ABD'li yetkiliden Çin'e nükleer deneme suçlaması

• ABD, 2020’ye ait sismik verileri yeniden gündeme taşıdı.
• 2,76 büyüklüğünde bir sarsıntının nükleer testle uyumlu olduğu iddia edildi.
• CTBTO, aynı gün 12 saniye arayla iki küçük sismik olay tespit ettiğini açıkladı.
• Çin, daha önce iddiaları reddederek uluslararası yükümlülüklere bağlı olduğunu bildirmişti.

ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan üst düzey yetkili Christopher Yeaw, başkent Washington’daki Hudson Institute etkinliğinde yaptığı konuşmada, 2020 yılında Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki Lop Nur tesisinin yakınlarında yer altı nükleer silah denemesi gerçekleştirildiğini ileri sürdü.

Yeaw, Kazakistan’daki bir sismik istasyonun aynı tarihte Lop Nur çevresinde 2,76 büyüklüğünde bir sarsıntı kaydettiğini belirtti.

Elde edilen verileri yeniden incelediklerini ifade eden Yeaw, kaydedilen sarsıntının deprem ya da madencilik faaliyetleriyle uyumlu olmadığını savundu. Yeaw konuyla ilgili şu ifadeleri kullandı:

“Bu, nükleer patlayıcı denemelerinde görülen türden bir bulgu.”

CTBTO’nun değerlendirmesi

Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty Organization ise aynı dönemde Lop Nur bölgesinde 12 saniye arayla iki küçük sismik olay tespit edildiğini açıkladı. Ancak örgüt, mevcut verilerin olayın nedenine ilişkin kesin bir değerlendirme yapmak için yeterli olmadığını bildirdi.

Bu açıklama, ABD’nin iddialarını teyit etmezken, teknik verilerin yorumlanmasına dair tartışmayı da beraberinde getirdi.

Önceki suçlamalar ve Çin’in yanıtı

ABD yönetimi 2020 yılında da Pekin’in Lop Nur bölgesinde geniş çaplı kazı faaliyetleri yürüttüğünü ve burada bir “yeraltı nükleer test alanı” oluşturduğunu iddia etmişti.

Çin Dışişleri Bakanlığı ise söz konusu suçlamaları yalanlayarak, Çin’in nükleer silahlar konusundaki uluslararası taahhüt ve yükümlülüklerini yerine getirdiğini bildirmişti.

Pekin yönetimi, Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması rejimine bağlılığını vurgularken, ABD’nin iddialarını “asılsız” olarak nitelendirmişti.

Bölgesel ve küresel etkiler

Lop Nur, Çin’in geçmişte nükleer testler gerçekleştirdiği bir bölge olarak biliniyor. ABD’nin yeni açıklamaları, Washington ile Pekin arasındaki stratejik rekabetin nükleer silahlar ve silah kontrolü alanında da devam ettiğini gösteriyor.

İddialara ilişkin bağımsız ve kesin teknik doğrulamanın henüz yapılmamış olması ise konunun diplomatik ve teknik düzlemde tartışılmaya devam edeceğine işaret ediyor.