Davos'ta resmiyet kazanan Gazze Barış Kurulu'nun detayları belli oldu

• Trump’ın Gazze odaklı Barış Kurulu’nun imzaları Davos’ta atıldı.
• Türkiye anlaşmayı Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile imzaladı.
• Kurulun tüzüğü BM’nin yetki alanını aşabileceği eleştirilerine yol açtı.
• Avrupa Birliği ülkelerinden yalnızca Macaristan törene katıldı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın Gazze için önerdiği Barış Kurulu’nun kuruluş töreni Davos’ta düzenlendi. Türkiye adına Dışişleri Bakanı Hakan Fidan anlaşmayı imzalayan isim oldu.

Trump törende yaptığı konuşmada, Barış Kurulu’na katılımın geniş olduğunu savunarak “Neredeyse herkes bu yapının parçası olmak istiyor” dedi. Trump ayrıca, kurulun yalnızca Gazze ile sınırlı kalmayabileceğini belirtti.

Törene Avrupa Birliği’nden yalnızca Macaristan katıldı. ABD’nin önemli müttefiklerinden İngiltere ise ilk aşamada kurula dahil olmayacağını açıkladı.

Trump, kurulun faaliyetlerini Birleşmiş Milletler ile birlikte yürüteceklerini vurgulayarak, “Barış Kurulu ve BM’nin birleşmesi dünya için çok özel bir şey olabilir” ifadelerini kullandı.

BM ile yetki çakışması eleştirisi

Trump’ın açıklamalarına rağmen Barış Kurulu’nun tüzüğü tartışma yarattı. Tüzükte Filistin topraklarına açık bir atıf yapılmaması ve kurulun BM’nin bazı işlevlerini fiilen devralabilecek ifadeler içermesi dikkat çekti.

Bu durum, Barış Kurulu’nun BM’nin uluslararası hukukla tanımlanan yetki alanına müdahale ettiği eleştirilerine yol açtı.

Barış Kurulu nedir?

Barış Kurulu, Trump’ın Gazze savaşı için açıkladığı 20 maddelik barış planının uygulanmasından sorumlu olacak. Yapı, devlet ve hükümet başkanlarından oluşan liderler düzeyinde bir kurul olarak tasarlandı.

Kurul kararlarının Gazze’deki günlük uygulamasından Bulgar diplomat ve BM Barış Süreci Özel Koordinatörü Nickolay Mladenov sorumlu olacak.

1 milyar dolarlık katkı iddiası

Aralarında Bloomberg’in de bulunduğu bazı basın kuruluşları, Barış Kurulu’na kalıcı üye olmak isteyen liderlerden 1 milyar dolar katkı talep edileceğini öne sürdü.

Bu iddiaya ilişkin resmi bir açıklama yapılmazken, davet edilen ülkelere böyle bir mali talebin iletilip iletilmediği de netlik kazanmadı.

Kurucu üyeler

Davos’taki törene katılarak anlaşmayı imzalayan kurucu ülkeler şunlar oldu:

• Türkiye
• Azerbaycan
• Ermenistan
• Bulgaristan
• Macaristan
• Endonezya
• Kazakistan
• Özbekistan
• Moğolistan
• Ürdün
• Kosova
• Pakistan
• Paraguay
• Katar
• Suudi Arabistan
• Birleşik Arap Emirlikleri

Reuters’a konuşan ABD’li bir yetkiliye göre, davet edilen yaklaşık 50 dünya liderinden 35’i kurula katılma taahhüdü verdi.

Katılacağını açıklayan liderler

Trump’ın teklifini kabul ettiğini duyuran liderler arasında şu isimler yer aldı:

• Binyamin Netanyahu – İsrail Başbakanı
• Abdülfettah es-Sisi – Mısır Cumhurbaşkanı
• İlham Aliyev – Azerbaycan Cumhurbaşkanı
• Nikol Paşinyan – Ermenistan Başbakanı
• Viktor Orban – Macaristan Başbakanı
• Aleksandr Lukaşenko – Belarus Devlet Başkanı
• Muhammed – Fas Kralı

• Muhammed bin Zayid El Nahyan – BAE Devlet Başkanı
• Prabowo Subianto – Endonezya Cumhurbaşkanı
• To Lam – Vietnam Komünist Partisi Genel Sekreteri
• Kasım Cömert Tokayev – Kazakistan Cumhurbaşkanı
• Şevket Mirziyoyev – Özbekistan Cumhurbaşkanı
• Javier Milei – Arjantin Devlet Başkanı

Kimler katılmadı?

Slovenya Başbakanı Robert Golob, Trump’ın davetini “uluslararası düzene tehlikeli müdahale” gerekçesiyle reddetti.

İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in olası katılımına dikkat çekerek Londra’nın anlaşmaya şimdilik imza atmayacağını açıkladı.

Trump, Rusya’nın daveti kabul ettiğini öne sürerken Moskova davetin hâlen değerlendirildiğini duyurdu. Kanada’ya yapılan davet ise Trump tarafından geri çekildi. Vatikan da davetin incelendiğini açıkladı.

Türkiye nasıl temsil edilecek?

Barış Kurulu için Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a resmi davet gönderildi. Erdoğan, TBMM’de yaptığı açıklamada Türkiye’yi Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın temsil edeceğini söyledi.

Davos’taki törene Fidan katıldı. Bundan sonraki toplantılarda Türkiye’yi Erdoğan’ın mı yoksa Fidan’ın mı temsil edeceği henüz netleşmedi.

Fidan’dan ilk değerlendirme

Hakan Fidan, Barış Kurulu’nun “tarihi bir fırsat” sunduğunu belirterek Gazze’nin geleceğinin Gazzelilerle birlikte şekillendirilmesi gerektiğini vurguladı. Fidan, sahadaki çatışmaların artık müzakere masasına taşındığını ifade etti.

Barış Kurulu’nun yapısı

Beyaz Saray’a göre Barış Kurulu’nun altında iki ayrı yapı bulunacak:

• Yürütme Kurulu
• Gazze Yürütme Kurulu

Yürütme Kurulu

Yürütme Kurulu, Barış Kurulu’nun genel vizyonunu oluşturacak. Kurulda şu isimler yer alacak:

• Tony Blair – Eski İngiltere Başbakanı
• Marco Rubio – ABD Dışişleri Bakanı
• Steve Witkoff – Trump’ın Ortadoğu temsilcisi
• Jared Kushner – Trump’ın danışmanı
• Marc Rowan – ABD’li milyarder
• Robert Gabriel – ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı
• Ajay Banga – Dünya Bankası Başkanı

Gazze Yürütme Kurulu ve güvenlik gücü

Gazze Yürütme Kurulu, Gazze’deki geçici teknokrat yönetimi ve BM’nin insani yardım faaliyetlerini destekleyecek. Kurulda şu isimler yer alacak:

• Hakan Fidan – Türkiye
• Steve Witkoff – ABD
• Jared Kushner – ABD
• Tony Blair – İngiltere
• Ali al-Thawadi – Katar
• General Hassan Rashad – Mısır
• Marc Rowan – ABD
• Reem Al-Hashimy – BAE
• Nickolay Mladenov – Bulgaristan
• Sigrid Kaag – BM
• Yakir Gabay – İsrailli iş insanı

Beyaz Saray ayrıca Gazze’de görev yapacak Uluslararası İstikrar Gücü’nün komutanlığını ABD’li Tümgeneral Jasper Jeffers’ın üstleneceğini açıkladı. Bu gücün görevleri arasında güvenlik operasyonları, askerden arındırmaya destek ve insani yardım sevkiyatının güvenliği bulunuyor.