F-21
Güney Kore merkezli Bizhankook'un haberine göre Endonezya, Güney Kore Havacılık ve Uzay Sanayii'ne (KAI) ödemesi gereken ortak geliştirme katkı payının son taksiti olan 63,6 milyar wonu ödedi. Böylece iki ülkenin 2024 yılında vardığı mutabakat kapsamında revize edilen yaklaşık 600 milyar wonluk katkı payının tamamı ödenmiş oldu.
Yaklaşık 10 yıldır devam eden ortaklık
KF-21 programı, ilk olarak KF-X adıyla Güney Kore'nin ilk milli savaş uçağı geliştirme projesi olarak başlatıldı. Güney Kore, projenin mali yükünü paylaşmak ve ihracat potansiyelini artırmak amacıyla uluslararası ortak arayışına girdi.
Türkiye ile yapılan görüşmeler, fikri mülkiyet hakları konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle sonuçsuz kalırken, Güney Kore ile Endonezya Ocak 2016'da KF-X ortak geliştirme anlaşmasını imzaladı.
İlk anlaşmaya göre Endonezya, yaklaşık 8,1 trilyon wonluk geliştirme maliyetinin yüzde 20'sini, yani yaklaşık 1,6 trilyon wonu karşılamayı taahhüt etti. Karşılığında teknoloji transferi, bir prototip uçak ve geliştirme sürecine Endonezyalı mühendislerin katılımı öngörüldü.
Katkı payı revize edildi
Ancak Endonezya, bütçe sıkıntıları nedeniyle ödeme takvimini yerine getiremedi. 2019 yılına kadar yalnızca yaklaşık 132 milyar won ödeme yapılırken, geciken katkı payları KF-21 programındaki en önemli belirsizliklerden biri haline geldi.
Süreç, 2024 yılında Endonezyalı mühendislerle ilgili ortaya atılan teknoloji sızıntısı iddialarıyla daha da karmaşık hale geldi. Soruşturma sonunda kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilse de iki ülke arasındaki ortaklık baskı altında kaldı.
Bunun üzerine Güney Kore Savunma Tedarik Programı İdaresi (DAPA) ile Endonezya hükümeti, Ağustos 2024'te yeni bir anlaşmaya vardı. Taraflar, Endonezya'nın katkı payını yaklaşık 600 milyar wona düşürürken, buna karşılık teknoloji transferinin kapsamının da daraltılmasını kararlaştırdı.
Son ödemenin yapılmasıyla birlikte ortak geliştirme finansmanına ilişkin belirsizlik büyük ölçüde ortadan kalktı.
Sıradaki gündem 48 adet KF-21 alımı
Katkı payının tamamlanmasının ardından gözler Endonezya'nın planladığı 48 adet KF-21 tedarikine çevrildi.
Edinilen bilgilere göre Endonezya, savaş uçaklarını üç parti halinde, her biri 16 uçaktan oluşacak şekilde satın almayı değerlendiriyor. İlk etapta 16 uçağın tedarikine yönelik müzakereler sürerken, tarafların fiyat ve teslimat takvimi konusunda önemli ölçüde ortak zemine ulaştığı belirtiliyor.
Bununla birlikte Endonezya Savunma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Ulusal Kalkınma Planlama Ajansı (Bappenas) arasında finansman modeli üzerindeki görüşmeler devam ediyor. Gerekli bütçe onaylarının üçüncü çeyrek içinde tamamlanması halinde satın alma sürecinin resmiyet kazanabileceği ifade ediliyor.
Teknoloji transferi süreci devam ediyor
Öte yandan ortak geliştirme anlaşması kapsamında teknoloji transferi ve ayni teslimatlar sürecek.
Mevcut planlamaya göre Endonezya'nın ödediği katkı payının yaklaşık 350 milyar wonluk kısmı bir adet KF-21 prototipinin teslimatına ayrılırken, kalan bölüm teknoloji transferi ve geliştirme verilerinin paylaşımı kapsamında değerlendirilecek.
Ancak Endonezya'ya aktarılacak teknoloji ve teknik dokümanların nihai kapsamına ilişkin görüşmelerin henüz tamamlanmadığı belirtiliyor.
