Hrant Dink katledilmesinin 19. yılında anılıyor

Gazeteci Hrant Dink'in, kurucusu ve genel yayın yönetmeni olduğu Agos Gazetesi'nin önünde uğradığı suikast sonucu öldürülmesinin üzerinden tam 19 yıl geçti.

Cinayet, Türkiye'de birlikte yaşama iradesinin hedef alındığı bir dönüm noktası olarak hafızalara kazındı.

Bugün saat 14.30'da, 19 yıl önce öldürüldüğü yer olan Agos Gazetesi'nin eski çalışma ofisinin bulunduğu Sebat Apartmanı'nın önünde anılacak.

Londra, Paris ve Stockholm'de de anma etkinlikleri yapılacak.

2019 yılından bu yana 18 ve 19 Ocak akşamları Sebat Apartmanı'nın ön cephesine, Hrant Dink anısına yansıtmalar yapılıyor.

"Ruh halimin güvercin tedirginliği"

AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, İstanbul'da 5 Nisan 1996'da Türkçe-Ermenice ilk sayısıyla yayın hayatına başlayan Agos Gazetesi'ni kuran ve genel yayın yönetmenliğini üstlenen Hrant Dink hakkında, gazetedeki 13 Şubat 2004 tarihli yazısı nedeniyle "Türklüğü aşağılamak" suçundan dava açıldı.

Şişli 2. Asliye Ceza Mahkemesindeki dava sonunda Dink, 7 Ekim 2005'te 6 ay hapisle cezalandırıldı.

Hrant Dink, eleştiri alan yazıları ve dava sürecinde hakkında yürütülen hedef gösterme kampanyaları nedeniyle yaşadığı endişeyi, Agos'ta kaleme aldığı, "Ruh halimin güvercin tedirginliği" başlıklı son yazısında dile getirdi.

Ermeni gazeteci, bu yazının yayımlanmasından sonra, 19 Ocak 2007'de, Şişli Halaskargazi Caddesi'nde Agos Gazetesi'nin yakınındaki bir bankadan çıkıp yürüdüğü sırada arkasından gelen 17 yaşındaki tetikçi Ogün Samast'ın silahından çıkan kurşunla katledildi.

Kamuoyunda tepkilere neden olan cinayetin ardından Samsun'a kaçan Samast, polis ekiplerince yakalandı. Samast ve cinayetin azmettiricileri olduğu belirlenen Erhan Tuncel ile Yasin Hayal'in de aralarında bulunduğu 12'si tutuklu 18 sanık hakkında yürütülen soruşturma tamamlanarak, 20 Nisan 2007'de dönemin özel yetkili İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesinde dava açıldı.

Cinayetle ilgili davada ilk karar

Genişletilen soruşturma sonucunda sanık sayısının 20'ye yükseldiği davanın 25 Ekim 2010'daki duruşmasında, yaşı 18'den küçük olan Samast'ın dosyası İstanbul 2. Çocuk Ağır Ceza Mahkemesine gönderildi. Samast, 25 Temmuz 2011'de "tasarlayarak öldürmek" ve "ruhsatsız silah taşımak" suçlarından, yaşı 18'den küçük olduğu için 22 yıl 10 ay hapisle cezalandırıldı ve Yargıtay 1. Ceza Dairesi bu kararı onadı.

Tuncel ile Hayal'in aralarında bulunduğu sanıkların yargılandığı ana davada mahkeme, ilk kararını açıkladığı 17 Ocak 2012'de 4 sanığa "cinayete azmettirme ve yardım" gibi suçlardan çeşitli cezalar verirken, Erhan Tuncel'i tahliye etti.

Temyiz incelemesi yapan Yargıtay 9. Ceza Dairesi, 15 Mayıs 2013'te sanıkların "silahlı terör örgütü" değil, "suç işlemek amacıyla oluşturulan örgüt" üyesi olduklarına karar vererek, kararı bozdu. Bozma ilamının ardından yeniden görülen davada, azmettirici Tuncel 24 Ekim 2013'te bir kez daha tutuklandı.

FETÖ'cü savcılar açığa alındı, soruşturma genişletildi

Cinayet soruşturması, Fetullahçı Terör Örgütü'nün (FETÖ) 17-25 Aralık yargısal darbe teşebbüsünün ardından FETÖ'cü savcıların açığa alınmasıyla yeniden ele alındı.

Hrant Dink'in ailesi, 6 Mart 2014'te, cinayette sorumlulukları bulunduğu iddiasıyla bazı kamu görevlileri hakkında etkin soruşturma yürütülmesi için Anayasa Mahkemesine başvurdu.

