Gezegen tohumu olabilir mi: 31/ATLAS gizemi

• 3I/ATLAS kuyruklu yıldızı Temmuz 2025’te iç Güneş Sistemi’nde gözlemlendi ve kuyruk ile koması Güneş’e yaklaşınca büyüdü.
• Profesör Susanne Pfalzner, yıldızlararası nesnelerin özellikle yüksek kütleli yıldızların etrafında gezegen oluşumunu başlatabileceğini belirtiyor.
• ISO’lar (Interstellar Objects), dev gezegenlerin hızlı oluşumuna yardımcı olarak çekirdek birikim ve yerçekimi dengesizlik modellerine destek sağlayabilir.
• Genç bir güneş sistemi, milyonlarca ISO’yu yakalayabilir ve bunlar gezegen tohumları olarak işlev görebilir.

Çekirdek birikim ve yerçekimi dengesizliği modelleri

Gezegen oluşumunu açıklamak için iki temel teori bulunuyor. Çekirdek birikim modeli, küçük toz parçacıklarının birleşerek planetesimals ve sonunda gezegenleri oluşturduğunu öne sürüyor.

Yerçekimi dengesizliği modeli ise disklerde yoğunlaşan bölgelerin çökmeye başlayarak dev gezegenlerin hızlı oluşumuna yol açabileceğini savunuyor. Araştırmalar, bu iki mekanizmanın birlikte çalışabileceğini gösteriyor.

ISO’lar dev gezegenlerin oluşumunu hızlandırabilir

Simülasyonlara göre çekirdek birikim modeli, yaklaşık bir metreden büyük nesneleri açıklamakta yetersiz kalıyor. Pfalzner, yıldızlararası nesnelerin bu bariyerin üstesinden gelerek gezegen oluşumunu başlatabileceğini belirtiyor.

Özellikle yüksek kütleli yıldızlar, disklerindeki ISO’ları yakalayarak dev gezegenlerin hızlı şekilde oluşmasını sağlıyor. Bu, Güneş Sistemi’nde gözlemlediğimiz dev gezegenlerin kısa sürede ortaya çıkmasını açıklayabilir.

ISO’lar gezegen oluşumuna tek yol değil

ISO’lar, gezegen oluşumunda potansiyel bir hızlandırıcı olsa da tek çözüm değil. Çakıl taşı birikimi ve gaz sürükleme mekanizmaları, dev gezegenlerin oluşumunu hızlandırabilir.

Gözlemler ayrıca protoplanetary disklerin bazı bölgelerinin beklenenden daha uzun süre devam edebileceğini ve dev gezegenlerin oluşmasına yeterli zaman tanıyabileceğini gösteriyor. Bu nedenle ISO’lar, dev gezegenlerin ortaya çıkmasında birden fazla yoldan biri olarak değerlendiriliyor.