ABD’den İran’a 15 maddelik ateşkes önerisi: Tahran'dan 7 maddelik karşı teklif

• ABD’nin İran için 1 aylık ateşkes ve sonrası için 15 maddelik plan hazırladığı öne sürüldü.
• Planın Steve Witkoff ve Jared Kushner tarafından hazırlandığı iddia edildi.
• Taslakta İran’ın nükleer programının tamamen sona erdirilmesi dikkat çekti.
• İran ise ABD üslerinin kapatılması ve savaş tazminatı dahil 7 maddelik karşı teklif sundu.

ABD ile İran arasında savaşın ardından diplomatik temasların hızlandığı iddia edildi. 28 Şubat’ta İsrail ile birlikte İran’a saldıran ABD’nin, çatışmaları durdurmak amacıyla yeni bir ateşkes mekanizması üzerinde çalıştığı öne sürüldü.

İddiaya göre Washington yönetimi, ilk aşamada 1 aylık ateşkes ilan edilmesini ve bu sürede kapsamlı bir anlaşmaya zemin hazırlanmasını hedefliyor.

Planın, ABD’nin Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner tarafından hazırlandığı ileri sürüldü. Ancak söz konusu taslak henüz resmi makamlarca doğrulanmadı.

Nükleer program planın merkezinde

15 maddelik taslakta en dikkat çekici başlık İran’ın nükleer kapasitesine yönelik oldu. ABD’nin önerisinde, İran’ın mevcut nükleer programının tamamen ortadan kaldırılması ve gelecekte nükleer silah arayışında olmayacağına dair garanti vermesi yer aldı.

Taslakta ayrıca şu maddeler öne çıktı:

• Nükleer zenginleştirme faaliyetlerinin tamamen yasaklanması
• Zenginleştirilmiş uranyumun Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na devredilmesi
• Natanz, İsfahan ve Fordow’daki tesislerin devre dışı bırakılması
• UAEA’ya sınırsız denetim yetkisi verilmesi

Bunun yanı sıra İran’ın bölgedeki vekil güçlere verdiği desteğin kesilmesi ve Hürmüz Boğazı’nın açık tutulması da planın kritik unsurları arasında yer aldı.

Taslakta dikkat çeken bir diğer başlık ise yaptırımlar oldu. ABD’nin, anlaşma karşılığında İran’a yönelik tüm yaptırımları kaldırmayı teklif ettiği iddia edildi.

Ayrıca Buşehr’de sivil nükleer programın geliştirilmesine destek verilmesi ve taraflar arasında ek güvenlik mutabakatlarının yapılması da planın parçaları arasında yer aldı.

İşte 15 maddelik o plan

• İran'ın mevcut nükleer kapasitesinin tamamen ortadan kaldırılması
• İran'ın "asla nükleer silah arayışında olmayacağına" dair taahhüt vermesi
• İran topraklarında herhangi bir nükleer zenginleştirme faaliyetinin yasaklanması
• Zenginleştirilmiş uranyumun Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'na (UAEA) teslim edilmesi
• Natanz, İsfahan ve Fordow'daki nükleer tesislerin devre dışı bırakılması ve imha edilmesi
• UAEA'ya tüm bilgilere tam erişim izni verilmesi
• İran'ın vekalet güçleri stratejisinden vazgeçmesi
• Bölgedeki milis gruplara finansman ve silah desteğinin kesilmesi
• Hürmüz Boğazı'nın kapatılmadan açık tutulması
• Balistik füze programına ilişkin kararın ertelenmesi
• Balistik füzelerin yalnızca savunma amaçlı kullanılması
• İran'a yönelik tüm yaptırımların kaldırılması
• Buşehr'de sivil nükleer programın geliştirilmesine destek verilmesi
• Yaptırımların yeniden uygulanması tehdidinin otomatik olarak iptal edilmesi
• Taraflar arasında ek bölgesel ve güvenlik mutabakatları.

İran’ın karşı teklifi

Tahran yönetimi ise ABD’nin teklifine karşılık 7 maddelik bir talep listesi sundu. İran’ın talepleri, ABD’nin bölgedeki askeri varlığını hedef almasıyla dikkat çekti.

İran’ın öne çıkan talepleri şu şekilde:

• Körfez’deki tüm ABD üslerinin kapatılması
• Savaşın yol açtığı zararların tazmin edilmesi
• Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerden ücret alınması için uluslararası düzenleme yapılması
• Savaşın yeniden başlamayacağına dair garanti verilmesi
• İsrail’in Hizbullah’a yönelik saldırılarının durdurulması
• Tüm yaptırımların kaldırılması
• Füze programına herhangi bir sınırlama getirilmemesi

Taraflar arasındaki tekliflerin, özellikle nükleer program ve askeri varlık konularında ciddi görüş ayrılıkları içerdiği görülüyor. Diplomatik temasların nasıl sonuçlanacağı ise belirsizliğini koruyor.