Fransa'da mahkeme beşar Esad'ı yargılamaya hazırlanıyor

• Fransa Yargıtayı, Esad’ın görev başındaki dokunulmazlığının kaldırılıp kaldırılamayacağına ilişkin kararını cuma günü açıklayacak.
• Karar, sadece devrik liderleri değil, şu anda görevde olanları da kapsayacak şekilde savaş suçu yargılamalarının önünü açabilir.
• Esad, Guta (2013) ve Duma (2018)’daki kimyasal silah saldırıları nedeniyle Fransa’da gıyabında yargılanıyor.
• Suriye Medya Merkezi’ne göre olumlu bir karar, mağdurlar için dönüm noktası olacak ve başka rejim mensuplarının da yargılanmasına imkan verecek.

Fransa Yargıtayı, cuma günü açıklayacağı kararla, Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad'ın görevdeyken işlediği iddia edilen savaş suçları nedeniyle yargılanıp yargılanamayacağını değerlendirecek. Eğer mahkeme Esad’ın devlet başkanı dokunulmazlığının geçerli olmadığına hükmederse, bu karar sadece Esad değil, görevdeki tüm liderler açısından yasal bir emsal oluşturacak.

Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM) daha önce Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu hakkında yakalama kararı çıkarması, görevdeki liderlerin de yargılamaya tabi olabileceği yönündeki hukuki zemini güçlendirmişti. Fransa’dan çıkacak karar bu süreci daha da pekiştirebilir.

Kimyasal saldırı suçlamasıyla yargılanıyor

Beşar Esad, 2013 yılında Şam’ın Guta banliyösünde ve 2018’de Duma’da düzenlenen ve yüzlerce kişinin ölümüne neden olan kimyasal silah saldırılarından sorumlu tutuluyor. Esad bu saldırılardaki rolünü reddediyor. Fransa’da gıyabında açılan dava, bir devlet başkanının kendi ülkesindeki sivil halka karşı kimyasal silah kullandığı iddiasıyla yargılanması açısından tarihi nitelik taşıyor.

Mağdurlar için “zafer” olabilir

Suriye Medya Merkezi Başkanı Mazen Darwish, olası olumlu bir kararın "mağdurlar için büyük bir zafer" olacağını söyledi. Darwish’e göre bu karar, ilk kez bir yerel yargıcın, görevdeki bir devlet başkanı hakkında tutuklama emri çıkarma yetkisine sahip olduğunu gösterecek.

Darwish, bu kararın aynı zamanda Esad rejiminin diğer yetkililerine yönelik soruşturmaların da önünü açacağını belirtti. Örneğin Suriye’nin eski Merkez Bankası Başkanı ve Ekonomi Bakanı Adib Mayalah’a karşı kara para aklama davası açılması planlanıyor. Ancak Mayalah’ın avukatları, uluslararası hukuk gereği müvekkillerinin dokunulmazlığı bulunduğunu savunuyor.

“Dokunulmazlık” kuralı artık sorgulanıyor

Uluslararası hukukta, devlet başkanlarının görevdeyken yargılanamaması uzun yıllar boyunca bir norm olarak kabul edildi. Fransız avukat Jeanne Sulzer, bu dokunulmazlık ilkesinin “neredeyse bir tabu” olduğunu ve bugüne dek liderler hakkında dava açabilmek için görevlerini bırakmalarının beklendiğini söyledi.

Sulzer, bu kuralın aslında diplomatik ilişkilerin devamı ve uluslararası ziyaretlerin kolaylığı için konulduğunu belirtti. Ancak suçlamaların ağırlığı karşısında bu normun artık sürdürülemez hale geldiğini savundu.

Suriye’de 13 yıl süren iç savaşın bilançosu ağır

Suriye, 1970’ten bu yana Esad ailesi tarafından yönetiliyor. 2011 yılında başlayan Arap Baharı sırasında Esad rejimine karşı başlayan isyan, kısa sürede kanlı bir iç savaşa dönüştü. Suriye İnsan Hakları Gözlemevi’ne göre, 13 yılı aşkın süredir devam eden savaşta en az yarım milyon kişi hayatını kaybetti. Milyonlarca Suriyeli ise Lübnan, Ürdün, Türkiye ve Avrupa’ya sığındı.

Fransa’dan çıkacak kararın, yalnızca Esad değil, gelecekte savaş suçları işlediği iddia edilen diğer liderler için de uluslararası yargı yolunu açabileceği değerlendiriliyor.