karşılık ekonomik baskı uygulama sinyali verdi.

ABD yönetimi ayrıca, Güney Afrika’da toprak reformu kapsamında bazı arazilere tazminatsız el konulmasını beyaz Afrikanerlere yönelik bir tehdit olarak değerlendirdi. 

Güney Afrika hükümeti ise ABD’de de benzer kamu yararına kamulaştırma yasalarının olduğunu belirterek bu suçlamaları reddetti.

Elon Musk arabulucu olabilir mi?

Bazı analistler, Güney Afrika asıllı milyarder Elon Musk’ın iki ülke arasındaki ilişkilerde önemli bir rol oynayabileceğini öne sürüyor. Musk, özellikle Güney Afrika’nın telekom sektöründe yabancı yatırımcıların yüzde 30 hissesini siyah ortaklara devretme zorunluluğunu eleştiriyor ve bu yasanın kaldırılmasının ABD ile ilişkileri düzeltebileceğini savunuyor.

Musk’ın sahip olduğu Starlink uydu internet hizmetini Güney Afrika pazarına sokmak istediği bilinirken, Trump da Musk ile benzer görüşleri paylaşarak Güney Afrika hükümetine yönelik eleştirilerini artırdı.

Musk, geçtiğimiz günlerde sosyal medya platformu X’te “Ana akım medya, Güney Afrika’daki beyaz soykırımı asla gündeme getirmiyor” şeklinde bir paylaşım yaparak Trump’ın iddialarına destek verdi.

Uzmanlar, Güney Afrika hükümetinin telekom sektöründeki bu düzenlemeleri gevşeterek ABD ile yeni bir ekonomik anlaşma sağlayabileceğini değerlendiriyor.