Hama kasabı Rıfat Esad BAE'de öldü

• Rıfat Esad, 88 yaşında Birleşik Arap Emirlikleri’nde doğal nedenlerle öldü.
• 1982 Hama operasyonu nedeniyle muhalifler tarafından “Hama Kasabı” olarak anıldı.
• Avrupa’da yolsuzluk suçlamalarıyla yargılandı ve hapis cezası aldı.
• Sürgün, iktidar mücadelesi ve hukuki sorunlarla geçen çalkantılı bir yaşam sürdü.

Suriye siyasi tarihinin kilit isimlerinden biri olan ve eski diktatör Hafız Esad’ın kardeşi Rıfat Esad, 88 yaşında Birleşik Arap Emirlikleri’nde öldü. Esad’ın ölümünün doğal nedenlerden kaynaklandığı bildirildi.

Uzun yıllar boyunca hem Suriye içinde hem de sürgünde tartışmaların odağında yer alan Rıfat Esad, özellikle 1982 yılında Hama’da yaşanan ve binlerce sivilin hayatını kaybettiği operasyon nedeniyle ağır suçlamalarla anıldı.

Hafız Esad döneminde yükseliş

1970 yılında Hafız Esad’ın iktidara gelmesini sağlayan darbe sürecinde aktif rol oynayan Rıfat Esad, ordu içindeki konumu sayesinde kısa sürede rejimin en güçlü isimlerinden biri haline geldi. Hafız Esad’ın demir yumrukla kurduğu yönetimde önemli askeri ve siyasi yetkilerle donatıldı.

Ancak bu güç, ilerleyen yıllarda Esad ailesi içindeki çatışmaların da temelini oluşturdu. Hafız Esad’ın 2000 yılında hayatını kaybetmesinin ardından Rıfat Esad, yeğeni Beşar Esad’a karşı iktidar mücadelesine girişti ancak bu girişim başarısız oldu.

Neden “Hama kasabı” denildi?

Rıfat Esad’ın adı, en çok 1982 yılında Hama’da yaşanan kanlı operasyonla anıldı. Müslüman Kardeşler öncülüğündeki ayaklanmanın bastırılması amacıyla düzenlenen ve yaklaşık üç hafta süren operasyon sırasında on binlerce sivilin hayatını kaybettiği iddia edildi.

Bağımsız izleme kuruluşları, ölü sayısının 30 bin ile 40 bin arasında olduğunu öne sürerken, bu operasyon Beşar Esad’ın yıllar sonra kendi iktidarına karşı gelişen isyanlara verdiği sert yanıtların da bir modeli olarak değerlendirildi. İsviçre Başsavcılığı, Mart 2024’te Rıfat Esad hakkında savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar kapsamında yargılama başlatacağını duyurmuştu.

Sürgün yılları ve yolsuzluk davaları

İktidar mücadelesini kaybeden Rıfat Esad, uzun yıllarını çoğunlukla Fransa’da sürgünde geçirdi. Avrupa’da zengin bir iş insanı olarak yaşam kuran Esad, bu süreçte yolsuzluk soruşturmalarının hedefi haline geldi.

2020 yılında bir Fransız mahkemesi, Suriye devletine ait fonları zimmetine geçirerek Fransa’da milyonlarca euroluk mülk edindiği gerekçesiyle Esad’ı dört yıl hapis cezasına çarptırdı. Karar kapsamında Fransa’daki mülklerine ve Londra’daki bir taşınmazına el konulmasına hükmedildi.

Hapis cezasından kaçmak için 2021 yılında Suriye’ye dönen Rıfat Esad, Beşar Esad yönetiminin devrilmesinin ardından 2024’te ülkeyi yeniden terk etmek zorunda kaldı. Ölümü, hem Suriye rejiminin geçmişi hem de Hama Katliamı’na ilişkin hesaplaşma tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.