AB’den Rusya’ya petrol ve denizcilik merkezli yeni yaptırım hamlesi

• Rus petrolü taşıyan gemilere tüm denizcilik hizmetlerinin yasaklanması planlanıyor.
• Rus LNG tankerlerine bakım ve teknik servis yasağı getirilecek.
• 20 Rus bankası ve kripto platformları yaptırım kapsamına alınıyor.
• Rusya’nın “gölge filosu”na ait 42 gemi daha kara listeye ekleniyor.

Yeni yaptırım paketinin en dikkat çekici unsuru, Rus ham petrolü taşıyan gemilere yönelik denizcilik hizmetlerinin tamamen yasaklanması oldu. Bu kapsamda AB şirketlerinin Rus petrolü taşıyan tankerlere sigorta, taşımacılık, bakım ve liman hizmetleri sunması engellenecek.

Bugüne kadar AB, yalnızca G7 ülkelerinin uyguladığı varil başına fiyat tavanına uyan tankerler için bu hizmetlere izin veriyordu. Aralık 2022’de yürürlüğe giren fiyat tavanı uygulamasında sınır, piyasa koşullarına uyarlanarak 44,10 dolara düşürülmüştü. AB, İngiltere, Kanada, Japonya ve Avustralya bu seviyeyi benimserken ABD 60 dolarlık eski sınırı koruyor.

Yeni düzenleme hayata geçerse, fiyat sınırına uyulup uyulmadığına bakılmaksızın Rus petrolü taşıyan gemilere AB kaynaklı hiçbir hizmet verilemeyecek. Brüksel, bu adımın Rusya’nın petrol ticaretindeki maliyetleri artıracağını ve sahte belgelerle yaptırımların delinmesini zorlaştıracağını değerlendiriyor.

LNG gölge filo ve enerji sektörü hedefte

Paket kapsamında Rus sıvılaştırılmış doğal gaz LNG tankerlerine yönelik bakım ve teknik servis hizmetleri de yasaklanacak. AB ülkeleri daha önce Rus LNG ithalatını yıl sonuna kadar tamamen durdurma kararı almıştı.

Ayrıca Rusya’nın yaptırımları aşmak için kullandığı “gölge filo”ya ait 42 gemi daha kara listeye eklenecek. Böylece AB yaptırımlarına tabi gemi sayısı 640’a ulaşacak.

Enerji sektörüne yönelik bu adımların, Rusya’nın savaş ekonomisinin ana gelir kaynaklarından birini doğrudan hedef aldığı ifade ediliyor.

Bankalar, kripto ve ticaret kısıtlamaları

Yeni yaptırım paketi yalnızca enerjiyle sınırlı kalmıyor. Brüksel yönetimi, 20 Rus bölgesel bankasını ve yaptırımların aşılmasında rol oynadığı değerlendirilen kripto para platformlarını da hedef alıyor.

AB ayrıca yaklaşık 570 milyon euro değerindeki Rus metal, kimyasal ve kritik mineral ithalatını sınırlandırmayı planlıyor. Gübre üretiminde kullanılan amonyak için kota getirilmesi, kauçuk ve traktör ihracatının durdurulması ile siber güvenlik hizmetlerine yönelik kısıtlamalar da pakette yer alıyor.

Yaptırım delme karşıtı araç ilk kez devrede

Avrupa Birliği, bu paketle birlikte ilk kez “Yaptırım Delme Karşıtı Araç” mekanizmasını devreye sokmayı planlıyor. Bu çerçevede bilgisayar kontrollü makineler ve radyo ekipmanlarının, Rusya’ya yeniden ihraç edilme riski bulunan ülkelere satışının yasaklanması öngörülüyor.

Bu adımın, özellikle Çin ve bazı üçüncü ülkeler üzerinden yaptırımların aşılmasının önüne geçmeyi amaçladığı belirtiliyor.

Onay süreci ve siyasi takvim

Yaptırım paketinin yürürlüğe girmesi için AB’ye üye 27 ülkenin tamamının onayı gerekiyor. Deniz taşımacılığında kritik rol oynayan İngiltere’nin desteğinin sürecin kaderini belirleyebileceği ifade ediliyor.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Ukrayna’nın savaş alanında “olağanüstü bir direniş” sergilediğini belirterek, Rusya’nın sivilleri ve sivil altyapıyı hedef almaya devam ettiğini söyledi. Von der Leyen, “Rusya ancak baskı altında gerçek bir müzakere niyeti gösterecektir. Rusya’nın anladığı tek dil budur” dedi.

Brüksel yönetimi, Rusya’nın Ukrayna’yı geniş çaplı işgalinin dördüncü yılı olan 24 Şubat’a kadar 20’nci yaptırım paketini onaylamayı hedefliyor. Von der Leyen ve AB Konseyi Başkanı António Costa’nın aynı tarihte Ukrayna’yı ziyaret etmesi bekleniyor.

Diplomasi ve savaş alanındaki gelişmeler

Yaptırım açıklaması, Abu Dabi’de Ukrayna, Rusya ve ABD yetkilileri arasında yapılan üçlü görüşmelerin ardından geldi. Görüşmelerde 314 savaş esirinin takası konusunda anlaşma sağlandı. ABD ve Rusya ise dört yılı aşkın bir sürenin ardından üst düzey askeri diyaloğu yeniden başlatma kararı aldı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın aracılık ettiği enerji ateşkesi ise başarısız oldu. Ateşkes çağrısından dört gün sonra Rusya’nın Ukrayna’nın enerji altyapısını yüzlerce insansız hava aracı ve füze ile hedef aldığı, saldırıların kış şartlarında geniş çaplı elektrik kesintilerine yol açtığı bildirildi.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, barış görüşmelerinin seyrine bağlı olarak Rusya’ya yönelik ek yaptırımların gündeme gelebileceğini açıkladı. Washington yönetimi, Ekim ayında Rosneft ve Lukoil’i hedef alarak Rus petrolünün uluslararası piyasada daha büyük indirimlerle satılmasına yol açan adımlar atmıştı.