Gana Cumhurbaşkanı John Dramani Mahama - Reuters
- Anlaşma, Gana vatandaşlarının sağlık verilerinin ABD ve ilaç devleriyle paylaşılmasını öngörüyordu.
- ABD yardım için 109 milyon dolar teklif ederken, Gana'nın 70 milyon dolar eş finansman sağlaması şart koşuldu.
- Taslak metne göre, ABD menşeli ilaçların Gana'daki denetimlerden muaf tutulması istendi.
- Gana yönetimi, anlaşmanın "Önce Amerika" stratejisiyle hazırlandığını ve ülkenin bağımsızlığına aykırı olduğunu belirtti.
Gana hükümeti, ABD'nin küresel yardım politikalarını yeniden şekillendirme çabaları kapsamında sunduğu sağlık mutabakat zaptını geri çevirdi. Kasım 2025'ten bu yana süregelen müzakerelerde,
Washington yönetiminin hazırladığı metnin Ganalı yetkililerin görüşü alınmadan dikte edildiği savunuldu. 109 milyon dolarlık yardım paketi karşılığında dayatılan şartlar, Gana tarafında "egemenlik ihlali" olarak nitelendirildi.
25 yıllık veri paylaşımı şartı
Anlaşmanın en çok tartışılan maddesi, 5 yıllık bir yardım programı karşılığında Gana vatandaşlarına ait sağlık verilerinin tam 25 yıl boyunca ABD ile paylaşılmasını zorunlu kılması oldu.
Yerel kaynaklar, bu verilerin ABD merkezli ilaç şirketlerine araştırma ve ticaret amacıyla aktarılma ihtimalinin ulusal güvenlik riski oluşturduğunu vurguladı.
Ayrıca, ABD Gıda ve İlaç Dairesi onaylı ilaçların Gana’daki yerel denetimlerden muaf tutulmak istenmesi, ülkenin kendi denetim mekanizmalarının devre dışı bırakılması olarak görüldü.
"Önce Amerika" stratejisine karşı duruş
Gana hükümeti, bu kararın sağlık desteğine karşı bir tavır değil, düzenleyici bağımsızlığı ve halkın veri gizliliğini koruma refleksi olduğunu duyurdu.
Anlaşmanın ABD hukukuna tabi olması ve Gana'nın 70 milyon dolarlık bir mali yükün altına sokulmak istenmesi de bardağı taşıran son damla oldu. Gana, bu hamlesiyle veri koruma ve egemenlik haklarını koruma amacı taşıdığını vurguladı.
