Carney'den uluslararası düzen itirafı: Yalandan ibaret olduğunu biliyorduk

• Carney, Soğuk Savaş sonrası uluslararası düzenin geri gelmeyeceğini söyledi.
• Büyük güçlerin kuralları terk ettiğini ve ekonomiyi silah olarak kullandığını vurguladı.
• Kanada, Grönland’ın kendi kaderini tayin hakkını savunduğunu açıkladı.
• Trump’ın Grönland ve gümrük vergisi tehditleri küresel gerilimi artırdı.

İsviçre’nin Davos kentinde düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu’nda konuşan Kanada Başbakanı Mark Carney, uluslararası sistemin temel normlarının hızla aşındığını söyledi. Carney, büyük güçlerin güç ve çıkar arayışı uğruna kuralların “görünümünü bile terk ettiğini” belirtti.

Mevcut küresel düzenin sürdürülemez hale geldiğini vurgulayan Carney, orta ölçekli ülkelerin bu süreçte daha yakın koordinasyon içinde hareket etmesi gerektiğini ifade etti.

Arktik, yeni güç mücadelesinin cephesi

Carney, Arktik bölgesini gelişmekte olan küresel güç mücadelesinin merkezi cephelerinden biri olarak tanımladı. Artan jeopolitik ve ekonomik baskılar karşısında egemenlik, güvenlik ve kendi kaderini tayin hakkına saygı gösterilmesi gerektiğini söyledi.

Kanada’nın Grönland’ın kendi geleceğini belirleme hakkını tamamen desteklediğini belirten Carney, Arktik egemenliğinin savunulmasında Danimarka’nın yanında yer aldıklarını açıkladı.

NATO ve güvenlik mesajı

Kanada Başbakanı, Ottawa’nın NATO’nun 5. maddesine olan “sarsılmaz” bağlılığını yineledi. Kanada’nın, ittifakın kuzey ve batı kanadının güvenliğini sağlamak için NATO müttefikleriyle yakın işbirliği içinde çalıştığını söyledi.

Carney, Kuzey Kutbu’nun korunmasının yalnızca askeri caydırıcılıkla sınırlı olmadığını, uzun vadeli istikrar için diplomasi ve siyasi koordinasyonun şart olduğunu vurguladı.

Ekonomi silah haline geliyor

Carney, büyük güçlerin ekonomik araçları giderek daha fazla birer baskı ve tehdit unsuru olarak kullandığı uyarısında bulundu. Grönland anlaşmazlığı nedeniyle uygulanan gümrük vergilerine “şiddetle karşı çıktıklarını” söyleyen Carney, bu yaklaşımın küresel sistemi daha kırılgan hale getirdiğini ifade etti.

“Masada değilsek, menüdeyiz” diyen Carney, kuralların ortadan kalkması halinde çıkar ilişkilerine dayalı kazanımların kalıcı olmayacağını söyledi.

“Eski düzen geri gelmeyecek”

Carney, Kanada’nın değişen küresel düzene uyum sağlamak için yeni ortaklıklar kurduğunu belirtti. Ottawa’nın Çin ve Katar ile stratejik işbirliklerini derinleştirdiğini, Asya ve Latin Amerika ile serbest ticaret görüşmelerini sürdürdüğünü kaydetti.

Soğuk Savaş sonrası düzene duyulan nostaljiyi reddeden Carney, konuşmasını şu sözlerle tamamladı:

“Eski düzenin geri gelmeyeceğini biliyoruz. Bunun için yas tutmamalıyız. Nostalji bir strateji değildir. Bu kırılmadan daha adil ve güçlü bir düzen inşa edebiliriz.”

— Carney

Trump’ın Grönland çıkışı ve ticaret resti

ABD Başkanı Donald Trump, daha önce Grönland’ın ABD için “ulusal güvenlik” açısından gerekli olduğunu savunmuş ve adayı savunma projeleri açısından hayati olarak nitelendirmişti.

Washington’da ABD, Danimarka ve Grönland dışişleri bakanlarının katıldığı görüşmelerin ardından taraflar temel anlaşmazlıkların sürdüğünü kabul etti. Danimarka Krallığı içinde özerk bir bölge olan Grönland ise egemenliğin devrini içeren ABD tekliflerini bir kez daha reddetti.

Trump, Grönland konusunda ABD’ye karşı çıkan Avrupa ülkelerine gümrük vergisi uygulanacağını açıklayarak, yüzde 10’luk verginin 1 Şubat’ta başlayacağını ve 1 Haziran’dan sonra yüzde 25’e çıkacağını duyurdu.