Güneş aktifleşiyor: Dünya nasıl etkilenecek?

• Güneş Döngüsü 25, NASA ve NOAA’nın tahminlerinin aksine güçlü başladı.
• 2008’den bu yana güneş rüzgârı hız, yoğunluk, sıcaklık ve basınç açısından güçleniyor.
• Daha sert uzay hava olaylarının yaşanabileceği öngörülüyor.
• Bilim insanları, Güneş’in davranışlarını anlamak için daha geniş gözlemler yapılması gerektiğini vurguluyor.

Güneş’in uyanışı bilim insanlarını şaşırttı

2019’da sona eren önceki döngünün ardından uzmanlar, Güneş’in uzun süreli düşük aktivite dönemine gireceğini öngörmüştü. Ancak bu tahminler tutmadı.

NASA Jet Propulsion Laboratory’den plazma fizikçisi Jamie Jasinski, “Tüm işaretler Güneş’in uzun süreli düşük aktivite dönemine gireceğini gösteriyordu. Bu eğilimin tersine dönmesi sürpriz oldu. Güneş yavaş yavaş uyanıyor” dedi.

Güneş döngüleri kesin olarak öngörülemiyor

Güneş her 11 yılda bir maksimum aktiviteye ulaşıyor, ardından yeniden minimum seviyeye iniyor. Bu süreçte güneş lekeleri, patlamalar ve taçküre kütle atımları artarken manyetik kutuplar da tersine dönüyor.

Yüzyıllardır kaydedilen bu düzenli döngülere rağmen, Güneş’in davranışlarını kesin olarak tahmin etmek hâlâ mümkün değil. Geçmişte Maunder Minimumu (1645–1715) ve Dalton Minimumu (1790–1830) gibi uzun düşük aktivite dönemleri yaşanmış, ancak bu değişimlerin nedenleri anlaşılamamıştı.

2008 sonrası güneş rüzgârı güç kazandı

2008’de başlayan Güneş Döngüsü 24, en zayıf döngülerden biri olarak kayıtlara geçti. Bilim insanları Döngü 25’in de aynı şekilde zayıf olacağını düşünüyordu. Ancak aktivite seviyeleri hızla yükselerek ortalamanın üzerine çıktı.

Jasinski ve meslektaşı Marco Velli’nin araştırmasına göre, 2008’den bu yana güneş rüzgârı hız, yoğunluk, sıcaklık, basınç, kütle ve manyetik alan bakımından düzenli olarak güçleniyor. Bu artış, önümüzdeki yıllarda daha şiddetli uzay hava olaylarının görülebileceğine işaret ediyor.

Hale döngüsü belirleyici olabilir

Bilim insanları Güneş’in 22 yıllık Hale döngüsüne de dikkat çekiyor. Bu süreçte iki güneş döngüsü birlikte değerlendiriliyor ve manyetik kutuplar eski haline dönüyor.

Şu anda güneş rüzgârı basıncı, 20. yüzyılın başına göre hâlâ daha düşük seviyede. Ancak bundan sonra yükselmeye devam edip etmeyeceği yalnızca gözlemlerle anlaşılabilecek.

Daha geniş gözlemler gerekiyor

Araştırmacılar, Güneş’in davranışlarını anlamak için yalnızca güneş lekesi sayılarına bakmanın yetersiz olduğunu vurguluyor. Daha kapsamlı veri setlerinin toplanması gerektiği belirtiliyor.

Çalışmanın sonuçları, The Astrophysical Journal Letters dergisinde yayımlandı.