Avrupa'dan Amerikasız dünya düzeni mesajı

• Münih Güvenlik Raporu 2026’da, ABD’nin uluslararası düzeni zayıflattığı ve yeni bir dünya düzenine ihtiyaç olduğu vurgulandı.
• ABD, kısa vadeli çıkarların peşinde koşan “tüccar güç” olarak tanımlandı.
• Avrupa’da, ABD’nin güvenlik şemsiyesinin zayıfladığı ve NATO’ya güvenin gerilediği değerlendirmesi öne çıktı.
• AB liderleri, ekonomi ve savunmada daha bağımsız bir Avrupa için somut adımlar atılacağı mesajı verdi.

Almanya’da düzenlenen Münih Güvenlik Konferansı, 60’tan fazla devlet başkanı ve binin üzerinde katılımcıyla başladı. Konferans öncesinde yayımlanan Münih Güvenlik Raporu 2026’da, İkinci Dünya Savaşı sonrası kurulan uluslararası düzenin ABD tarafından tasfiye edildiği savunuldu.

Raporda, ABD Başkanı Donald Trump’ın ikinci dönem dış politikasının mevcut sistemi reforme etmekten öte, köklü biçimde dönüştürmeyi hedeflediği ifade edildi. Uluslararası kurumların ve ittifak ağlarının sistematik şekilde zayıflatıldığı öne sürüldü.

“Amerikan barışı” sona mı eriyor?

Raporda, dünyanın “inşa ve onarım” döneminden “yıkım” çağına geçtiği değerlendirmesi yer aldı. Washington yönetiminin kendisini artık küresel düzenin garantörü olarak görmediği, daha çok kısa vadeli çıkarlar ve ikili anlaşmalar temelinde hareket ettiği belirtildi.

ABD’nin “tüccar güç” yaklaşımının, küresel hukuk normları ve çok taraflılık anlayışını geri plana ittiği savunuldu.

Avrupa’da terk edilme endişesi

Raporun Avrupa bölümünde, ABD’nin güvenlik şemsiyesinin artık Avrupa’yı eskisi kadar kapsamadığı uyarısı yapıldı. Ukrayna’ya verilen desteğin azalmasının, kıtada ciddi kaygılara yol açtığı belirtildi.

ABD’nin sunduğu yeni barış planının, Ukrayna’yı bazı toprak tavizlerine zorlayabileceği ve bunun Moskova açısından avantaj yaratabileceği ifade edildi. NATO’ya güvenin tarihi düşük seviyelere indiği, Avrupalı üyelerin savunma harcamalarını artırmasına rağmen olası bir kriz anında ABD desteğinden emin olunamadığı kaydedildi.

Ekonomide kopuş sinyalleri

Raporda, Trump yönetiminin Nisan 2025’te ilan ettiği “Kurtuluş Günü” ile küresel ticaret düzeninden uzaklaştığı hatırlatıldı. Yüzde 15 ila 50 arasında değişen gümrük vergilerinin küresel enflasyonu artırdığı ve ekonomik dalgalanmaları tetiklediği belirtildi.

“Önce Amerika” politikasının insani yardımları da etkilediği, ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı’nın işlevsizleştirilmesinin yoksul ülkelerde ciddi sonuçlar doğurduğu ifade edildi.

Orta Doğu ve yeni ittifak arayışları

Rapora göre Orta Doğu’da ABD’nin demokrasi ve insan hakları söylemi yerini daha çok ticari pazarlıklara bıraktı. Gazze ve diğer çatışma alanlarında yürütülen girişimlerin kalıcı çözümden çok kısa vadeli anlaşmalara dayandığı öne sürüldü.

ABD’nin tarafsız arabulucu rolünün zayıfladığı, bölge ülkelerinin alternatif güç merkezleriyle yeni iş birlikleri aradığı kaydedildi.

Washington’dan yeni çağ mesajı

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, konferans öncesi yaptığı açıklamada dünyanın hızlı bir değişim sürecinden geçtiğini ve eski düzenin artık var olmadığını söyledi. Rubio, müttefiklerle yeni dönemin çerçevesine ilişkin görüşmelerin süreceğini ifade etti.

AB’den bağımsızlık vurgusu

Brüksel’de düzenlenen AB zirvesinde Avrupa liderleri, ABD’ye bağımlılığın kıtayı ekonomik ve siyasi baskılara karşı savunmasız bıraktığını dile getirdi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, özellikle finansal ve teknolojik egemenlik alanında Avrupa’nın kendi kapasitesini güçlendirmesi gerektiğini vurguladı.

Ukrayna Savunma Temas Grubu’nda alınan kararla, aralarında Türkiye ve Almanya’nın da bulunduğu yaklaşık 50 ülke Kiev’e 2026 yılında 35 milyar euro askeri yardım yapılacağını duyurdu. Bu adım, Avrupa’nın Ukrayna konusunda ABD’den daha bağımsız bir çizgi izlemeye başladığı şeklinde yorumlandı.