ABD'nin Kafkasya'daki önceliği Azerbaycan: Ortaklığın merkezinde "Trump yolu" var

• gdh’a konuşan ABD’li analist Paul Goble, Biden dönemindeki belirsiz ABD Güney Kafkasya politikasının sona erdiğini ve Washington’un Azerbaycan’a yaklaşımında netleşme başladığını vurguladı.
• Goble, Zengezur Koridoru’nun (TRIPP) ABD açısından enerji, transit ve bölgesel güvenlik boyutlarıyla stratejik bir proje haline geldiğini ifade etti.
• gdh’a açıklamalarda bulunan eski ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Matthew Bryza da ABD–Azerbaycan arasında “Stratejik Ortaklık Şartı” için çalışma grubu kurulmasının ilişkilerde yeni bir dönemin işareti olduğunu belirtti.
• Bryza, Azerbaycan’ın enerji hatları ve bölgesel istikrar rolü sayesinde Washington’un öncelikli ortaklarından biri konumuna yükseldiğini söyledi.

8 Ağustos’ta Washington’da gerçekleştirilen temaslar, ABD–Azerbaycan ilişkilerinde yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor. Bu kapsamda Azerbaycan ile ABD arasında “Stratejik Ortaklık Şartı” hazırlanması amacıyla Stratejik Çalışma Grubu’nun kurulmasına ilişkin mutabakat imzalandı.

Washington’daki görüşmelerin ardından bölgenin ulaşım ve enerji haritasında köklü değişiklikler öngörülüyor. Ermenistan topraklarından geçerek Azerbaycan’ın ana karasını Nahçıvan’a bağlaması planlanan TRIPP (Zengezur Koridoru) projesi bu sürecin merkezinde yer alıyor.

Azerbaycan yönetiminin uzun süredir savunduğu Zengezur Koridoru’nun, ABD tarafından da stratejik bir proje olarak ele alınması dikkat çekiyor. Projenin, Trans-Hazar hattı üzerinden Orta Asya, Güney Kafkasya ve Avrupa’yı birbirine bağlaması hedefleniyor.

Paul Goble: “Azerbaycan ABD için giderek daha önemli”

Konuya ilişkin gdh’a konuşan stratejist Paul Goble, Azerbaycan’ın ABD açısından stratejik öneminin arttığını söyledi:

“Azerbaycan, ABD için üç nedenle giderek daha önemli hale geliyor. Birincisi kendi petrol üretimi, ikincisi İran’la komşu konumu ve üçüncüsü Orta Asya’ya açılan bir köprü olması. Zengezur Koridoru’nun açılması bu üç unsur açısından da kritik öneme sahiptir.”

— Goble

Goble, sürecin zaman alabileceğini ancak kaçınılmaz olduğunu vurguladı. “Bu geçidin açılması, ABD’de birçok kişinin düşündüğünden daha uzun sürecektir. Ancak sonunda gerçekleşecektir.” diyen Goble, Koridor açıldığında Azerbaycan’ın ABD açısından önemi daha da artacaktır.” açıklamasında bulundu.

Matthew Bryza: “Azerbaycan bölgesel istikrarın anahtarı”

Bryza ise Azerbaycan’ın ABD için yalnızca enerji kaynaklarıyla değil, bölgesel rolüyle de öne çıktığını belirtti. “Azerbaycan petrolü ve doğal gazının Gürcistan ve Türkiye üzerinden Avrupa Birliği’ne ihraç edilmesi, bölgede istikrar yaratıyor.” yorumunu yapan Bryza, “Bu süreç hem Azerbaycan’ın hem de Gürcistan’ın enerji bağımsızlığını güçlendiriyor ve Rusya’nın tekelci baskılarına karşı denge oluşturuyor.” dedi.

Bryza, Azerbaycan’ın toplumsal yapısına da dikkat çekti:

“Nüfusunun büyük çoğunluğu Müslüman olmasına rağmen Azerbaycan, farklı din ve kültürlere saygı gösteren örnek bir ülkedir. Toprak bütünlüğünü yeniden tesis etmiş ve bölgede barışı sağlamış bir Şii çoğunluklu ülke olarak öne çıkmaktadır.”

— Bryza

Bryza’ya göre Zengezur Koridoru, ABD açısından yalnızca ekonomik değil, siyasi ve güvenlik boyutlarıyla da önem taşıyor. Bryza, “Azerbaycan’ın Zengezur Koridoru olarak tanımladığı ve bugün ‘Uluslararası Barış ve Refah için Trump Yolu’ şeklinde sunulan proje, Trump’ın bakış açısına göre bölgede barışı güçlendirecek bir adım.” dedi.

Bryza, Trump ile Cumhurbaşkanı İlham Aliyev arasındaki kişisel yakınlığın da süreci olumlu etkilediğini ifade etti:

“Başkan Trump’ın Cumhurbaşkanı Aliyev’e karşı özel bir sempatisi olduğu biliniyor. Bu durum, ABD–Azerbaycan ilişkilerinin geleceği açısından önemli ve olumlu bir faktör.”

— Bryza