Bursalı devdah, sanatını 'Yaşayan İnsan Hazinesi' ödülüyle taçlandırdı

Ertuğrul Şengünalp için ipek, sadece bir iş değil bir aile mirası.

Henüz 7 yaşındayken babasının ve dedelerinin yanında ipeğin gizemli dünyasına giren usta, tam 54 yıldır bu zorlu zanaatı sürdürüyor.

Çocukluk oyunlarını bir kenara bırakıp tezgah başında ipek bükmeyi öğrenen Şengünalp, bugün Türkiye’de bu işi geleneksel yöntemlerle yapan son isimlerden biri.

"Devdah" kelimesi, dev gibi güçlü ve sağlıklı insanların yaptığı iş anlamına geliyor.

Şengünalp’in 22 metre uzunluğundaki toprak zeminli atölyesinde üretim süreci adeta bir maratona dönüşüyor.

Her gün 700 gram iplik üretebilmek için ipliklerin başında ileri geri koşan usta, mesai bitiminde yaklaşık 20 kilometreyi geride bırakmış oluyor.

Üretilen ham ipek iplikler, hemen boyanmıyor. İpeğin o meşhur parlaklığına ve yumuşaklığına kavuşması için özel bir işlemden geçmesi gerekiyor.

Şengünalp, iplikleri zeytinyağlı sabunlarla kaynatarak üzerindeki doğal yapışkan tabakayı atıyor.

Bu işlem sırasında 1 kilogramlık hammadde, 700-750 gramlık en kaliteli saf ipeğe dönüşüyor.

Saflaştırılan ipekler, ustanın 300’den fazla renkten oluşan dev kartelasına göre boyanıyor.

Tamamen geleneksel yöntemlerle yapılan bu boyama işlemi sayesinde iplikler, yıllar geçse de rengini ve canlılığını kaybetmiyor.

Her bir renk, ustanın göz nuru ve tecrübesiyle şekilleniyor.

Bursa’da üretilen bu kıymetli ipeklerin rotası genellikle Anadolu’nun çeyiz gelenekleri oluyor.

Ankara Nallıhan’dan Aydın’a, Ödemiş’ten İznik’e kadar iğne oyasıyla meşhur yörelerden yoğun sipariş aldığını belirten Şengünalp, "Kızların çeyizinde ipek iğne oyası olmazsa olmazdır" diyerek sanatının toplumsal önemini vurguluyor.

20 Ocak 2026'da Beştepe’de düzenlenen törenle "Yaşayan İnsan Hazinesi" ödülünü alan Şengünalp, bu anı hayatının en gurur verici günü olarak tanımlıyor.

Ödülünü bizzat Cumhurbaşkanı’nın elinden almanın, yarım asırlık emeğinin devlet nezdinde tescillenmesi anlamına geldiğini ifade ediyor.

Şengünalp, bu ödülü sadece kendi adına değil, kendisinden önce bu sanata emek vermiş ancak unutulup gitmiş olan babaları ve dedeleri adına aldığını söylüyor.

"Bursa'da bu ödülü alan ikinci kişi olmak ve ailem adına bu gururu yaşamak tarif edilemez" diyerek vefa borcunu dile getiriyor.

En büyük korkusu ise kendisinden sonra bu sanatı sürdürecek birinin kalmaması.

Devdahlığın çok ağır bir fiziksel güç ve sabır istediğini belirten usta, gençlerin bu zorluğa talip olmamasından yakınıyor.

Sanatın sadece kitaplarda birer hatıra olarak kalmaması için elverdiği sürece üretmeye devam edeceğini söylüyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığı sanatçısı olarak pek çok festivale katılan Şengünalp, Bursa’nın turizm potansiyeline de büyük katkı sağlıyor.

Yabancı turistlerin hayranlıkla izlediği devdahlık gösterileri, Anadolu’nun derin kültürel zenginliğini dünyaya tanıtmakta önemli bir rol üstleniyor.