Bu süreçte, özel yetkili ağır ceza mahkemelerinin kaldırılmasıyla beraber, İstanbul 5. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilen davada tutuklu bulunan Erhan Tuncel, 7 Mart 2014'te tahliye edildi.

Cinayette ihmalleri olduğu gerekçesiyle haklarında soruşturma yürütülen dönemin İstanbul Emniyet Müdürü Celalettin Cerrah ve eski İstanbul Vali Yardımcısı Ergun Güngör ile emniyet görevlilerinin de aralarında bulunduğu kamu görevlileri için verilen takipsizlik kararı, Dink ailesi avukatlarının itirazı üzerine Bakırköy 8. Ağır Ceza Mahkemesince 6 Haziran 2014'te kaldırıldı.

Dava dosyasının gönderildiği İstanbul 5. Ağır Ceza Mahkemesi, tetikçi Samast'ın İstanbul 2. Çocuk Ağır Ceza Mahkemesindeki "terör örgütü üyeliği" suçundan yargılandığı dava ile ana dava dosyasını 9 Aralık 2014'te birleştirdi.

Bu arada devam eden soruşturma dosyası da dönemin özel yetkili savcılarından, FETÖ firarisi Muammer Akkaş'tan alındı.

Bazı kamu görevlileri hakkında dava açıldı

Hrant Dink'in öldürülmesinden yaklaşık 8 yıl sonra, Celalettin Cerrah, dönemin İstihbarat Dairesi Başkanı Ramazan Akyürek ve İstihbarat Daire Başkanlığı C Büro Müdürü Ali Fuat Yılmazer de "şüpheli" sıfatıyla soruşturmaya eklendi. Eski İstihbarat Daire Başkanı Sabri Uzun ile emniyet müdürleri Ahmet İlhan Güler ve Coşgun Çakar'ın da aralarında bulunduğu 26 kamu görevlisi hakkında "tasarlayarak kasten öldürmek" ile "silahlı örgüt kurmak ve üye olmak" gibi suçlardan iddianame hazırlandı.

Dosyanın gönderildiği mahkeme ile davaya bakan mahkeme arasındaki uyuşmazlığın Yargıtayca çözülmesinin ardından 34 sanığın yargılandığı davanın ilk duruşması 19 Nisan 2016'da yapıldı. Ayrıca Ordu Vali Yardımcısı eski mülkiye başmüfettişi Mehmet Ali Özkılınç'la ilgili hazırlanan iddianamenin de eklenmesiyle sanık sayısı 35'e yükseldi.

Heyet değişikliği sonucunda duruşmalar 15 gün arayla yapılmaya başlanırken, firari FETÖ elebaşı Fetullah Gülen, eski savcı Zekeriya Öz, gazeteciler Faruk Mercan, Ekrem Dumanlı ve Adem Yavuz Arslan ile avukat Halil İbrahim Koca hakkında yakalama kararı çıkarıldı.

"FETÖ'nün şiddet içeren bir başlangıç eylemi"

Genişletilen soruşturmanın tamamlanmasıyla Gülen, Öz ve Dumanlı ile meslekten ihraç edilen jandarma görevlilerinin de bulunduğu şüpheliler hakkında yeni iddianame hazırlandı. İddianamede, cinayetin FETÖ bağlantısıyla ilgili "Dink cinayetinin, Fetullah Gülen'in sapkın dini inançları referans alınarak başka bir düzen getirmek için FETÖ'nün şiddet içeren bir başlangıç eylemi olduğu"na dair ifadelere yer verildi. Yeni iddianame, 2 Haziran 2017'de ana davayla birleştirildi.

Davada, firari Gülen'in gıyaben tutuklanmasına karar verilirken, aralarında Dumanlı ile Öz'ün de bulunduğu 6 sanık hakkında yakalama emri çıkarıldı. 20 Ocak 2017'deki duruşmada ise eski İçişleri Bakanı Muammer Güler, emniyet müdürleri Hanefi Avcı ve Emin Arslan ile gazeteci Nedim Şener'in de aralarında bulunduğu 51 kişinin tanık olarak dinlenilmesine hükmedildi.

Ogün Samast ile 8 sanığın dosyası ayrıldı

Sanıklar Ogün Samast, Yasin Hayal ve Erhan Tuncel'in de yer aldığı 9 kişinin dosyası, 13 Haziran 2019'daki duruşmada zaman aşımı ihtimaline binaen ana dosyadan ayrıldı.

