Akıl kelimesi ne anlama gelir? Akıl kelimesinin kaç farklı anlamı var?

Televizyonda veya sosyal medyada rastladığımız akıl ifadesi, merak konusu olmaya devam ediyor. TDK verilerine baktığımızda akıl kelimesinin tanımı, dilimizin ifade gücünü net bir şekilde gösteriyor.

Son Güncelleme: 13.04.2026 - 20:01

gdh

Editör

Abone Ol

Akıl kelimesi ne anlama gelir? Akıl kelimesinin kaç farklı anlamı var?

Teknoloji ve sosyal medya dili şekillendirse de, kelimelerin sözlükteki "gerçek" anlamları değişmez bir referans noktasıdır. Dilimizin sunduğu zenginlikten faydalanmak, yaşantımızda bizlere büyük kolaylıklar sağlar. Sözlüklerdeki tanımıyla dikkat çeken akıl ifadesinin dilimizdeki yeri ve kullanım alanları merak konusudur.

Akıl kelimesinin sözlükteki anlamı nedir?

Sözlükte tek bir karşılığı bulunmayan bu kelime, gerçek anlamının yanı sıra mecaz veya terim anlamlarıyla da dikkat çeker. Tüm anlamları aşağıda listelenmiştir.

isim Düşünme, anlama ve kavrama gücü; us
Herhangi bir konuda salık verilen yol
Bir şeyi başka bir şeyden ayırt etme gücü
ruh bilimi Bellek

Akıl ile kurulmuş örnek cümleler

Akıl kelimesinin metin içerisinde nasıl yer aldığını gösteren çeşitli kullanım örnekleri aşağıda belirtilmiştir.

Akıl olmazsa para hiçbir işe yaramazdı. İşte arkadaşlarının hâli!..
Dilâver Ağa, ‘denize düşen usturaya sarılır’ hesabı, bu aklı beğenmiş oldu.
Şimdiki aklım olsaydı bu dükkânın yerine aç bir kahve!
Hâlâ aklımda o tufan yağmuru.

İçinde akıl kelimesi geçen atasözleri ve deyimler nelerdir?

Sözcüğün farklı bağlamlarda kullanıldığı deyim ve atasözü örnekleri TDK verileriyle listelenmiştir.

Akıl akıldan üstündür
Akıl akıl, gel çengele takıl
Akıl alır gibi değil
Akıl almak
Akıl almamak
Akıl bırakmamak
Akılda kalmak
Akıldan çıkarmak
Akıldan çıkmak
Akıl danışmak
Akılda tutmak
Akıl durdurmak
Akıl erdirememek (veya ermemek)
Akıl erdirmek
Akıl ermek
Akıl etmek
Akıl havsala almamak
Akıl için yol (veya tarik) birdir
Akıl işi değil
Akıl kişiye sermayedir
Akılları pazara çıkarmışlar, herkes yine kendi akılını almış (veya akıllar gelin olmuş, herkes kendininkini beğenmiş)
Akıl öğretmek
Akıl para ile satılmaz
Akıl sır ermemek
Akıl terelelli (olmak)
Akıl var, izan (veya mantık veya yakın) var
Akıl vermek
Akıl yaşta değil baştadır
Akıl yürütmek
Akla (veya akıllara) durgunluk (veya şaşkınlık) vermek
Akla fenalık vermek
Akla gelmek
Akla gelmemek
Akla gelmeyen başa gelir
Akla hayale gelmemek
Akla sığar gibi
Akla sığmamak
Aklı almamak
Aklı başa yaş getirir
Aklı başına gelmek
Aklı başından gitmek
Aklı başka yerde olmak
Aklı bir (veya beş) karış yukarıda (veya havada) olmak
Aklı bir yerde olmak
Aklı bokuna karışmak
Aklı çıkmak
Aklı dağılmak
Aklı durmak
Aklı ermek
Aklı fikri bir şeyde olmak
Aklı gitmek
Aklı kalmak
Aklı karışmak
Aklı kesmek
Aklı kesmemek
Aklıma gelen başıma geldi
Aklına bir şey gelmek
Aklına bir şey gelmesin
Aklına düşmek
Aklına esmek
Aklına geleni işleme, her ağacı taşlama
Aklına geleni söylemek
Aklına geleni yapmak
Aklına gelmek
Aklına getirmek
Aklına getirmek
Aklına koymak
Aklına koymak
Aklına mukayyet olmak
Aklına sığdırmak
Aklına sığmamak
Aklına şaşayım (veya şaşarım)
Aklına takmak
Aklına turp sıkayım
Aklına tüküreyim
Aklına uymak
Aklına yatmak
Aklına yelken etmek
Aklında kalmak
Aklından çıkarmamak
Aklından çıkmak
Aklından geçirmek
Aklından geçmek
Aklından zoru olmak
Aklında olsun (veya kalsın!)
Aklında tutmak
Aklını (bir şeyle) bozmak
Aklını başına almak (veya toplamak veya devşirmek)
Aklını başından almak
Aklını başka yere vermek
Aklını çalmak
Aklını çelmek
Aklını devşirmek
Aklını kaçırmak
Aklını karıştırmak
Aklını kullanmak
Aklının ayarını bozmak
Aklının bir köşesine yazmak
Aklının köşesinden geçmemek
Aklının terazisi bozulmak
Aklının ucundan bile geçirmemek
Aklını oynatmak
Aklını peynir ekmekle yemek
Aklını şaşırmak
Aklını takmak
Aklını yormak
Aklınla bin yaşa
Aklın süzgecinden geçirmek
Aklın yolu birdir
Aklı sonradan gelmek
Aklı takılmak
Aklı yatmak
Aklı zıvanadan çıkmak