ABD’li Visa–Mastercard hakimiyetine AB’den dijital euro hamlesi

• Dijital euro, ECB güvencesiyle nakit paranın dijital versiyonu olarak planlanıyor.
• Visa ve Mastercard, Euro Bölgesi kart ödemelerinin büyük kısmını kontrol ediyor.
• Yasa 2026’ya kadar kabul edilirse dijital euro 2029’da kullanıma girebilir.
• Bankalar ve bazı AB siyasetçileri projenin rekabeti bozacağını savunuyor.

Avrupa Birliği, ödeme sistemlerinde ABD merkezli Visa ve Mastercard’ın güçlü hâkimiyetini azaltmak amacıyla dijital euro projesini hızlandırıyor.

Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) güvencesiyle geliştirilen dijital para, hem çevrimiçi hem de çevrimdışı ödemelerde kullanılabilecek devlet destekli bir elektronik nakit olarak tasarlanıyor.

Planlara göre yasa sürecinin 2026 yılı sonuna kadar tamamlanması halinde dijital euro 2029 itibarıyla perakende ödemelerde kullanılmaya başlanabilecek.

ABD merkezli şirketlere bağımlılık tartışması

ECB verilerine göre Visa ve Mastercard, Euro Bölgesi’ndeki kartlı ödemelerin yaklaşık yüzde 70’ini, sınır ötesi işlemlerin ise neredeyse tamamını kontrol ediyor. Bu durum Avrupa’da parasal egemenlik tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.

Brüksel’deki yetkililer, dijital euro ile özel sektörün ödeme sistemlerindeki baskın rolünü dengelemeyi ve Avrupa’nın finansal altyapısını daha bağımsız hale getirmeyi amaçlıyor.

Siyasi ve ekonomik gerilim büyüyor

Proje sadece teknik değil, aynı zamanda yoğun bir siyasi tartışma konusu. ABD Başkanı Donald Trump’ın yeniden Beyaz Saray’a dönüşü ve küresel ticarette artan gerilim, AB içinde parasal bağımsızlık çağrılarını güçlendirdi.

Öte yandan Avrupa’daki ticari bankalar ve finans kurumları, dijital euronun rekabeti bozacağını savunuyor. Bankacılık sektörü temsilcileri, bu adımın özel ödeme sistemleriyle devlet destekli para arasında doğrudan rekabet yaratacağını ve piyasa dengesini sarsabileceğini belirtiyor.

Gizlilik ve gözetim endişesi

Proje, yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda mahremiyet tartışmalarını da beraberinde getiriyor. Eleştirmenler, devlet destekli dijital paranın vatandaş harcamalarının daha fazla izlenmesine imkân tanıyabileceği uyarısında bulunuyor.

ECB ise bu endişelere karşı, dijital euronun sıkı düzenlemelerle korunacağını ve özel sektörün sistem içinde önemli rol oynamaya devam edeceğini vurguluyor.

Karar süreci kritik aşamada

Dijital euro tasarısının geleceğinde Avrupa Parlamentosu’nun tutumu belirleyici olacak. Süreci yürüten İspanyol milletvekili Fernando Navarrete Rojas’ın özel sektör yanlısı yaklaşımı, Brüksel’deki tartışmaları daha da yoğunlaştırıyor.

AB içinde bir yanda finansal bağımsızlık hedefi, diğer yanda bankacılık sektörünün rekabet kaygıları arasında denge arayışı sürerken, dijital euro Avrupa’nın ödeme sistemini kökten değiştirebilecek en büyük dönüşümlerden biri olarak görülüyor.