9 Temmuz 2019'da açıklanan kararda, Erhan Tuncel 99 yıl 6 ay, Yasin Hayal 7 yıl 6 ay, Ogün Samast 2 yıl 6 ay, Zeynel Abidin Yavuz 14 yıl 22 gün, Tuncay Uzundal 16 yıl 10 ay 15 gün, Ahmet İskender ile Ersin Yolcu 1 yıl 10 ay 15'er gün hapisle cezalandırıldı, Salih Hacısalihoğlu ve Osman Hayal beraat etti.

Ana davada karar 2021'de

Ana davada 26 Mart 2021'de açıklanan kararda tutuklu sanıklar Ramazan Akyürek ve Ali Fuat Yılmazer'in de aralarında bulunduğu 26 sanık, 3 yıl 4 ay ila ağırlaştırılmış müebbet arasında değişen hapis cezalarına çarptırıldı. Sabri Uzun ve Celalettin Cerrah'ın da aralarında bulunduğu 39 sanık hakkında ise düşme, beraat ve ret kararları verildi. Haklarında yakalama kararı bulunan Fetullah Gülen, Ekrem Dumanlı ve Zekeriya Öz'ün de aralarında yer aldığı 13 firari sanığın dosyası ayrıldı. Kararla birlikte 6 sanık tutuklanırken, yargılama aşamasında ölen sanık Şeref Ateş hakkında ise düşme kararı verildi.

Ogün Samast, Erhan Tuncel ve Yasin Hayal'in de aralarında bulunduğu 7 kişi hakkında FETÖ kapsamında "silahlı terör örgütüne üye olmak" suçundan, 6 kişi hakkında ise başka suçlardan suç duyurusunda bulunulması da kararlaştırıldı.

Kararla birlikte, dosyası ayrılan 13 firari sanıkla ilgili yargılama 8 Haziran 2021'de başladı. 14 Temmuz'daki duruşmada, Gülen, Öz ve Dumanlı ile 10 firari sanık kaçak sayıldı, mal varlıklarına el konuldu.

Dink ailesi, verilen cezaların yetersiz olduğu gerekçesiyle karara itiraz etti.

Yerel mahkemenin kararını inceleyen İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi (istinaf), 5 Mayıs 2022'de bazı sanıklar hakkında verilen beraat kararlarının kaldırılmasına yönelik başvuruları reddederek, dosyayı Yargıtay'a gönderdi.

Yargıtay kararı

Yargıtay 3. Ceza Dairesi, dosya üzerindeki temyiz incelemesini 21 Haziran 2023'te tamamladı. Ali Fuat Yılmazer ve Ramazan Akyürek'e "tasarlayarak kasten öldürme" suçundan verilen ağırlaştırılmış müebbet hapisleri onayan daire, diğer sanıklar hakkındaki mahkumiyetlerin bazılarını onarken, bazılarını da bozdu.

Kararda, "Dink cinayeti sonrası FETÖ'nün, örgüt mensuplarının yönetim kadrolarına atanmasını sağladığı, ardından Ergenekon ve Balyoz gibi kumpasları başlattığı, bunlarla meşru hükümeti devirmeyi amaçladığı" vurgulandı.

FETÖ mensuplarının, önceden haberdar oldukları cinayet kapsamında gerçekleşme anını beklediği, cinayete giden sürece dair birtakım bilgi ve belgeleri koordineli şekilde gizledikleri, birtakım belgeleri de yok ettikleri de kararda aktarıldı.

Cumhurbaşkanlığı da davaya "müşteki" olarak müdahil oldu

Dink cinayeti ana davası, Yargıtay'ın bozma ilamının ardından, eski subay Muharrem Demirkale, eski Trabzon İl Jandarma Komutanı Ali Öz'ün de aralarında bulunduğu 15 sanık yönünden İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesince yeniden görülmeye başlandı.

1 Kasım 2023'teki duruşmada müşteki Cumhurbaşkanlığının "anayasayı ihlal" suçu yönünden zarar görme ihtimali olduğu gerekçesiyle davaya katılma talebi kabul edildi.

Dava sürerken Hrant Dink ailesi avukatlarından Hakan Bakırcıoğlu, 2 Nisan 2023'te akciğer kanseri nedeniyle 50 yaşında yaşamını yitirdi.

Mahkeme, 7 Şubat 2025'te açıkladığı kararında sanıklar Bekir Yokuş, Gazi Günay, Okan Şimşek, Ali Öz, Mehmet Ayhan, Onur Karakaya, Osman Gülbel ve Hasan Durmuşoğlu'nun, "Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin anayasal düzenini ortadan kaldırmaya teşebbüs" suçundan ayrı ayrı müebbet hapisle cezalandırılmalarına karar verdi.

