Afrika liderlerinden sömürge suçlarının tanınması ve tazminat talebi

• Cezayir Dışişleri Bakanı Ahmed Attaf, ülkesinin Fransa yönetimi altındaki acı tecrübesine dikkat çekerek, tazminatın "ne bir hediye ne de bir lütuf" olarak görülmemesi gerektiğini söyledi.
• Afrika Birliği, sömürgeciliğin kendisinin uluslararası hukukta açıkça insanlığa karşı suç olarak tanımlanmamasını temel bir eksiklik olarak görüyor.
• Attaf, Afrika ülkelerinin ve halklarının sömürgeciliğin yol açtığı dışlanma, marjinalleşme ve geri kalmışlık nedeniyle hâlâ ağır bir bedel ödediğini belirtti.

Afrika kıtasının liderleri ve diplomatları, Cezayir'de düzenlenen bir konferansta bir araya gelerek, sömürge döneminde işlenen suçların resmi olarak tanınması, suç teşkil etmesi ve mağdurlara tazminat ödenmesi çağrılarını yoğunlaştırdı.

Bu konferans, Afrika Birliği'nin yılın başlarında kabul ettiği, sömürgecilik mağdurları için adalet ve tazminat çağrısı yapan kararı ileriye taşımayı amaçlıyor.

Cezayir’in çağrısı ve yasal çerçeve ihtiyacı

Cezayir Dışişleri Bakanı Ahmed Attaf, konferansın Fransız sömürge yönetiminin en acımasız biçimlerine maruz kalan ve 1954-1962 yılları arasında kanlı bir bağımsızlık savaşı veren Cezayir'de yapılmasının tesadüf olmadığını belirtti.

Attaf, Cezayir'in deneyiminin tazminat ve çalınan mülklerin geri istenmesi ihtiyacını açıkça gösterdiğini söyledi.

Attaf'a göre, Afrika'nın bu talepleri için yasal bir çerçeve oluşturulmalıdır ki, bu iade ve tazminat süreci "ne bir hediye ne de bir lütuf" olarak görülmeli. Attaf, konu ile ilgili şu cümleleri kurdu:

"Afrika, sömürge döneminde halklarına karşı işlenen suçların resmi ve açık bir şekilde tanınmasını talep etme hakkına sahiptir. Bu tanıma, dışlanma, marjinalleşme ve geri kalmışlık açısından Afrika ülkeleri ve halkları için hâlâ ağır bir bedel ödenen o dönemin sonuçlarını ele almak için vazgeçilmez bir ilk adımdır."

Sömürgeciliğin hukuki tanımı

Afrika Birliği'nin şubat ayındaki zirvesinde, sömürgeleştirmenin insanlığa karşı bir suç olarak resmen tanımlanması ve tazminatlar konusunda birleşik bir pozisyon geliştirilmesi teklifi tartışılmıştı.

Birleşmiş Milletler (BM) Şartı, zorla toprak ele geçirmeyi yasaklasa da, sömürgeciliği açıkça suç saymamaktadır.

• Avrupa güçlerinin, altın, kauçuk, elmas ve diğer mineralleri vahşi yöntemlerle çıkararak muazzam karlar elde ettiği ve yerel halkları yoksul bıraktığı sömürgeciliğin ekonomik maliyetinin trilyonlarca dolar olduğu tahmin edilmektedir.
• Afrika devletleri, son yıllarda Avrupa müzelerinde bulunan yağmalanmış eserlerin iadesi taleplerini de yoğunlaştırmışlardır. Cezayir'den Fransa'da kalan 16. yüzyıla ait Baba Merzoug topu da henüz iade edilmeyen eserler arasındadır.

Batı sahra ve Fransa i̇li̇şki̇leri̇

Attaf, Batı Sahra meselesini "Afrika'nın son sömürgesi" olarak nitelendirerek, buradaki durumu tamamlanmamış bir sömürgecilik davası olarak çerçeveledi ve Polisario Cephesi'nin BM doktrinleriyle teyit edilmiş meşru özgürlük hakkını övdü.

Cezayir, Fransa ile ilişkilerini zedelememeye dikkat ederek, sömürgecilik suçlarının uluslararası hukuk yoluyla ele alınması için çabalıyor. Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron 2017'de sömürge tarihinin bazı unsurlarını insanlığa karşı suç olarak nitelendirse de, resmi bir özür dilemekten kaçınmış ve Cezayirlilerden geçmiş haksızlıklara takılıp kalmamalarını istemişti.