Bilim insanları ölen bir yıldızın kalbine bakmayı başardı

• Patlayan yıldızın adı SN2021yfj olarak kaydedildi.
• Yıldızın iç katmanlarından silikon tabakası ilk kez gözlemlendi.
• Bu bulgu, elementlerin yıldızlarda nasıl üretildiğini ortaya koydu.
• Yıldız patlamalarının evrenin yapı taşlarını nasıl şekillendirdiği yeniden doğrulandı.

Yıldızların ömrü nükleer füzyonla devam ediyor

Yıldızlar yaşamları boyunca nükleer füzyonla enerji üretiyor. Bu süreçte hidrojen, helyuma dönüşüyor ve ardından karbon, oksijen, silikon gibi daha ağır elementler ortaya çıkıyor.

Her yanma evresi bir öncekinden daha kısa sürüyor. Örneğin hidrojenin yanması milyonlarca yıl sürebilirken, silikon yanması yalnızca birkaç gün içinde tamamlanıyor.

Bu süreçler yıldızın merkezinde katman katman gerçekleşiyor. Dışa doğru yayılan gaz katmanları da bu döngülerin izlerini taşıyor.

Demir çekirdek yıldızı çökerterek süpernovaya yol açıyor

Yıldızın çekirdeğinde demir biriktiğinde süreç değişiyor. Çünkü demirin füzyonu enerji açığa çıkarmak yerine enerjiyi emiyor.

Enerji kaynağını yitiren yıldızın çekirdeği hızla çöküyor. Bu çöküş büyük bir patlamaya yani süpernovaya yol açıyor.

Patlama sırasında yıldızın dış katmanları uzaya saçılıyor. Böylece hangi elementlerin üretildiği gözlemlenebiliyor.

İlk kez silikon tabakası ortaya çıktı

Şimdiye kadar gözlenen süpernovalarda dışarı saçılan katmanlar genellikle hidrojen, helyum veya karbon olmuştu. Bunlar yıldızın ilk yanma döngülerinde oluşan katmanlardı.

Ancak SN2021yfj’de durum farklıydı. Astronomlar bu kez patlamada dışarı saçılan gazın silikon tabakasındangeldiğini keşfetti.

Bu tabakanın ömrü yalnızca birkaç ay olduğundan, normalde yıldızdan dışarı atılması beklenmiyordu. Bu durum gökbilimciler için büyük bir sürpriz oldu.

İkinci bir yıldız ihtimali gündeme geldi

Bilim insanları bu kadar derindeki katmanın nasıl dışarı çıktığını tam olarak açıklayamıyor. En güçlü ihtimal, patlayan yıldızın bir yoldaşı yani ikinci bir yıldızı olması.

Eğer ikinci yıldız varsa, onun çekim gücü bu derin tabakayı çekip dışarı çıkarmış olabilir. Araştırmacılar bu ihtimali daha detaylı incelemeyi planlıyor.

Evrendeki elementlerin kaynağı doğrulandı

Bu keşif, yıldızların içinde gerçekleşen füzyon döngülerine dair mevcut teorileri doğruluyor. Çünkü yıldızlar evrendeki elementlerin ana üretim merkezleri.

Karbon ve azot gibi elementler daha küçük yıldızlarda üretiliyor. Altın gibi çok ağır elementlerse nötron yıldızlarının çarpışmalarında oluşuyor.

Oksijen, neon, magnezyum ve sülfür gibi elementler ise süpernova patlamalarının bir ürünü. Bu nedenle SN2021yfj’den gelen bilgiler, evrenin yapı taşlarını anlamak açısından çok değerli kabul ediliyor.

Evrendeki değişimin sırrı yıldızlarda saklı

Bilim insanlarına göre bizler ve çevremizde gördüğümüz her şey aslında yıldızların içinden gelen elementlerle oluştu. Bu süreç evreni sürekli olarak değiştirmeye devam ediyor.

Evrende yeni doğan yıldızlar, milyarlarca yıl önceki yıldızlardan farklı elementlerle şekilleniyor. Bu da hem yıldızların ömrünü hem de gezegenlerin oluşumunu etkiliyor.

SN2021yfj süpernovası, evrenin nasıl bugünkü haline geldiğini anlamak için önemli bir ipucu sundu.