F-35 krizi: ABD’nin en pahalı savaş uçağı 2024’te yarı zamanlı uçabildi

Bu oranın, Pentagon tarafından belirlenen asgari performans eşiğinin yüzde 17 altında kaldığı belirtildi. Raporda, düşük hazır bulunuşluğun temel nedeninin bakım ve idame süreçlerindeki yapısal sorunlar olduğu vurgulandı.

Bakım sorunları ve yüklenici firmaya eleştiriler

Denetim raporunda, ana yüklenici Lockheed Martin’in F-35’lerin bakım ve sürdürülebilirliği konusundaki performansına dikkat çekildi. Pentagon’un, şirketin zayıf performansı karşısında yeterince bağlayıcı yaptırımlar uygulamadığı ifade edildi. Raporda şu ifadelere yer verildi:

Pentagon, F-35 sürdürülebilirliğine ilişkin zayıf performans nedeniyle Lockheed Martin’i her zaman hesap verebilir kılmadı.

Sözleşme yapısındaki eksiklikler

Rapora göre, F-35 Ortak Program Ofisi, bakım sözleşmelerinde uçakların göreve hazır olma oranlarını net ve ölçülebilir kriterler hâline getirmedi. Ayrıca, malzeme denetimi ve devlet mülkiyetindeki ekipmanların raporlanmasına yönelik yükümlülüklerin yeterince uygulanmadığı tespit edildi. Bu durumun, uçakların operasyonel kullanılabilirliğini doğrudan etkilediği belirtildi.

1,7 milyar dolarlık ödeme tartışması

Denetimde ortaya çıkan bir diğer dikkat çekici unsur ise mali boyut oldu. Pentagon’un, uçakların yaklaşık yarı süreyle uçamamasına rağmen, Lockheed Martin’e yaklaşık 1,7 milyar dolarlık ödeme yaptığı kaydedildi. Raporda, bu ödemelerde herhangi bir ekonomik uyarlamaya gidilmemesinin kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından ciddi soru işaretleri yarattığı ifade edildi.

Dünyanın en pahalı savunma programı

F-35 programı, ABD Savunma Bakanlığı’nın en büyük ve en maliyetli silah tedarik projesi olarak öne çıkıyor. Uçakların satın alma, işletme ve bakım dâhil toplam ömür boyu maliyetinin 2 trilyon doların üzerinde olduğu tahmin ediliyor. Açıklanan denetim raporu, programın uzun vadeli sürdürülebilirliği ve mali disiplini konusunda yeni tartışmaları beraberinde getirdi.