Avrupa ödeme sistemlerinde ABD bağımlılığını azaltmak istiyor

• Transatlantik gerilimler Avrupa’da finansal bağımsızlık arayışını hızlandırdı.
• Avrupa Merkez Bankası dijital Euro projesini gündemin üst sıralarına taşıdı.
• Avrupa Ödemeler Girişimi ile Visa ve Mastercard’a alternatif hedefleniyor.
• İngiltere’de bankalar ulusal ödeme sistemi kurmak için toplantı yapıyor.

Donald Trump’ın ikinci kez başkanlık görevine gelmesinin ardından Avrupa Birliği ülkeleri ve İngiltere ile diplomatik, savunma ve ticari ilişkilerde gerilim arttı.

Trump’ın Avrupa’nın savunma harcamalarını artırması yönündeki baskısı, Danimarka’ya bağlı özerk bölge Grönland’ın ilhakına yönelik açıklamaları ve ticarette uygulamaya konulan gümrük tarifeleri, transatlantik ilişkileri zedeledi.

Bu gelişmeler, Avrupa’da yalnızca savunma ve ticarette değil finansal altyapıda da “stratejik özerklik” arayışını hızlandırdı.

Ödeme sistemleri jeopolitik risk olarak görülüyor

Avrupa’da kart ve mobil ödemelerin büyük bölümü ABD merkezli şirketler üzerinden gerçekleştiriliyor. Özellikle Visa ve Mastercard, kıta genelinde ödeme altyapısının omurgasını oluşturuyor. Ayrıca PayPal ve Çin merkezli Alipay gibi sistemler de yaygın biçimde kullanılıyor.

Avrupa ülkeleri, nakit kullanımının giderek azaldığı bir dönemde ödeme altyapısının yabancı şirketlerin kontrolünde olmasını yalnızca ekonomik değil aynı zamanda jeopolitik bir risk olarak değerlendiriyor.

Olası bir siyasi ya da ticari kriz halinde ödeme sistemlerinin dış kontrol altında bulunması ciddi bir güvenlik açığı olarak görülüyor.

Dijital Euro gündemde

European Central Bank Başkanı Christine Lagarde, Avrupa’nın acilen kendi dijital ödeme sistemini kurması gerektiğini vurguladı.

ECB uzun süredir dijital Euro üzerinde çalışıyor. Dijital Euro, fiziksel nakdin elektronik versiyonu olarak planlanıyor ve kripto paralardan farklı olarak merkezi bir otorite tarafından ihraç edilip denetlenecek.

Projede nihai yasal çerçevenin bu yıl tamamlanması, gelecek yıl pilot uygulamaya geçilmesi ve tam kullanımın 2029’a kadar hayata geçirilmesi hedefleniyor.

AB içinde son dönemde dijital Euro sürecinin hızlandırılması gerektiği yönündeki görüşler ağırlık kazanmış durumda.

Avrupa Ödemeler Girişimi

Avrupa bankalarının öncülüğünde kurulan European Payments Initiative ile kıta çapında birleşik bir ödeme altyapısı oluşturulması amaçlanıyor.

Bu girişimle Visa ve Mastercard’a Avrupa merkezli bir alternatif geliştirilmesi ve ödeme sistemlerinde dışa bağımlılığın azaltılması hedefleniyor.

İngiltere’de benzer arayış

Benzer bir hazırlık İngiltere’de de gündemde. Bankacılık sektörünün üst düzey yöneticileri, Visa ve Mastercard’a alternatif ulusal bir sistem kurmak için toplantı yapmaya hazırlanıyor. Sürece Barclays İngiltere Üst Yöneticisi Vim Maru’nun başkanlık edeceği bildirildi.

İngiltere Ödeme Sistemleri Düzenleme Kurumu verilerine göre, ülkede geçen yıl kart işlemlerinin yaklaşık yüzde 95’i Visa ve Mastercard altyapısı üzerinden gerçekleşti.

Küresel tabloda Visa lider

Şirket verilerine göre Visa, küresel ölçekte işlem hacminde ilk sırada yer alıyor. Geçen yıl Visa üzerinden 257,5 milyar işlem gerçekleştirilirken toplam hacim 14,2 trilyon dolara ulaştı.

Mastercard’ta ise 2024’te işlem sayısı 160 milyar, toplam hacim 9,8 trilyon dolar olarak açıklandı.

Dünya genelinde öne çıkan diğer sistemler arasında Hindistan merkezli UPI, Çin merkezli UnionPay ve WeChat Pay, Euro bölgesinde SEPA, Brezilya’da PIX ve Tayland’da PromptPay yer alıyor.

Türkiye’de TROY yükselişte

Türkiye’de ise yerli ödeme sistemi TROY, finansal teknolojilerde bağımsızlık açısından kritik rol üstleniyor.

TROY logolu kartlarla yapılan işlemlerin toplam tutarı 2025’te bir önceki yıla göre yüzde 125 artarak 4,8 trilyon liraya ulaştı. Sisteminin tutarsal pazar payı yüzde 25,3 seviyesine çıktı.

Avrupa’da ödeme sistemlerine ilişkin atılan adımlar, finans alanında küresel güç dengelerinin yeniden şekillendiği bir dönemde, stratejik bağımsızlık arayışının yeni bir boyutu olarak değerlendiriliyor.