ABD’nin dev şirketleri Trump tarifelerine karşı iade davası açtı

• ABD Yüksek Mahkemesi, Trump döneminde uygulanan geniş kapsamlı tarifeleri büyük ölçüde iptal etti.
• En az 1.800 şirket, ödedikleri gümrük vergilerinin iadesi için dava açtı.
• Tarifeler 10 ayda en az 130 milyar dolar gelir sağladı.
• İade sürecinin 1 ila 2 yıl sürebileceği, ancak daha uzun bir hukuki mücadele ihtimalinin bulunduğu belirtiliyor.

Donald Trump döneminde yürürlüğe giren küresel gümrük tarifeleri, geçen cuma günü ABD Yüksek Mahkemesi tarafından büyük ölçüde hukuka aykırı bulunarak iptal edildi.

Kararın ardından şirketler peş peşe mahkemeye başvurmaya başladı. Wall Street Journal analizine göre şu ana kadar en az 1.800 şirket iade talebiyle dava açtı ve sayı artmaya devam ediyor.

ABD Gümrük ve Sınır Koruma yetkililerinin mahkemeye sunduğu belgelere göre, 10 Aralık itibarıyla en az 301 bin ithalatçı daha sonra iptal edilen tarifelere tabi tutuldu. Bu kapsama şirketlerin yanı sıra yurt dışından ürün alırken doğrudan vergi ödeyen bireyler de dahil.

130 milyar dolarlık gelir

Tarifeler yürürlükte kaldığı 10 ay boyunca en az 130 milyar dolar gelir sağladı. Ancak bu tutarın ne kadarının ve hangi takvimle iade edileceği belirsizliğini koruyor.

Federal dava avukatı Matthew Seligman, süreci “asbest davaları seviyesinde” olarak nitelendirerek, bu büyüklükteki dava yoğunluğunun ABD hukuk tarihinde nadir görüldüğünü söyledi. Ancak bu kez farkın, davaların aynı anda açılması olduğuna dikkat çekti.

Davalara ticaret mahkemesi bakacak

İade davalarına merkezi New York’ta bulunan ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi bakacak. Mahkeme ticaret uyuşmazlıklarında uzman olsa da bu ölçekte ve bu sayıda davacıyla daha önce karşılaşmadı.

Aralık ayında ticaret mahkemesi, Yüksek Mahkeme süreci tamamlanana kadar tüm davaları askıya almıştı. Ocak ayında ise nihai karar sonrası gerekli işlemlerin başlatılacağını duyurmuştu.

Büyük şirketler sırada

Karar öncesinde dava açan şirketler arasında Costco Wholesale, Goodyear Tire & Rubber ve Barnes & Noble Purchasing gibi büyük şirketler yer aldı. Karar sonrasında ise FedEx de iade talebiyle dava açan şirketler arasına katıldı.

Bazı hukuk firmaları müvekkillerine beklemelerini tavsiye ederken, bazıları hak kaybı riskine karşı toplu davalar için özel ekipler oluşturdu. Quinn Emanuel Urquhart & Sullivan ile Milbank bu kapsamda özel görev güçleri kurdu.

Beyaz Saray’dan farklı mesajlar

Trump, karar sonrası yaptığı açıklamada mahkemenin açık bir iade talimatı vermediğini belirterek, “Önümüzdeki beş yıl boyunca mahkemelerde olacağız.” dedi.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ise Fox News’e verdiği röportajda sürecin yargı aşamasında olduğunu belirterek, “Bu artık bizim elimizde değil, mahkemenin talimatlarını izleyeceğiz.” ifadelerini kullandı.

Daha önce Yüksek Mahkeme’ye sunulan savunmalarda ise yönetim avukatları, tarifelerin hukuka aykırı bulunması halinde şirketlerin “faiziyle birlikte tamamen telafi edilebileceğini” savunmuştu.

İade süreci nasıl ilerleyecek

Şirket avukatları, alt mahkemelerde iade sürecinin başlatılması için resmi başvurular yaptı. Yönetimin ilk yanıtının cuma günü verilmesi bekleniyor.

Uzmanlara göre iyimser senaryoda iade süreci bir ila iki yıl içinde tamamlanabilir. Ancak kötümser tahminler bunun çok daha uzun sürebileceğine işaret ediyor.

Washington merkezli gümrük müşaviri Kimberly Daniels, müşterilerinin 2 bin 200 dolar ile 7 milyon dolar arasında değişen iade talepleri bulunduğunu söyledi. Deneyimli ticaret avukatları ise ticaret mahkemesinin tüm ithalatçılar için genel bir iade mekanizması oluşturabileceğini belirtiyor.