Sanıklar Muharrem Demirkale'yi "tasarlayarak kasten öldürme" suçundan müebbet hapis cezasına çarptıran mahkeme, "tasarlayarak kasten öldürmeye yardım etme" suçundan Yavuz Karakaya'yı 12 yıl 6 ay, Bekir Yokuş'u 10 yıl, "ihmali davranışla adam öldürmek" suçundan Veysel Şahin'i 15 yıl, "kasten öldürme" suçundan Ali Öz ve Okan Şimşek'i 25'er yıl, Mehmet Ayhan, Onur Karakaya ve Hasan Durmuşoğlu'nu ise 12'şer yıl 6'şar, Osman Gülbel'in de 16 yıl 8 ay hapis cezası verdi.

Gazi Günay'ı da "tasarlayarak kasten öldürme" suçundan 25 yıl hapisle cezalandırdı.

Heyet, sanıklar Volkan Şahin, Şükrü Yıldız, Mehmet Ali Özkılınç'ın üzerine atılı tüm suçlardan beraatine karar verirken, firari sanık Faruk Sarı'nın dosyasının ayrılmasını kararlaştırdı.

Tutuklu 5 sanığın bu hallerinin devamına hükmeden heyet, sanıklar Onur Karakaya, Bekir Yokuş ve Mehmet Ayhan'ın hükümle birlikte tutuklanmasına karar verdi.

Mahkemenin suç duyurusuyla yeni iddianame

Öte yandan, mahkemenin 2021'deki kararında haklarında suç duyurusunda bulunduğu sanıklara ilişkin İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca 2023'te yeni bir iddianame hazırlandı.

11 sanıklı iddianamede, dönemin Trabzon TEM Şube Müdürü sanık Yahya Öztürk ve komiser yardımcısı sanık Adem Sağlam, Ramazan Akyürek, Faruk Sarı ve Ali Fuat Yılmazer hakkında "anayasayı ihlal" suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası istendi. İddianamede, 11 sanığın "belli bir yükümlülüğün ihmaliyle kasten öldürmeye neden olmak", "silahlı terör örgütüne üye olmak" ve "terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme" suçlarından da cezalandırılmaları talep edildi.

Samast 2023'te tahliye edildi, hakkında yeni dava açıldı

Süreçte farklı suçların da eklenmesiyle toplam 27 yıl 11 ay 13 gün hapis cezası alan tetikçi Ogün Samast, 15 Kasım 2023'te Bolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'ndan şartla tahliye edildi.

Öte yandan mahkemenin, kararını açıklarken hakkında suç duyurusunda bulunduğu Samast için savcılıkça yeni bir iddianame daha hazırlandı.

"FETÖ üyesi" olduğuna ilişkin somut delil elde edilemeyen Samast'ın örgütün yönetici ve üyeleriyle belli bir irtibatının bulunduğu belirtilen iddianamede, Samast'ın, şüpheliler Tuncay Uzundal, Zeynel Abidin Yavuz, Erhan Tuncel, Yasin Hayal, Ersin Yolcu ve Ahmet İskender'le birlikte, Dink cinayetini işlerken ve sonrasında, örgütün çıkarı ile amaçları doğrultusunda hareket ettiği vurgulandı.

Samast hakkında FETÖ kapsamında "silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işlemek" suçundan 5 yıldan 10 yıla kadar hapis talep edilen iddianame, İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesinde açılan, azmettirici Erhan Tuncel, Ramazan Akyürek ve Ali Fuat Yılmazer'in de aralarında bulunduğu 11 sanıklı "örgüt" davasıyla birleştirildi. Samast ile birlikte davadaki sanık sayısı 12'ye çıktı.

Zaman aşımından düşme kararı

Mahkeme, 10 Ocak 2025'te, sanıklar Ogün Samast, Yasin Hayal, Erhan Tuncel, Ersin Yolcu, Zeynel Abidin Yavuz, Tuncay Uzundal ve Ahmet İskender hakkında "terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme" suçundan görülen davanın zaman aşımı nedeniyle düşürülmesine karar verdi.

Sanıklar Ali Fuat Yılmazer ve Ramazan Akyürek'i "anayasayı ihlal" suçundan müebbet hapse çarptıran heyet, sanık Adem Sağlam'ı "silahlı terör örgütüne üye olmak" suçundan 6 yıl 10 ay 15 gün hapis cezasına mahkum ederken, üzerine atılı "anayasayı ihlal" ve "belli bir yükümlülüğün ihmaliyle kasten öldürmeye neden olmak" suçlarından ise beraat ettirdi.

Heyet firari sanıklar Faruk Sarı ve Yahya Öztürk'ün de dosyalarının ayrılmasına karar verdi.